Neden az gülüp çok ağlamamız gerekir?

- Hadiste, az gülmenin çok ağlamanın gerektiği belirtiliyormuş, bunun sebebi nedir?

Değerli kardeşimiz,

Bir insanın bu dünyada en büyük davası, imanla kabre girip girmemek ve ebedi saadeti kazanıp kazanmamak davasıdır. Şayet bir insan imansız kabre girse, dünyanın hangi meşguliyeti ya da hangi davası onu kurtarabilir.

Demek imanla kabre girmeye vasıta olan şeyler ile meşgul olmak, dünyanın bütün büyük ve önemli hadiselerinden daha önemli ve daha gerekli bir meşguliyettir.

Şu halde ebedi saadeti kazandığımızı ve imanla kabre gireceğimizi bilmeden, gülüp eğlenmenin ne manası vardır ve ne faydası olabilir?

Soruda dikkat çekilen hadis Enes (ra)’den rivayet edildiğine göre şöyledir:

: خَطَبَنَا رَسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم ، خُطْبَةً ما سَمِعْتُ مِثْلَهَا قَطُّ ، فقال : « لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قلِيلا ولبَكيْتمْ كَثِيراً» فَغَطَّى أَصْحابُ رسولِ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم وجُوهَهمْ ، وَلهُمْ خَنينٌ

وفي رواية : بَلَغَ رسولَ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم عَنْ أَصْحابِهِ شَيءٌ فَخَطَبَ ، فقال : « عُرضَتْ عَلَيَّ الجنَّةُ والنَّارُ ، فَلَمْ أَر كَاليَوْمِ في الخَيْر وَالشَّرِّ ، ولَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعلَمُ لَضحِكْتُمْ قلِيلاً ، وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيراً » فَما أتَى عَلَى أَصْحَابِ رسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يوْمٌ أَشَدُّ مِنْهُ غَطَّوْا رُؤُسهُمْ وَلَهُمْ خَنِينٌ .

Resûlullah (asm) bizlere benzerini hiç duymadığım bir konuşma yaptı ve şöyle buyurdu:

“Eğer siz, benim bildiklerimi bilseydiniz, mutlaka az güler, çok ağlardınız.”

Bunun üzerine Resûlullah’ın ashâbı yüzlerini kapatarak hıçkıra hıçkıra ağladılar. (Buhari, Küsuf 2; Müslim, Salat 112; Fezail 134)

Müslim’in rivayeti şöyledir:

Resûlullah (asm) ashâbının durumuyla ilgili bir haber alınca şöyle bir konuşma yaptı:

“Cennet ve cehennem gözlerimin önüne serilip bana gösterildi. Hayır ve şer açısından bugün gibisini görmedim. Eğer sizler benim bildiklerimi bilseydiniz, az güler çok ağlardınız” buyurdu. Resûlullah’ın ashâbına bundan daha ağır gelen bir gün olmamıştı. Başlarını örterek hıçkıra hıçkıra ağladılar. (Müslim, Fezâil 134)

Bu hadis-i şerif, öncelikle, Hz. Peygamber (asm) Efendimizin, çok üstün yeteneklerle donatılmış bulunduğunu, bu sebeple de diğer insanlardan farklı olarak birçok konuda bilgi sahibi olduğunu göstermektedir.

Nitekim Müslim’deki rivayette, Hz. Peygamber (asm), namazda önünü gördüğü gibi arkasını da gördüğünü açıklamış, sonra da “Siz benim gördüklerimi görseydiniz, gerçekten az güler çok ağlardınız.” buyurmuştur. Ne gördüğü sorulunca da “Cennet ve cehennemi gördüm.” buyurmuştur.

Tirmizî ve İbn Mace’nin rivayetlerinde de “Ben sizin görmediklerinizi görür, duymadıklarınızı duyarım.” buyurmuş, “Semada dört parmaklık bir yer bile yoktur ki orada Allah’a secde eden bir melek bulunmasın.” demiş ve yemin ederek “Siz benim bildiklerimi bilseydiniz, az güler çok ağlardınız.” diye çevresindekileri uyarmıştır. (Tirmizi, Zühd 9; İbnu Mace, Zühd 19)

Kaygılı, korkulu ve saygılı olmanın, gözyaşı dökebilecek derecede sorumluluk hissetmenin lazım geldiği ortadadır. Nitekim Allah Teâlâ da Tevbe suresinin 41. ayetinde “Az gülsün çok ağlasınlar!” buyurmaktadır.

Eşya ve olayları gerçek yüzleriyle görmek, elbette insanı daha temkinli ve akıllı davranmaya götürecektir. Rastgele davranışlar, biraz da cehaletin ürünüdür. “Zevkleri bıçak gibi kesen ölümü çok anın.” tavsiyesi, herhalde daha bilinçli ve akıllı davranmanın yollarından biridir.

Bir ahiret yolcusu olduğunda kuşku bulunmayan insan, durumunu düşündükçe ve gerçeği öğrendikçe, çıktığı bu uzun ve tehlikeli yolculukta kendisini sıkıntıya sokmayacak, aksine yardımcı olacak birtakım hazırlıklar yapma ihtiyacını hissedecektir.

Peygamber (asm) Efendimiz, işin bu tarafını ısrarla hatırlatarak, Müslümanların duygulu ve sorumlu bir hayat yaşamalarını, gereksiz taşkınlıklar yapmamalarını bir tehdit üslûbuyla dile getirmiştir. Ayrıca,

“Allah müminlerden canlarını ve mallarını, karşılığında cenneti onlara vermek suretiyle satın almıştır.” (Tevbe, 9/111)

ayeti gereği, mal ve canlarını Allah'a satmayanlar yani Allah'ın emir buyurduğu dairede sarf etmeyenler, bu yaptıklarının karşılığı olarak bundan böyle çok ağlasınlar, az gülsünler. Bu dünyada az biraz gülsünler, az biraz sevinsinler, gülebildikleri kadar gülsünler, eğlenebildikleri kadar eğlensinler bu dünyada. Onlar öbür tarafta çok ağlayacaklardır. Çünkü bu dünya hayatı çok azdır, çok kısadır, ama ahiret hayatı sonsuzdur. Sonsuz bir ahiret hayatının ağlaması yanında çok kısa süren dünya sevinçleri ne kadar olabilir ki?

Ama bu dünyada bu yaptıklarına pişmanlık duyarak tövbe ederler, ağlarlarsa işte o zaman Allah’ın bağışlamasına ulaşırlar. Cehennemdeki azabı ve pişmanlığı haber vermenin tek amacı, kötü yolda ısrarla yürüyen insanları uyarmaktır.

Buna göre:

- Hz. Peygamber Efendimiz (asm), Müslümanların sahip olmadığı pek farklı bilgilere ve özelliklere sahiptir.

- Az gülüp çok ağlamak, bilinç ve bilgi yoğunluğundan ileri gelir.

- Allah korkusundan ağlamak, Hz. Peygamberin (asm) tavsiye ettiği bir fazilettir.

- Cennet ve cehennem haktır ve halen mevcuttur.

- Cennet ve cehennem Peygamber Efendimiz’e (asm) gösterilmiştir.

- Peygamberlerin bilip gördüğü ve bizlerin bilip görmesine imkân olmayan şeyler vardır.

- Ferde ve topluma fayda sağlayacak sırları açıklamak câizdir.

- Dinimiz, Allah’ı unutacak derecede çok gülmeyi doğru bulmamış, ağlamayı, yani canlı bir kalbe sahip olmayı tavsiye etmiştir.

- Sahâbe-i kirâm’ın Allah sevgisi ve korkusu bizlere örnek olacak niteliktedir.

- Ağlarken yüzü kapatmak dinimizde müstehap kabul edilmiştir. (bk. Riyazü’s-Sâlihîn Tercüme ve Şerhi, Peygamberimizden Hayat Ölçüleri, Erkam Yay., H. No: 402 ve 448)

İlave bilgi için tıklayınız:

- "Benim bildiklerimi bilseydiniz az güler, çok ağlardınız... Allah'a ...

- "Allah'a yemin olsun, benim bildiğimi siz bilse idiniz az güler, çok ...

- "Güzel gören güzel düşünür, güzel düşünen hayatından lezzet alır ...

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet