Yapay zekâ ile insan resmi çizmek caiz mi?

Yapay zekâ kullanarak insan resmi çizmek câiz midir? Şu hadisi gördüm: En-Nadr bin Enes’ten rivayet edilmiştir: “İbn Abbas’ın yanında oturuyordum. Irak halkından bir adam gelip ona dedi ki: ‘Ben bu tür resimler yapıyorum; bu konuda ne dersin?’ İbn Abbas dedi ki: ‘Yaklaş, yaklaş.’ Sonra şöyle dedi: ‘Muhammed’in (sav) şöyle buyurduğunu işittim: Kim dünyada bir suret yaparsa, Kıyamet Günü ona o surete ruh üflemesi emredilir; fakat bunu asla yapamayacaktır.”.

Değerli kardeşimiz,

Öncelikle ifade edelim ki, resim konusunda titizlik gösterilen nokta tevhidin korunmasıdır. Resim hakkındaki hadislerden anlaşıldığına göre Resulullah (asm) Efendimiz, önceleri, tevhid inancı ruhlara yerleşinceye kadar resim hakkında titiz davranmış, sonraları mahzuru olmayan noktalarda ruhsatlar vermiştir.

Sorunuza gelince:

Eğer ortaya çıkan görsel dinî bakımdan sakıncalı kabul edilen bir tasvir türüne giriyorsa, bunu kişinin kendi eliyle çizmesi ile yapay zekâya yaptırması arasında hüküm farkı olmaz.

Çünkü burada esas olan fiilin tercih edilmesi ve gerçekleştirilmesidir; araç değişse de sorumluluk niyete ve tercihe bağlıdır.

Yani “Ben çizmedim, yapay zekâ yaptı” demek hükmü otomatik olarak değiştirmez.

Peki her insan resmi haram mıdır?

Bu mesele tarih boyunca ihtilaflıdır. Alimler arasında üç ana yaklaşım görülür:

Mutlak yasak: Canlı varlık tasvirlerini genel olarak yasak kabul edenler.

Heykel ile resim ayrımı: Üç boyutlu heykeli daha ağır görüp iki boyutlu çizimi daha hafif değerlendirenler.

Maksat ve bağlam esaslı yaklaşım: Putlaştırma, kutsallaştırma veya ahlâkî sakınca yoksa fotoğraf ve çizimi câiz görenler.

Müstehcen veya şirk ve küfür konusu (put vb.) resimler yapmamak şartıyla resim yapmanın caiz olduğu görüşünü tercih ediyoruz.

Hz. Peygamber (asm) zamanında resim konusunda titiz davranılmış ve yasaklar getirilmiştir. Ancak bu titizlik ve kapsamlı yasaklamanın sebebi, yeni putperestlikten kurtulmuş bir topluluğun temiz inancını (bir tek Allah'a imanını) korumaktır. O devirde resim yapanlar genellikle putların resim ve heykellerini yapıyorlar, yaptıranlar da bunu istiyorlardı.

Yapay zeka ile insan resmi çizmek, şu kriterlere bağlıdır:

Müstehcenlik içeriyorsa, haramdır.

Dine aykırı kutsallaştırma/putlaştırma amacı taşıyorsa, haramdır.

Açık bir günaha hizmet ediyorsa, haramdır.

Eğitim, sanat, teknik çalışma gibi meşru amaçlarla ve sakıncalı içerik olmadan yapılırsa, caizdir.

Sonuç

Yapay zekâ sadece bir araçtır.

Eğer insan resmi çizmek (veya çizdirmek) içerik ve amaç bakımından câiz sınırlar içindeyse, yapay zekâ ile yapılması hükmü değiştirmez. Eğer sakıncalı bir tasvir ise, aracı değiştirmeniz onu helal yapmaz.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet