Kendimizi düşünmekte ölçü ne olmalıdır?

Bencil veya narsist olmak istemiyorum, ama kendimi durup dururken başkaları için harcamak da istemiyorum. Hem dini açıdan hem de genel hayattaki istek ihtiyaç vesaire konusunda soruyorum. Şimdiden teşekkürler.

Değerli kardeşimiz,

Bu konuda en güzel ölçüyü Hz. Muhammed (asm) Efendimiz şu hadisiyle ortaya koyar:

“Rabbinin senin üzerinde hakkı vardır, nefsinin senin üzerinde hakkı vardır, ailenin senin üzerinde hakkı vardır. O hâlde her hak sahibine hakkını ver.” (Buhari, Savm 51; Tirmiz, Zühd 64)

Kısa ve net ölçü şudur:

Ne kendini tamamen ihmal edeceksin ne de sadece kendin için yaşayacaksın.

Sadece kendini düşünmek, bencillik ve kalp katılığına götürür.

Kendini tamamen feda etmek ise, tükenmişlik ve dengesizlik doğurur.

Doğru ve istikametli yol, dengedir: Hem kendine, hem başkalarına hakkını vermek.

Dini açıdan bu denge “hak” kavramıyla açıklanır:

Senin bedeninin, ruhunun, vaktinin ve huzurunun da hakkı var. Bunları yok saymak fedakârlık değil, emanete ihanet sayılır. Aynı şekilde başkalarının hakkını yok saymak da zulümdür.

Hayata uygulanmış haliyle, dinlenmek, kendine vakit ayırmak meşru ve gereklidir.

Hayır yapmak, başkalarına yardım etmek, fazilettir. Ama birini yaparken diğerini ezmek yanlış dengedir.

Kendimizi düşünmekte ölçü, dengeyi sağlamak ve hem bireysel ihtiyaçlarımızı hem de başkalarının haklarını gözetmek üzerine kurulmalıdır. İslam'da, kişinin kendine karşı sorumlulukları olduğu gibi, diğer insanlara karşı da sorumlulukları bulunmaktadır. Bu dengeyi sağlamak için şu hususlara dikkat edilebilir:

1. Niyet ve Amel: İyi niyetle hareket etmek, yapılan her işin temelinde olmalıdır. İslam’a göre, niyetler amellerin en önemli unsurlarındandır. Bu bağlamda, kendimize yatırım yaparken, bu eylemlerin Allah rızasına uygun olmasına özen göstermeliyiz.

2. İhtiyaç ve Hakkaniyet: Kendinizi düşünürken, ihtiyaçlarınızı göz önünde bulundurmalı, ancak başkalarının haklarını da ihlal etmemeye dikkat etmelisiniz. Bu noktada, “Kendin için istediğini başkası için de istemedikçe gerçek bir mümin olamazsın.” hadisini hatırlamak önemlidir.

3. Denge: Kendimize zaman ayırmak ve ihtiyaçlarımızı karşılamak, sağlıklı bir yaşam için gereklidir. Ancak bu, başkalarını ihmal etmek anlamına gelmemelidir. Kendi ihtiyaçlarımız ve başkalarının ihtiyaçları arasında bir denge kurmak,hem ruhsal hem de sosyal sağlığımızı korumak açısından önemlidir.

4. Toplumsal Sorumluluk: İslam, bireyin topluma karşı sorumluluklarını da göz ardı etmez. Başkalarına yardım etmek, toplumsal dayanışma ve yardımlaşma; bireysel tatminin yanı sıra, toplumsal huzuru da artırır.

5. İstişare: Düşüncelerinizde ve kararlarınızda başkalarıyla istişare etmek, farklı bakış açılarını değerlendirmenize yardımcı olabilir. Bu, hem kendinizi daha iyi anlamanızı sağlar hem de başkalarının ihtiyaçlarına daha duyarlı olmanıza yardımcı olur.

Sonuç olarak:

Kendini koruyarak başkalarına faydalı olmak en doğru yoldur. Ne “ben merkezli” olalım, ne de “kendini yok sayan” olalım; adil ve dengeli olalım.

Kendinizi düşünmek ve başkalarını düşünmek arasında bir denge kurmak hem kişisel hem de toplumsal açıdan sağlıklı bir yaklaşım olacaktır. Allah bu konuda herkese doğru yolu gösterip, kalplerimizi hidayetle doldursun.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet