İbn Teymiye, Allah yeşildir, gençtir, erkektir demiş mi?

İbn Teymiye'nin Telbisü’l-Cehmiyye'de Allah yeşildir, gençtir, erkektir demiş doğru mu? Böyle nakiller yaptı mı? Yaptıysa neden yaptı?

Değerli kardeşimiz,

Öncelikle ifade edelim ki, bu rivayetin “münker”, kabul edilemez olduğu bildirilmiştir. (bk. Heysemi, Mecmuatu’z-Zevaid, 7/179/ h. no:11745)

İmam Sübki ve Aliyyu’l-Kari bu rivayetin uydurma olduğunu belirtmişlerdir. (bk. Acluni, 1/499 / h. no:1409)

Peki, İbn Teymiye, Allah yeşildir, gençtir, erkektir demiş mi?

Hayır, İbn Teymiye’nin “Allah yeşildir, gençtir, erkektir” şeklinde bir inancı savunduğunu söylemek doğru değildir. Soruda geçen ifadeler, onun kendi akidesi değil; bazı rivayetleri nakledip değerlendirdiği bir bağlamın parçasıdır.

Bu konu, İbn Teymiyye’nin Beyânu Telbîsi’l-Cehmiyye adlı eserinde geçmektedir. Zaten eserin adı bile “Cehmiyye’nin bidatçi kelâm anlayışındaki aldatmacaların açıklanması” anlamına gelir. Yani kitap, problemli görüşleri eleştirmek ve tartışmak için yazılmıştır.

Soruda verilen bağlantıdaki bölümde İbn Teymiyye, “Allah’ı rüyada görme” meselesiyle ilgili bazı rivayetleri aktarmakta ve hadis âlimlerinin değerlendirmelerini nakletmektedir. Rivayetlerden birinde, Peygamberimizin (asm) rüyasında Allah’ı “genç bir surette” gördüğüne dair ifadeler geçmekte; bazı varyantlarda “yeşil” gibi tasvirler de yer almaktadır.

Ancak önemli olan nokta şudur: İbn Teymiye bu rivayeti kendi görüşü olarak sunmamış, aksine hadis âlimlerinin buna yönelik tenkitlerini de aktarmıştır.

Nitekim orada şu bilgiyi verir:

Ahmed bin Hanbel’e bu rivayet anlatılmış, o da bundan hoşlanmayarak yüz çevirmiş ve: “Bu münker (kabul edilemez) bir rivayettir.” demiştir.

İbn Teymiye ayrıca Kadı Ebu Yala’nın da bu görüşü benimsediğini nakleder. (bk. İbn Teymiye, Beyanu Telbîsi’l-Cehmiyye, 7/218)

Dolayısıyla, İbn Teymiye’nin “Allah yeşildir” veya “Allah erkektir” dediğini söylemek doğru değildir.

O, bazı rivayetleri ilmî emanet gereği aktarmış ve ilgili âlimlerin tenkitlerini de zikretmiştir.

Zaten Ehl-i sünnet inancına göre Allah Teâlâ mahlûkata benzemez. Kuran’da: “O’nun benzeri hiçbir şey yoktur.” (Şura, 42/11) buyurulmuştur.

Bu sebeple Allah hakkında renk, cinsiyet, yaş veya beden gibi mahlûkata ait özellikler isnat etmek doğru kabul edilmemiştir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet