İmam Gazali kadınlara hakaret etmiş midir?

- Aşağıdaki ifadelerin doğruluk derecesi nedir, eğer doğruysa nasıl açıklanabilir?

"Kadınlarınıza evlerinin kapısında oturmamaları için yeni elbise yaptırmayın, çünkü elbiseleri güzel ve yeni olursa kalplerine dışarı çıkmak arzusu gelir." (Gazali, Kimyay-ı Saadet, s: 178)

"Dışarı çıkması kesin gereken kadın ise, kocasından izin aldıktan sonra dışarı çıkacak ve şu kurallara kesin uyacaktır:

Sıkı sıkıya örtünüp kötü giysilere bürüne,
Hiç çıkmamış gibi davrana,
Başını öne eğip kimsenin yüzüne bakmaya,
Kalabalığa karışmaya,
Erkeklerin bulunduğu yerlere yanaşmaya,
erkesin dolaştığı sokaklardan uzak dura,
İşini bir an önce bitirip evine döne." (Gazali, Ihya, 2/290)

"KADININ EN MAKBULÜ KOYUN cinsidir. Kadın sekiz sıfatlıdır: Giyim kuşam hevesinden maymun. Fakir düşmeye razı olmadığından. Kocasına ve diğer insanlara kibrinden yılan. Gece gündüz koçuculuk yaptığından akrep. Evden eşya sattığından fare. Erkeklere hile kurduğundan tilki. Kocasına itaat ettiğinden dolayı koyun." (Gazali, Ihya)

Değerli kardeşimiz,

- Kimya-yı Saadet kitabının Arapça aslında böyle bir ifadeye rastlayamadık.

- İhya’daki ifadeler ise şöyledir:

Hz. Peygamber (asm) bayramlarda kadınların dışarı çıkmalarına izin vermiştir. Ancak, kadınların kocalarından izin almadan dışarı çıkmamaları gerekir. Bugün iffetli kadınların kocalarının rızasını alarak çıkmalarında bir sakınca yok ise de evlerinde oturmaları daha uygundur.

Kadınların çok önemli işleri olmadığı sürece dışarı çıkmamaları gerekir. Çünkü, önemli işleri olmadığı halde sırf bazı manzaraları seyretmek veya önemsiz bazı işler için dışarı çıkmaları onurlarını zedeleyebilir. Hatta fitnelere de sebep olabilir. Dışarı çıkması durumunda ise, erkeklere bakmamaya gayret göstermelidir. (İhya, 2/47)

- “KADININ EN MAKBULÜ KOYUN cinsidir.” başlıklı soruya gelince;

İmam Gazali’nin Arapça İhya’sında böyle bir bilgiye rastlayamadık. Yalnız şöyle bir ifadesi vardır:

“Bazı Araplar şöyle diyorlarmış: Ennane (sürekli inleyen-şikâyette bulunan), Mennane (kocasının başına kakan), Hannane (önceki kocasına veya ondan olan çocuğuna karşı aşırı düşkünlük gösteren), Haddake (her şeye göz diken / güzel gördüğü her şeyi almaya kalkan), Berrake (sabahtan akşama kadar kendini süslemekle meşgul olan / veya küsüp çoluk-çocuğuyla yemek yemeyip tek başına yiyen), Şeddake (yani çok konuşan, geveze) kadınla evlenmeniz doğru olmaz.” (İhya, 2/38).

- İslam’da kadınların hiç dışarıya çıkamayacaklarına dair bir kural yoktur. Ancak lüzumsuz yere gece-gündüz çarşı-pazar dolaşmaları da uygun değildir. Kocasının rızası dairesinde hareket etmesi önemlidir. Ailenin huzuru ve güveni için önemlidir. Yoksa kadın ticaret de yapar, -İslamî şartlara uygun ortamlarda- okul da okur, muallime de olur, doktor da olur ve hakeza...

“Ey Peygamber! Eşlerine, kızlarına ve mümin kadınlara söyle: Ev dışına çıktıkları zaman dış elbiselerini üzerlerine salıversinler. Böyle yapmaları onların iffetli tanınmaları ve kendilerine sarkıntılık edilerek incitilmemeleri yönünden en uygun bir davranıştır. Allah gafurdur, rahîmdir / çok affedicidir, merhamet ve ihsanı boldur.”(Ahzab, 33/59)

mealindeki ayette kadınların -tesettüre riayet ederek- ev dışına çıkabilecekleri hususu açıkça ifade edilmiştir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet