İnsanların karakterleri nasıl bir kaderdir?

İnsanların kişilik ve karakterleri farklı farklıdır. Bazı insanlar davranışlarından dolayı sevimli bulunur bazıları iyi niyetli olsa bile iticidir. Kişilik ve karakter kulun kendi oluşturduğu bir şey mi Cenab-ı Allah'ın vergisi mi? Örneğin bazı insanlar konuşma yeteneği iyidir sevilir bazıların konuşması doğru ve hayırlı olsa da itici ve dinlenmek istenmeyen kişilerdir ne yapsa diğer insanlar gibi konuşup sevimli olamaz.

Değerli kardeşimiz,

İnsanın karakteri hem fıtrat (yaratılış) hem de hayat boyunca edinilen tecrübeler ile şekillenir. Her insan belirli kabiliyetlerle yaratılır; çevresi, eğitimi ve tercihleri bu yapıyı geliştirir veya yönlendirir.

Esasen herkesin kabiliyeti farklıdır. Kimi güzel konuşur, kimi hızlı kavrar, kimi insanlarla kolay iletişim kurar. Ancak bu kabiliyetlerin nerede ve nasıl kullanılacağı insana verilen özgür iradeye bağlıdır.

Nitekim zenginlik de böyledir: Tek başına iyi ya da kötü değildir. İnsan onu hayırda kullanırsa nimete dönüşür, yanlış yolda kullanırsa fitneye ve sorumluluğa sebep olur.

Aynı şekilde doğuştan gelen özellikler de tek başına yeterli değildir. Güzel konuşmak, etkileyici bir kişiliğe sahip olmak veya güçlü bir zekâ, doğru kullanılmadığında insana fayda değil, sorumluluk yükler.

Çünkü aslında her kabiliyet, sahibine bir sorumluluk da verir. O kabiliyeti hiç kullanmamak da, kötü ve yanlış yolda kullanmak da insanı sorumlu hâle getirir.

Mesela güzel konuşma kabiliyeti olan bir insan bunu ya, insanlara doğruluk ve iyilik anlatmak için kullanır ya da boş, kırıcı ve yanlış sözler için kullanır.

İkisi arasında büyük bir fark vardır ve insan bunun hesabını verir.

Bu yüzden insanın “Bende neden şu yok?” demesi yerine, “Bana verilen ne var ve ben onu nasıl kullanıyorum?” diye düşünmesi gerekir.

Çünkü asıl imtihan, verilmeyende değil verilendedir.

Nice insanlar vardır ki sahip oldukları imkân ve kabiliyetleri yanlış yolda kullandıkları için kaybetmişlerdir. Buna karşılık, daha sınırlı imkânlara sahip olan nice kimseler de ellerindekini doğru kullanarak kurtuluşa ermişlerdir.

Demek ki asıl mesele neye sahip olduğumuz değil; sahip olduklarımızı ne için ve nasıl kullandığımızdır.

Karakterin ne kadarının bize ait olduğu ise üç boyutta düşünülebilir:

Fıtrat: Doğuştan gelen mizaç ve temel yapı.

İrade: Geliştirilen yönler ve kazanılan alışkanlıklar.

Kullanım: Bu özelliklerin doğru ya da yanlış yönde değerlendirilmesi.

Sonuç olarak ölçü, kabiliyetin kendisi değil; onun nasıl kullanıldığıdır.

“Sevimli olamıyorum” gibi bir değerlendirme ise İslam’da asıl ölçü değildir.

Her insanın mizacı farklıdır; kimisi daha sıcak, kimisi daha mesafeli olabilir. Bu bir eksiklik değil, bir imtihan yönüdür.

Önemli olan samimiyet, doğruluk ve güzel niyettir. Bunlar zamanla insanın üslubuna da yansır.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet