İyi davranmak kötülük mü getirir?

Babaannem ve annem iyi anlaşamıyor. Annem söylüyor ki, ben ona yumuşak davrandığımda yanlış şeyler söylüyor çok ileri gidiyor. Bu yüzden annem ona sert davranıyor. Bana da çok yakın olma diyor. İyi davrandıkça kötüleşen insana iyi davranılır mı?
Son sorum da benzer. Bir yakınım bana dedi ki gelecekte kaynanayla asla çok yakın olma. Mesafeli ol. En iyisi odur. Yani ben aslında anne kız gibi olmak istiyorum. Bu konuda ne yapmam gerekir? Biz Sorularla İslamiyetten razıyız. Allah da sizden razı olsun.

Değerli kardeşimiz,

Anne ve babaanneniz arasındaki durum ile sizin geleceğe dair kurmak istediğiniz aile bağları, aslında İslam ahlakının en hassas dengelerinden biridir. Paylaştığınız o kıymetli cevaptaki "hikmet" (yerinde ve zamanında davranma) vurgusu, tüm sorularınızın anahtarını oluşturuyor.

İyi davranmak kötülük mü getirir sorusuna ve diğer merak ettiklerinize dair şu noktaları değerlendirebiliriz:

1. İyi davrandıkça kötüleşen insana nasıl yaklaşmalı?

Fussilet Suresi 34. ayette belirtilen "Kötülüğü en güzel olanla sav" prensibi, muhatabınızın hemen değişeceği anlamına gelmez; bazen bu bir sabır imtihanıdır. Ancak "iyi davranmak", her söylenene boyun eğmek veya suistimale açık olmak değildir.

Vakar ve Nezaket: Müslüman, nezaketini korurken aynı zamanda bir vakara (ağırlığa) sahip olmalıdır. Karşıdaki kişi yumuşaklığı zayıflık olarak görüp haddi aşıyorsa, mesafeli bir nezaket sergilemek en doğrusudur.

Kötü söz söylemeden ama saygılı bir mesafe koyarak ona "senin bu tavrın benim nezaketimle uyuşmuyor" mesajını fiilen vermiş olursunuz.

2. Kayınvalide ile "anne-kız" olma arzusu

Sizin bu niyetiniz (halis niyet) Allah katında çok değerlidir. Ancak "hekim-hasta" örneğinde olduğu gibi, her ilişki kendine has bir "reçete" gerektirir:

İdeal ile gerçeklik dengesi: Anne-kız gibi olmayı istemek güzel bir hedeftir ancak bunu bir "zorunluluk" veya "beklenti" haline getirmemek gerekir. Çünkü yüksek beklenti, karşı taraftan aynı karşılığı alamadığınızda büyük hayal kırıklığına ve kalbi kırgınlıklara yol açar.

Kavl-i leyyin (Yumuşak Söz): Başlangıçta hüsnüzan (iyi niyet) ile ve nezaketle yaklaşmak esastır. Eğer karşı tarafın mizacı buna uygunsa, zaten istediğiniz o samimi bağ kendiliğinden kurulur.

İkna yöntemini kullanmak: Muhatabın damarına basmadan ikna edici “beliğ söz” söylemek çok önemlidir. (Nisa, 63)

İyilikle muamele etmek: Kötü söz ve davranışlara karşı daima iyilikle muamele etmek esas olmalıdır: “İyilikle kötülük bir olmaz. Sen (kötülüğü), en güzel olan şeyle sav. Bir de bakarsın ki, aranızda düşmanlık bulunan kimse, sanki samimî bir dost gibi olur.” (Fussilet 34) mealindeki ayetin verdiği ders sosyal hayatın huzurunu temin eden bir gerçektir.

Bu konuda çok şey söylenebilir, fakat bunları zaman ve zeminin gerektirdiği ortamın nezaketine havale etmek daha uygundur.

3. Mesafeli olmak mı, yakın olmak mı?

Yakınınızın verdiği "mesafeli ol" tavsiyesi, aslında bir "tedbir" tavsiyesidir. İslam'da sıla-i rahim (akraba ziyareti ve bağı) esastır ancak bu bağın huzur içinde sürmesi için bazen "ölçülü mesafe" gerekir.

Doğru ve istikametli yol: Ne soğuk bir uzaklık ne de her şeyin birbirine karıştığı aşırı bir içli dışlılık. En sağlıklı olanı, "saygı merkezli bir yakınlık" kurmaktır.

Sınırları olan ama içinde sevgi ve hürmet barındıran bir ilişki, uzun vadede "anne-kız" samimiyetinden daha kalıcı olabilir.

Özetle:

Annenizin yaşadığı tecrübe onun imtihanıdır; ancak siz kendi hikayenizi yazarken ve yaşarken peşin hükümlü olmayın. İyilik her zaman kötülük getirmez, aksine kalplerin anahtarıdır.

Fakat bu anahtarı kullanırken karşıdaki kişinin "mizacını" iyi okumak ve iyiliği istismar ettirmemek de İslam'ın emrettiği ferasetin bir gereğidir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet