Muhammed (sav) Hz. Ali'nin faziletini gizledi mi?

Aşağıda farklı kaynaklarda rivayet edilen hadislerin sıhhati nedir? ‎ ‎1 Taberani, el-Mu'cem el-Kebir'de (1/320) ve el-Şecari, el-Amali'de (652), rivayet etmiştir. ‎ ‎"Allah'ın Resulü, Allah ona salât ve selam versin, Ali'ye şöyle buyurdu: 'Canım  elinde olan Allah'a yemin ederim ki, eğer bazı topluluklar senin hakkında şöyle demeselerdi...' 'Ey ümmetim! Hristiyanların Meryem oğlu İsa hakkında söylediklerini, ben bugün senin hakkında öyle bir şey söylerdim ki, yanından geçen her Müslüman senin ayaklarının tozunu alıp bereket dilesin." ‎ ‎2 İbn-i ebu Hatim bunu “el-İlal” (941) adlı eserine dahil etmiş ve şöyle demiştir: ‎ ‎‘Ali, Hayber'in fethiyle birlikte Allah'ın Resulü'ne (Allah ona salât ve selam versin) geldiğinde, Allah'ın Resulü (Allah ona salât ve selam versin) şöyle buyurdu: ‘  Ümmetimden bazı gruplar senin hakkında, Hristiyanların Meryem oğlu Mesih hakkında söyledikleri gibi şeyler söylemeselerdi, bugün senin hakkında bir şeyler söylerdim.” ‎ ‎3 El-Şecari, “el-Amali” (669) adlı eserinde şöyle nakletmiştir: ‎ ‎Allah’ın Resulü (sallallahu aleyhi ve sallam) şöyle buyurdu:   Ey Ali, sen Meryem’in oğlu İsa’ya benziyorsun… İsa, Hristiyanlar tarafından o kadar sevildi ki, ona ait olmayan bir makama yükseltildi; Yahudiler ise ondan o kadar nefret ettiler ki, annesine iftira attılar. Eğer milletimden bazı gruplar senin hakkında, Hristiyanların Meryem oğlu Mesih hakkında söylediklerini söylemeselerdi, senin hakkında öyle şeyler söylerdim ki, milletimden her grup senin tozundan bir parça alıp, temizlenmek için kullandığın suyu isterdi. Ama sen benim kardeşimsin, hizmetkarımsın, seçilmişimsin, varisimsin ve bilgimin Kabe'sisin.‎

Değerli kardeşimiz,

Hz. Muhammed, Hz. Ali'nin faziletini gizledi mi?

Aşağıda farklı kaynaklarda rivayet edilen hadislerin sıhhati nedir? ‎ ‎

1 Taberani, el-Mu'cem el-Kebir'de (1/320) ve el-Şecari, el-Amali'de (652), rivayet etmiştir. ‎ ‎"Allah'ın Resulü, Allah ona salât ve selam versin, Ali'ye şöyle buyurdu: 'Canım elinde olan Allah'a yemin ederim ki, eğer bazı topluluklar senin hakkında şöyle demeselerdi...' 'Ey ümmetim! Hristiyanların Meryem oğlu İsa hakkında söylediklerini, ben bugün senin hakkında öyle bir şey söylerdim ki, yanından geçen her Müslüman senin ayaklarının tozunu alıp bereket dilesin." ‎

‎2 İbn-i Ebu Hatim bunu “el-İlal” (941) adlı eserine dahil etmiş ve şöyle demiştir: ‎ ‎‘Ali, Hayber'in fethiyle birlikte Allah'ın Resulü'ne (Allah ona salât ve selam versin) geldiğinde, Allah'ın Resulü (Allah ona salât ve selam versin) şöyle buyurdu: ‘Ümmetimden bazı gruplar senin hakkında, Hristiyanların Meryem oğlu Mesih hakkında söyledikleri gibi şeyler söylemeselerdi, bugün senin hakkında bir şeyler söylerdim.” ‎ ‎

3 El-Şecari, “el-Amali” (669) adlı eserinde şöyle nakletmiştir: ‎ ‎Allah’ın Resulü (sallallahu aleyhi ve sallam) şöyle buyurdu: Ey Ali, sen Meryem’in oğlu İsa’ya benziyorsun… İsa, Hristiyanlar tarafından o kadar sevildi ki, ona ait olmayan bir makama yükseltildi; Yahudiler ise ondan o kadar nefret ettiler ki, annesine iftira attılar. Eğer milletimden bazı gruplar senin hakkında, Hristiyanların Meryem oğlu Mesih hakkında söylediklerini söylemeselerdi, senin hakkında öyle şeyler söylerdim ki, milletimden her grup senin tozundan bir parça alıp, temizlenmek için kullandığın suyu isterdi. Ama sen benim kardeşimsin, hizmetkarımsın, seçilmişimsin, varisimsin ve bilgimin Kabe'sisin.

Öncelikle ifade edelim ki, bu konuyla ilgili bir hadis-i şerife, hadiste olmayan bazı bilgiler eklenmiştir.

Önce ilgili hadis-i şerifi verelim:

فيكَ مثلٌ مِنْ عيسى أبغضَتْه اليهودُ حتى بَهَتوا أمَّه وأحبَّتْه النصارى حتى أنزلوه بالمنزلةِ التي ليستْ بهِ

ثم قال : يَهلَكُ فيَّ رجلان محبٌّ مُفرِطٌ يُقرِّظُني بما ليس فيَّ ومُبغضٌ يحملُه شَنَآني على أن يَبْهتني

“(Ey Ali) Senin hakkında, Hz. İsa’ya benzer bir durum vardır: Yahudiler ona düşmanlık ettiler ve bu düşmanlıkları onları annesine iftira atacak kadar ileri götürdü. Hristiyanlar ise onu aşırı derecede sevdiler ve onu hak etmediği bir makama yükselttiler.

Sonra (Hz. Ali) şöyle dedi: Benim hakkımda iki kişi helak olur: Biri aşırı seven, bende olmayan şeylerle beni öven; diğeri ise bana kin besleyip bu kini sebebiyle bana iftira atan kimsedir.” (1)

Hz. Peygamber (asm) Efendimizin verdiği bu bilgi, gelecekten haber vermektir ve bir mucizedir. Allah Teala ona bildirmiş o da bize haber vermiş, haber verdiği gibi de çıkmıştır.

Nitekim tarih içinde iki uç grup ortaya çıkmıştır:

Bir kısmı, Hz. Ali’yi aşırı derecede sever, gerçekte onda bulunmayan vasıflarla över, hatta onu bütün sahabilerden üstün görüp diğer sahabilere iftra atar, dinden çıktıklarını söyler. Hatta bazı Şiî gruplar onu Peygamber’den daha üstün bir makama çıkarır. Bu, aşırı sevginin bir sonucudur ve bu inançları sebebiyle helâke götürür. Bu aşırılığa gidenler, Hz. İsa’yı aşırı yücelten Hristiyanlara benzerler.

Diğer grup ise onun hakkını eksiltir; ona karşı aşırı bir nefret besler. Bu nefret onları, ona iftira atmaya, İslam’daki yerini küçültmeye ve onu haksız şekilde günahkâr göstermek gibi davranışlara sürükler. Nitekim Hariciler, onun Allah ve Resulünün emrine karşı geldiğini iddia etmiş ve dinden çıkmakla suçlamıştır. Bu yönleriyle, Hz. İsa’ya düşmanlık eden Yahudilere benzemişlerdir.

Demek ki, “(Ey Ali) Senin hakkında, Hz. İsa’ya benzer bir durum vardır: Yahudiler ona düşmanlık ettiler ve bu düşmanlıkları onları annesine iftira atacak kadar ileri götürdü. Hristiyanlar ise onu aşırı derecede sevdiler ve onu hak etmediği bir makama yükselttiler.” anlamındaki hadis-i şerif, Peygamberimizin gelecekten verdiği bir haberdir ve haber verdiği gibi gerçekleşmiştir.

Bu rivayetlere sonradan eklenen ve özellikle aşırı övgü içeren ifadeler ise hadis âlimlerince zayıf veya uydurma kabul edilmiştir. (2)

Şu halde Peygamber Efendimizin -haşa- bazı faziletleri gizlemesi diye bir durum söz konusu değildir.

Sonuç olarak: Hz. Ali’nin faziletleri sahih hadislerle sabittir. Ancak bu faziletler, bazı rivayetlerde olduğu gibi aşırı ve ölçüsüz ifadelerle değil, sahih kaynaklarda geldiği şekliyle anlaşılmalıdır. Bu sebeple ne aşırı yüceltme ne de düşmanlık doğru olup, doğru yol itidal ve istikamet yoludur.

Kaynak:
1) Ahmed b. Hanbel, Müsned, 1/160; Hakim, Müstedrek, 3/123.
2. bk. İbn Ebi Hatim, el-İlel, 3/370/hno: 941; Heysemi, Mecmuatu’l-Ahzab, 9/131; es-Sual-Ve’l-Cevap fi’l-İslam, ilgili yer/Sual no: 299624.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet