Saanen Keçisi hakkında bilgi verir misiniz?

Değerli kardeşimiz,

MORPHOLOGIC CHARACTERISTICS OF RETE MIRABILE OPHTHALMICUM OF SAANEN GOATS LIVING AT HIGH ALTITUDES AND COLD CLIMATE

Prof. Dr. Şükrü Hakan ATALGIN

Balıkesir Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Anatomi ABD, Balıkesir, Türkiye [email protected]

Abstract

The purpose of this study was to investigate the occurrence of rete mirabile ophthalmicum (miracle artery network near the eye) in Saanen goats living at high altitudes and cold climates. Specimens were collected at a local slaughterhouse. Seven Saanen goats were injected with red-colored latex and examined by the corrosion cast technique using Takilon, dissection was performed, the rete was examined, and the vessels were counted macroscopically. The cadavers were put in tap water for polymerization of the latex for 48 h., and later, they were kept in 10% formaldehyde to protect them from decay. Mirabile is miraculous. It explains that this vessel was created miraculously. Rete is the network. It is a miraculous vessel network. This rete has many functions. This vessel stabilizes the brain temperature and maintains the brain’s blood pressure. The external ophthalmic artery (main vessel feeding the eyeball) arose from the maxillary near the origin of the rostral branches to the rostral epidural rete mirabile. The initial segment of the external ophthalmic artery extended rostrodorsally and crossed the optic nerve laterally. Its middle segment was represented by a rete mirabile which lays dorsolateral to the optic nerve and gave off several muscular branches for the orbita. Beyond the ophthalmic rete mirabile, the external ophthalmic artery coursed rostrolaterally across the dorsal part of the optic nerve. This rete has many functions and been created as if an art. This is the art of a creator. The size and the afferent and efferent vessels of the rete were mostly in parallel with the literature.

Key Words: Anatomy, Rete mirabile ophtalmicum

SOĞUK HAVA ŞARTLARI VE YÜKSEK RAKIMDA YETİŞTİRİLEN SAANEN KEÇİSİ RETE

MIRABILE OPHTHALMICUM MUCİZESİ VE MORFOLOJİK ÖZELLİKLERİ

Prof. Dr. Şükrü Hakan ATALGIN

Özet

Bu çalışma, Saanen keçisinde rete mirabile ophthalmicum'un (göz yakınlarındaki mucizevi damar ağı) oluşumunun belirlenmesi amacıyla yapıldı. Türler yerel mezbahalardan temin edildi. Çalışmada materyal olarak kullanılan Saanen keçisinin cinsiyetleri dikkate alınmadı. Yedi adet Saanen Keçisine renklendirilmiş lateks enjeksiyonu ve takilon kullanarak corrosion cast metodu uygulandı. Kadavralar lateksin donması için 48 saat çeşme suyunda bekletildikten sonra, bozulmalarını önlemek amacıyla %10’luk formaldehit solusyonunda saklandı. Materyallerin diseksiyonu yapıldıktan sonra rete mirabile ophthalmicum’u oluşturan damarlar makroskobik olarak incelendi.

Damarın ismini oluşuran kelimelerden mirabile mucizevi manasını taşır. Bu damarın mucizevi şekilde yaratıldığını anlatmaktadır. Rete ise ağ demektir. Rete mirabile, mucizevi damar ağı demektir. Bu damar ağının birçok fonksiyonu vardır. Bu damar beyin ısısını dengeler ve kan basıncını sabit tutar. Arteria ophtalmica externa (göz küresini besleyen ana damar) rete mirabile epidurale rostrale’nin rostral (ön) dallarının yanından, os maxilla’dan çıktı. A. optalmica externa’nın başlangıç segmenti rostrodorsal yönde nervus opticus'un (görüntüyü alan sinir) lateral’inde seyretmekteydi. Orta segment nervus opticus’un dorsolateral’inde uzanmakta ve orbita (Göz çukuru) için birçok kas dalı vermekteydi. Rete mirabile ophthalmicum’un ötesinde, a. optalmica externa, nervus opticus’un dorsal kesiminin karşısında rostrolateral’e seyretmekteydi. Bu retenin birçok fonksiyonu yanında sanatlı bir şekilde yaratılması bir yaratıcının eseri olduğunu gösterir. Rete’nin afferent (gelen) ve efferent (çıkan) damarları ile boyutlarının büyük ölçüde literatür ile paralel olduğu tespit edildi.

Anahtar Kelimeler: Anatomi, Rete mirabile ophtalmicum

GİRİŞ

Saanen Keçisi ülkemizde süt ve döl veriminin yüksekliği ile bilinir. Renkleri kremden beyaza kadar değişir. Kısa kıllı, dik ve küçük kulak yapısı vardır. Her iki cinsiyette de küpe ve sakal vardır. Meme yapısı tarsal eklem üzerinde bulunan formdur. Canlı ağırlığı 5-100 kg arasında değişmektedir. İyi bakım şartlarında erken yaşta ergenliğe ulaşmakta ve 8-10 aylık dönemde damızlık olarak kullanılabilmektedir. Laktasyon süt verimleri 500-650 kg arasında değişmektedir. https://www.esk.gov.tr/tr/11130/Turk-Saanen-Kecisi

Canlılar hayatlarını devam ettirebilmek için dışardan; oksijen ve besin maddeleri alırlar. Aldıkları bu maddeler solunum ve sindirim sistemleri aracılığı ile vücutta kullanılacak hale getirilir. Kullanıma uygun hale getirilen oksijen akciğerler, besin maddeleri bağırsaklar aracılığıyla rezorbe edilir. Rezorbe edilen bu maddeler kan yoluyla ihtiyacı olan vücut organ ve dokularına dağıtırlar. Diğer zararlı metabolik artıklar vücuttan atılmak üzere böbrekler ve deri gibi boşaltım sistemi organlarına gönderilir. Kanın bunun dışında birçok görevi daha vardır. Bunlardan bir tanesi taşıma fonksiyonudur (William O. Reece, 2004).

Besin, oksijen, hormon, enzim, metabolizma artıkları, karbon dioksit ve benzerleri kan tarafından taşınır. Kanın bir diğer görevi ise düzenleme fonksiyonudur. Bu fonksiyonunda vücut iç ortamını sabit tutmak, vücut hücre ve dokularının Ph’sını ayarlamak, vücut ısısını ayarlamak temel görevidir. Savunma fonksiyonunda kan hücreleri aracılığı ile vucuda giren yabancı cisimleri fagosite eder. Antikor oluşturur, pıhtılaşarak kanın sıvı ve besinlerin daha fazla dışarıya atılmasını önleyerek koruma fonksiyonu yerine getirir. Damarların bu fonksiyonları yerine getirmesi bazı durumlara farklı şekillerde yaratılmasını gerektirmiştir. Bunlardan birisi de rete denilen ağ yapmasıdır. Anatomistler tarafından mükemmel olarak ve sanatlı olarak yaratıldığı için mirabile yani mucizevi damar olarak isimlendirilmiştir (William O. Reece, 2004).

MATERYAL METOT

Çalışma için Saanen keçileri kullanıldı. Mezbahanede kesilen hayvanların kafaları alındı, a. carotis communis’ten fizyolojik tuzlu su ile arteryel sistem temizlendi. Daha sonra takilon (100 ml liquid monomethylmethacrylate, 21 gr powder polymethylmethacrylate ) karışımına kırmızı mürekkep ilave edilerek damar içine enjekte edildi. Materyaller 24 saat sonra %5’lik KOH çözeltisine konuldu ve diseksiyon yapıldı. Aynı damara farklı hayvanlarda ise renklendirilmiş latex verildi. Bu materyaller ise % 10 ‘luk formaldehit solüsyonunda muhafaza edildi. Ortaya çıkan damarlar için bulgu alındı ve fotoğraflandı.

BULGULAR VE SONUÇ

Rete mirabile, mucizevi damarağı veya harika net demektir. Atardamar ya da toplardamar üzerinde yeralan kapillar damar sistemidir. Özellikle bazı sıcakkanlı omurgalılarda bulunan, birbirine çok yakın olan arterler ve damarlar kompleksidir . Rete mirabile, ağ içindeki ters yönde kan akışını kullanır. Rete içerisindeki iki kan akımı sıcaklığa , ya da gazların ya da çözünen maddelerin konsantrasyonuna göre damar duvarları arasında ısı , iyon ya da gaz değişimi yapar. Rete mirabile’de bir organa gelen atardamar önce kapillar damarlara ayrılır, sonra yoluna o organın veya başka dokuların beslenmesini üzerine alan bir atardamar olarak devam eder. Toplardamarda da aynı durum vardır.

Çalışmamızda kullanılan hayvanlarda dolayısıyla geviş getirenlerde a. carotis interna olmadığı, a. maxillaris, a. vertebralis, a. meningea media ve a. condylaris’in dallarının diğer bir rete olan rete mirabile epidurale’yi oluşturduğu, bundan da a. carotis cerebralis oluştuğu tespit edildi.

Çalışmada rete mirabile ophtalmica’nın ise arteria oftalmica externa’nın kolları tarafından şekillendiği saptandı. Rete mirabile ophtalmica’nın küçük bir dalının m. rectus dorsalis ve lateralis’in arasından bölgedeki kaslara dağıldığı gözlendi. Arteria lacrimalis için iki küçük kol verdiği, konjonktivaya dallar gönderdiği belirlendi. Ayrıca a. supraorbitale’nin de buradan çıktığı gözlendi. Bu bulguların literatür (Bao-Ping Shao ve ark., 2008 ) ile uyumlu olduğu saptandı.

Vücuttaki arteriel ve venöz retelerin fonksiyonları net olmasa da bilinmekte olduğu bildirilmiştir, buna ilave olarak rete mirabile ophtalmica’nın bir görevinin de beynin ısısının düşürülmesine yardımcı olmak olduğu belirtilmiştir (Pettit ve ark. 1981).

Damarların paralel düzenlenmesini içeren kuşlara ait rete mirabile ophtalmica’nın anatomik uzantıları, karşı akım ısı alışverişini kolaylaştırmaya, beyne ve göze giden kan basıncını düzenlemeye yardımcı olabileceği belirtilmiştir. (Ninomiya, 2002) Hawaii deniz kuşlarının rete mirabile ophtalmica’sının bu karmaşık yapısı karşı akım ısı değişimlerinin beyinleri soğutmak için temel mekanizma olduğu ve böylece kuşun uzun mesafeli uçuş sırasında çevresel ısı stresine karşı toleransını arttırdığını ortaya koyduğu belirtilmiştir (Chung ve Weon, 2008; Deborah A. Burgoon 1983). Çalışmamızda anatomik yapıların bildirilen şekilde olması aynı fonksiyon için yapıldığını düşündürmektedir.

Pleksus oftalmikus rete mirabile ophtalmicus’u içine alan venöz bir plexus’dur. Bu plexus rete mirabile ophtalmica’nın içinde yüzdüğü bir havuz gibidir. Gözün yörüngesinden, gözün aksesuar organlarından gelen venöz damarların yanı sıra, v. supraorbitalis v. dorsalis lateralis’in dalları tarafından oluşturulur. Pleksusu oluşturan damarların, farklı uzunlukta ve farklı şekilli halkalar oluşturarak, radyal olarak ve dairesel bir şekilde olduğu bulunmuştur. Venöz pleksusların, göz bölgesindeki kan ile ilgili olarak ve özellikle hem rete mirabile ophtalmicum hem de rete mirabile epidurale rostrale ile ilgili olarak bir toplama, dağıtma ve hemodinamik fonksiyona sahip olduğuna inanılmaktadır (Gadzhey ve Gudev, 1982). Çalışmamız ile uyumlu veriler içermektedir.

Özellikle bazı sıcakkanlı omurgalılarda bulunan rete mirabile ophtalmicum’un damarların birbiriyle düzenli ve sanatlı bir şekilde ağızlaşması, bir rete oluşturması ve buradan çıkan damarlardaki kanın hem basıncı hem de sıcaklığının dengelenmesi böylece beyne zarar vermeyecek bir düzeyde gelmesi tesadüfen değil bir yaratıcının kasdi tasarrufu olduğunu gösterir.

KAYNAKLAR

1. Bao-Ping Shao a , Yan-Ping Ding a , Shi-Yaun Yu b , Jian-Lin Wang a, The arterial supply of the eye of the yak (Bos Grunniens) Research in Veterinary Science, 2008, 84,174–177.
2. Chung J.-I. ve Weon Y.C. Ophthalmic Rete Mirabile: The First Angiographic Documentation of Embryonic Ophthalmic Collaterals in a Patient with Moyamoya Disease Interventional Neuroradiology 2008, 30; 14, 3: 293-296.
3. Deborah A. Burgoon, Brain cooling and the rete mirabile ophthalmicum in the Calliope hummingbird (Stellula calliope) The University of Montana, USA,1983.
4. Gadzhev S, Gudev Kh, Anatomical studies of the plexus ophthalmicus and plexus orbitalis medialis in sheep Veterinarno-meditsinski nauki 1982, 19:9 ,27-33.
5. Hiroyoshi N. Veterinary Ophthalmology, Vasculature of the ophthalmic rete in night herons (Nycticorax nycticorax): scanning electron microscopy of corrosion casts,2002, 5, 3, 155–160
6. https://www.esk.gov.tr/tr/11130/Turk-Saanen-Kecisi
7. Reece, W.O.Dukes Veteriner Fizyoloji, 2004 Medipres, Malatya, Türkiye.
8. Ted N. Pettit, G. Causey Whittow and Gilbert S. Grant Source: Rete Mirabile Ophthalmicum in Hawaiian Seabirds, The Auk, 1981, 98, 844-846

Kaynak: Bilim Işığında Yaratılış Derneği

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet