Esma ile Hz. Ali beraber cenaze mi yıkamış?

Esma bint Umeys İle Hz. Ali (ra) nın Hz. Fatıma’yı yıkadığı rivayetler ile sabit. Hatta Hz. Fatıma ikisini istemiş. Hz. Ebubekir’in eşi olan Esma bint Umeys ile Hz. Ali’nin Hz. Fatıma’nın cenazesini yıkamasını Hz. Fatıma vasiyet etmiş ve bu şekilde yıkamışlar, daha sonra Hz. Ebubekir’in vefatı ile Esma bint Umeys ve Hz. Ali evlenmiştir.
Benim kafama takılan ikisinin birbirine namahrem olarak kapalı bir yerde cenaze için bir araya gelmesi nasıl açıklanabilir? Ve sonuçta birbirleriyle de evlenmişler. Allah razı olsun.

Değerli kardeşimiz,

Öncelikle belirtmek gerekir ki, kaynaklarda Hz. Fatıma’nın cenazesinin yalnızca Hz. Ali ve Esma bint Umeys tarafından değil, aynı zamanda Ümmü Rafi’nin orada bulunduğu nakledilmektedir. Nitekim İbn Kesîr, Hz. Fâtıma’nın cenazesinin Hz. Ali, Esma bint Umeys ve Ümmü Râfi tarafından yıkandığına dair rivayetin sahih kabul edildiğini belirtmiştir. (İbn Kesîr, el-Bidâye, 5/329)

Ümmü Rafi (asıl adıyla Selma), Ebu Rafi'in hanımı ve sahabi hanımlardandır. Hz. Peygamber (asm) Efendimizin çocuklarının ve Hz. Fatıma validemizin çocuklarının ebesi olduğu belirtilir. Bu sebeple Peygamber ailesiyle yakın bir ilişkisi vardı. Hz. Fâtıma'nın vefatı sırasında da yanında bulunmuş, teçhiz ve tekfin işlerinde görev almış ve cenazesinin yıkanmasına iştirak etmiştir.

Demek ki olay, bazen zannedildiği gibi bir erkekle bir kadının kapalı bir mekanda baş başa kalması şeklinde gerçekleşmiş değildir. Cenaze hizmetinde bulunan üçüncü bir kişinin, yani Ümmü Râfi‘in de orada bulunduğu anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla fıkıhta yasaklanan "halvet" (namahrem bir erkekle bir kadının baş başa kalması) durumunun gerçekleştiğini söylemek için elimizde bir delil yoktur.

Ayrıca Hz. Ali'nin durumu da özeldir. Çünkü Hz. Fatıma onun eşidir. Alimlerin çoğunluğuna göre, eşlerden birinin vefatı halinde diğer eşin cenazesini yıkayabileceği kabul edilmiştir. Bu sebeple Hz. Ali'nin cenazenin yıkanmasında bulunması tabiî ve meşru görülmüştür. Esmâ bint Umeys ve Ümmü Rafi ise cenaze hizmetinde yardımcı olmuşlardır.

Burada dikkat edilmesi gereken bir diğer husus da, olayın sıradan bir kadın-erkek buluşması değil, dinî bir görev ve cenaze hizmeti olmasıdır. Sahabe nesli bu tür konularda son derece hassas davranmış, mahremiyet kurallarını titizlikle korumuştur. Bu sebeple elimizde aksini gösteren bir bilgi bulunmadıkça, onların bu hizmeti dinin ölçüleri içerisinde yerine getirdiklerini kabul etmek gerekir.

Hz. Ali ile Esma bint Umeys'in daha sonra evlenmiş olmaları da bu olayı farklı yorumlamayı gerektirmez. Çünkü bu evlilik, Hz. Ebu Bekir'in vefatından sonra gerçekleşmiştir. Bir erkekle bir kadının yıllar sonra evlenmiş olması, daha önceki karşılaşmalarını veya birlikte yaptıkları dinî hizmetleri şüpheli hâle getirmez.

Sonuç olarak, sahih rivayetlere göre Hz. Fatıma'nın cenazesinin yıkanmasında Hz. Ali, Esma bint Umeys ve Ümmü Rafi birlikte görev almışlardır. Bu sebeple olayın, namahrem bir erkekle kadının baş başa kalması şeklinde değerlendirilmesi doğru değildir. Ayrıca Hz. Ali'nin merhumenin eşi olması ve cenaze hizmetinin dinî bir görev kapsamında gerçekleştirilmesi, meselenin fıkhî açıdan herhangi bir problem taşımadığını göstermektedir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet