Bazıları borç alıp vermede belli bir süre koymanın câiz olmayacağını söylüyorlar, bu doğru mudur?
Değerli kardeşimiz,
Bu gibi ifadeler bir yanlış anlamanın neticesidir. Gerçek olan şudur:
Borç verirken belli bir vakit tayin etmek faiz değildir, ancak bunu bağlayıcı ve mecbur olarak görmek doğru olmaz.
Sırf Allah için bir yardım olsun, bir iş görülsün diye başkasına verilen para (ve misli olan diğer eşya) karz`dır ve karzda, Hanefilere göre, bağlayıcı bir zaman tayini caiz değildir. Zaten karzı faizden ayıran özellik de budur. Yoksa ben bin lira borç versem ve buna, altı ay sonra diye bir ödeme süresi belirlesek bu, verdiğim para ile alacağım paranın veresiye satışı olmuş olur ki, bu faizdir. Ancak bağlayıcı olmamak üzere bir süre belirlemede de mahzur yoktur.
İmam-ı Azam ile İmam-ı Şafiî ye göre, müddeti belli edilerek borç vermek caizdir. Ancak, alacaklı müddetini belli etmesine rağmen daha önce de verdiğini isteyebilir. Ona, "niçin gününden önce istiyorsun", denemez. Zira ödünç vermek, fedakârlıkta bulunma kabilinden bir iyiliktir. İyilikte ise belli bir mecburiyet ve zorluğa mâruz kalmamak gerekir. Kendisine lâzım olduğu anda isteme hakkına malik bulunur.
Nitekim Ömer Nasuhî merhum Istılahat-ı Fıkhiyye’sinin Karz (borç) bahsinde şöyle der:
"Bir kimse, parası bir ay sonra verilmek üzere sattığı bir malın parasını, bir ay bitmeden isteyemez! Fakat bir ay müddetle verdiği borç parayı müddet dolmadan isteyebilir. Müddet konuşulmuşsa buna uymak mendub, ahlâken lâzım ise de hukuken lâzım değildir!.."
Demek ki, müddeti belli edilerek borç verilemez, yahut alınamaz, diye bir hüküm yoktur. Hem Hanefî, hem de Şâfiî de kişi belli bir müddet için verdiği borç parayı bu müddet dolmadan isteme hakkına sahiptir.
Ancak, İmam-ı Malik Hazretleri der ki: Müddeti belli edilerek verilen borç, gününden önce istenemez! Zira borç alan kimse, konuştuğu müddet içinde maksadını ancak elde edecektir. O günden önce istemek, borçtan kast edilen maksadı elde etmeden istemektir. Bu da ödünç vermenin hikmetine aykırıdır.
Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet
