Allah'ın eli (Yedullah), kavramını açıklar mısınız?

Tarih: 09.06.2020 - 10:37 | Güncelleme:

Cevap

Değerli kardeşimiz,

Kur'anda “Yedullah: Allah'ın eli” ifadesi yer alır. Bu gibi ifadeler gerçek anlamında olmayıp mecaz olarak kullanılır. “Devletin eli” dediğimizde nasıl maddi bir el anlaşılmazsa,  “Allah'ın eli” ifadesinden de maddi bir el anlamamak gerekir. Bu ifade, Onun kuvvet ve kudretini, icraatlarını anlatır. Bu ifade Kur'anda hem tekil, hem “iki el” şeklinde tesniye, hem de “ellerimiz” şeklinde çoğul olarak gelmiştir.

1- يَدُ اللّٰهِ فَوْقَ اَيْد۪يهِمْ “Allah'ın eli onların elinin üstündedir.” (Fetih, 10)

Bu ayet Hudeybiyede Hz. Peygambere biat edenler hakkında inmiştir. Biat olayında Peygamberin eli onların elinin üzerinde idi. Ama gerçekte bu biat Allah namına olduğundan böyle ifade edilmiştir.

2- خَلَقْتُ بِيَدَىَّ “…Onu iki elimle yarattım.” (Sad, 75)

Ayet, Hz. Âdemin yaratılışıyla ilgilidir. Bu ifade, "özen gösterdim, itinayla yarattım", anlamını ifade eder.

3- اَوَ لَمْ يَرَوْا اَنَّا خَلَقْنَا لَهُمْ مِمَّا عَمِلَتْ اَيْد۪ينَٓا اَنْعَامًا “Görmediler mi, Biz onlar için ellerimizin yaptığı en'am yarattık.” (Yasin, 71)

Ayette geçen en’am; koyun, keçi, inek ve deve gibi hayvanlardır. Cenab-ı Hak -burada olduğu gibi-bazan azametini ifade ederken “biz” şeklinde çoğul sığa kullanmıştır.

Bununla beraber İslam tarihi içerisinde "Müşebbihe" ve "Mücessime" diye bilinen iki fırkanın mensuplarından çoğu "Yedullâh" tabirini "insanın eli" gibi tasavvur etmişlerdir. Selef âlimleri bunları zâhirleri üzere bırakmış, te'vile ve açıklamaya kalkışmamışlardır. Bununla beraber teşbih ve tecsime yani Allah'ı mahlûkatına benzetmeye ve cisim olarak görmeye de yeltenmemişlerdir. Onlara göre, Allah'ın eli vardır ama bizim ellerimiz gibi değildir. Yüce Allah Kendisine "el, yüz, göz..." gibi özellikleri nisbet ettiğine göre bunlar öylece kabul edilmelidir. Bunların mahiyetini ve hakikatini ancak kendisi bilir. (Bkz. Ebu Hanife, Fıkh-ı Ekber, Ter. Hasan Basri Çantay, DİB Yay. Ankara, 1985, s. 8)

Ancak bu konularda ciddi tartışmalar olunca sonraki Kelam âlimleri bunları Allah'ın şanına uygun bir tarzda te'vil edilip açıklanması yolunu tutmuşlardır.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet

Yazar:
Sorularla İslamiyet
Kategori:
Okunma sayısı : 88
Yorum yapmak için giriş yapın veya kayıt olun