Ödünç verirken, zaman tayin etmek faiz mi?

- Bir sitede, ödünç verirken, zaman tayin etmenin faiz ve büyük günah olduğu ifade ediliyor.
- Buna göre borç alırken veya verirken tarih belirlemek günah mı?
- İnsanlar genelde borç alıp verirken ödeme tarihi belirliyorlar. Hatta katılım bankalarında bile faizsiz avans çektiğimizde bir ödeme tarihi var. Bu yaptığımız işlemler günah mı?

Değerli kardeşimiz,

Borç verirken belli bir vakit tayin etmek faiz değildir, ancak bunu bağlayıcı ve mecbur olarak görmek doğru olmaz.

Sırf Allah için bir yardım olsun, bir iş görülsün diye başkasına verilen para (ve misli olan diğer eşya) karz`dır ve karzda, Hanefilere göre, bağlayıcı bir zaman tayini caiz değildir. Zaten karzı faizden ayıran özellik de budur. Yoksa ben bin lira borç versem ve buna, altı ay sonra diye bir ödeme süresi belirlesek bu, verdiğim para ile alacağım paranın veresiye satışı olmuş olur ki, bu faizdir. Ancak bağlayıcı olmamak üzere bir süre belirlemede de mahzur yoktur.

Sorudaki bilgiler buna işaret eder.

Müdayene ayetinin meali şöyledir:

“Eğer (borçlu) darda ise, eli genişleyinceye kadar ona (bir süre daha) mühlet verin. Bilmiş olsanız ki, borcu sadaka olarak bağışlamanız, sizin için daha hayırlıdır.” (Bakara, 2/280)

mealindeki ayette “borçlunun darda olması durumunda kendisine bir süreliğine mühlet vermeyi tavsiye edilmesi” borç akdinin belli bir zaman süresine bağlı olarak ön görüldüğüne işaret etmektedir.

“Zengin kişinin borcunu ödemeyi uzatması (zamanında ödememesi) zulümdür.” (Buhari, Havale 1-2)

manasındaki hadis-i şeriften de borç akdinin belli bir zamana bağlı olarak tahakkuk edeceğini anlamak mümkündür.

Karz (borç) akdinde süre şartının câiz olup olmadığı pratik sonuçları da bulunan bir tartışmadır. Karz iki taraf için de bağlayıcı olmayan akidler arasında görüldüğünden alınan borcun iadesinin bir süreye bağlanması her iki tarafı da bir hüküm altına koymaz. Verdiği süreye riayet etmesi borç veren için sadece ahlâkî bir yükümlülük ve meziyet niteliğindedir; hukuken sürenin tamamlanmasını beklemeden verdiği borcu talep edebilir. Aynı şekilde borçlu da belirlenen zamandan önce borcunu ödeyebilir. Hanefî, Şâfiî, Hanbelî ve Şîa mezheplerinin görüşü bu istikamettedir. Mâlikîler, bazı Hanbelî fakihleri ve İbn Hazm ise akidde kabul edilen şartlara bağlılığın gerektiğine de vurgu yaparak karzda süre şartının geçerli olduğunu ileri sürerler (İbn Hazm, VIII, 469, 474-475; İbn Kudâme, IV, 237; Karâfî, ez-Zahîre, V, 295-296; Diyanet İslam Ansiklopedisi, Karz Md.).

İlave bilgi için tıklayınız:

- Borç verirken belli bir vakit tayin etmek faiz olur mu?

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet