Kanuni Sultan Süleyman'ın cenaze namazı neden üç defa kılındı?

Kanuni Sultan Süleyman’ın cenaze namazı neden üç kere kılınmıştır? Cenaze namazının üç kere kılınması, gerçek bilgilerin bizlere sunduğu nedenler doğrultusunda İslami çerçevede caiz midir?

Değerli kardeşimiz,

Öncelikle ifade edelim ki, cenaze namazı farz-ı kifayedir. Bir defa usulüne uygun olarak kılınmasıyla bu farz yerine gelmiş olur.

Bu sebeple aynı cenaze için tekrar tekrar cenaze namazı kılmak normal uygulama değildir.

Bununla birlikte, ilk cenaze namazına katılamayan kimselerin daha sonra cenaze namazı kılmaları konusunda mezhepler arasında farklı görüşler bulunmaktadır.

Kanuni Sultan Süleyman'ın cenaze namazının üç defa kılınması da bu çerçevede değerlendirilmelidir. Bu uygulama, aynı cemaatin aynı namazı üç kez tekrar etmesi şeklinde değil; farklı zamanlarda ve farklı şartlar altında gerçekleşmiştir.

Kanuni Sultan Süleyman, 1566 yılında çıktığı Zigetvar Seferi sırasında, kale henüz fethedilmeden önce vefat etti. Ancak ölüm haberi, ordunun moralinin bozulmaması ve kuşatmanın tehlikeye girmemesi için bir süre gizli tutuldu. Bu sırada cenazesi gerekli işlemler yapıldıktan sonra “ilk cenaze namazı”, yanında bulunan sınırlı sayıdaki devlet adamı ve görevliler tarafından gizlice kılındı ve naaşı geçici olarak muhafaza edildi.

Ardından şehzade olan II. Selim'e haber gönderildi. Tahta geçmek üzere orduya geldiğinde, babasının naaşıyla buluştu ve “ikinci defa cenaze namazı” kılındı. Buradaki namaz, ilk namaza katılamayanların iştirak ettiği yeni bir cenaze namazı mahiyetindeydi.

Daha sonra naaş İstanbul'a getirildi. Burada devlet erkânı, halk ve cenazeye katılamayan çok sayıda Müslüman hazır bulundu. “Şeyhülislâm Ebussuûd Efendi'nin kıldırdığı üçüncü cenaze namaz” da yine ilk iki namaza katılamayan geniş cemaatin iştirakiyle eda edildi ve ardından Kanuni Sultan Süleyman Süleymaniye Camii haziresindeki türbesine defnedildi.

Fıkhî açıdan bu uygulama caiz midir?

Bu konuda mezhepler arasında görüş ayrılığı vardır.

Hanefî ve Malikî mezhebine göre, cenaze namazı bir defa kılındıktan sonra aynı cenaze için ikinci defa namaz kılınması “mekruh” görülmüştür. Ancak cenaze velisinin izni olmadan namaz kılınmışsa, cenaze velisi ve onunla birlikte ilk namaza katılamayanlar tekrar cenaze namazı kılabilirler. Bunun dışında aynı cemaatin tekrar namaz kılması uygun görülmemiştir. (Nîmetü'l-İslâm, Kitâbü's-Salât, s. 591)

Şafiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise, cenaze namazına katılamayan kimselerin daha sonra cenaze namazı kılmaları sünnet kabul edilmiştir. Bunun delili olarak Hz. Peygamber (asm) Efendimizin, vefatı sırasında yanında bulunamadığı “Ümmü Sa'd” için daha sonra cenaze namazı kılması gösterilir. (Tirmizî, Cenâiz, 47)

Yine Resulullah (asm), Habeşistan hükümdarı “Necâşî” vefat ettiğinde, onun için Medine'de gıyabî cenaze namazı kıldırmıştır.

Bu sebeple Şafiî ve Hanbelî mezhepleri gıyabî cenaze namazını da caiz görmüşlerdir. Hanefî ve Malikî mezhepleri ise bunu genel bir uygulama olarak kabul etmemişlerdir. (Mugnî'l-Muhtâc, 1/345; Fıkhu's-Sünne, 1/535)

Sonuç olarak, Kanuni Sultan Süleyman'ın cenaze namazının üç defa kılınması, aynı kişilerin aynı namazı üç kez tekrar etmesi anlamına gelmemektedir. Her biri farklı zamanlarda, ilk namazlarda bulunamayan farklı cemaatlerin iştirakiyle kılınmıştır. Bu sebeple özellikle Şafiî ve Hanbelî mezheplerine göre bunda bir sakınca bulunmamaktadır.

Hanefî mezhebi açısından ise cenaze namazının tekrar edilmesi esasen mekruh görülmekle birlikte, tarihî şartların olağanüstülüğü, cenazenin kırk iki gün boyunca devletin bekası için gizli tutulması ve sonraki namazlara farklı kimselerin katılması dikkate alındığında, bu uygulama istisnaî bir durum olarak değerlendirilmiştir.

Nitekim burada asıl maksat, farz olan cenaze namazını tekrar etmek değil; ilk namaza katılamayanların son görevlerini yerine getirmelerine imkân sağlamaktır.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet