İşsizlikten bunaldım, ne yapmalıyım?

İşsizlikten bunaldım, nereye gitsem ya “arayacağız” deyip gönderiyorlar ya da “form doldur, git” diyorlar. Çok bir şey istemiyorum, sadece işim olsun. Yoruldum, bunaldım.
Bu cümlede aslında yalnızca “iş bulamıyorum” değil, giderek büyüyen bir çaresizlik, değersizlik ve tükenme duygusu da var. Bu sebeple böyle bir durumda önce insanın yaşadığı duyguyu anlamak ve karşılamak, ardından kontrol edebileceği alanları yeniden oluşturmasına yardımcı olmak gerekir.

Değerli kardeşimiz,

Sizi çok iyi anlıyoruz. Sürekli başvurmak, beklemek, “sizi ararız” cevabı almak ve her defasında yeniden umutlanıp hayal kırıklığı yaşamak insanı gerçekten yorabilir. Bir süre sonra insan yalnızca iş bulamamaktan değil, sürekli reddedilmekten ve belirsizlik içinde beklemekten de bunalmaya başlar.

Fakat öncelikle şunu unutmayın: Bu süreç sizin değersiz olduğunuzu veya işe yaramadığınızı göstermez. İş bulamamak ile “işe yaramamak” aynı şey değildir. Bazen ekonomik şartlar, bulunduğunuz bölgedeki iş imkânları, mesleğinizin o bölgede ne kadar ihtiyaç gördüğü ve işverenlerin beklentileri gibi sizin dışınızdaki birçok etken de bu sonucu doğurabilir.

Şu anda ihtiyacınız olan şey kendinizi suçlamak değil; Allah’tan ümidinizi kesmeden, kontrolünüzde olan şeylere yeniden yönelmektir. Cenab-ı Hak, “Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin.” buyurur. (Zümer, 39/53)

Dolayısıyla yaşadığınız sıkıntıyı, geleceğin kesinlikle böyle devam edeceği şeklinde yorumlamayın.

1. Bu durum sizin değersiz olduğunuzu göstermez.

İş bulamamak, insanın kendisi hakkında olumsuz düşünmesine yol açabilir. “Demek ki kimse beni istemiyor”, “Bende bir problem var”, “Ben hiçbir işe yaramıyorum.” gibi düşünceler zamanla insanı daha da tüketebilir.

Bunların gerçeğin kendisi olmadığını hatırlayın. Şu anda işsiz olabilirsiniz; fakat bu, değersiz olduğunuz anlamına gelmez. Bir insanın değeri yalnızca yaptığı işle, kazandığı parayla veya bir işverenin onu işe alıp almamasıyla ölçülmez.

2. Kendinize küçük hedefler koyun.

Haklı olarak bir iş sahibi olmak ve ekonomik geleceğinizi güvence altına almak istiyorsunuz. Fakat bütün geleceğinizi bir anda çözmeye çalışmak, üzerinizdeki baskıyı daha da artırabilir.

Güzel bir söz vardır: “Bir şey bütün bütün elde edilmezse, bütün bütün de terk edilmez.”

Bu sebeple kendinize günlük ve ulaşılabilir hedefler koyun. Örneğin her gün belirli sayıda nitelikli başvuru yapmak, bir veya iki işyeriyle doğrudan görüşmek, özgeçmişinizi geliştirmek, yeni bir beceri öğrenmek veya daha önce düşünmediğiniz bir iş alanını araştırmak gibi.

Küçük de olsa düzenli bir meşguliyet, insana yeniden hareket edebildiğini hissettirebilir.

Ancak bu, “ne olursa olsun bir işim olsun” noktasına da varmamalıdır. Çaresizlik sebebiyle çok kötü çalışma şartlarını, hakkınızı yiyen bir ortamı veya sizi ciddi şekilde yıpratacak bir işi kabul etmek zorunda değilsiniz. Önceliğiniz işe girmek olabilir; fakat hangi şartları kabul edip etmeyeceğinizi de mümkün olduğunca önceden belirleyin.

3. Her yere gelişigüzel başvurmak yerine nitelikli başvurular yapın.

“Belki tutar.” düşüncesiyle çok fazla yere başvurmak, beraberinde çok sayıda ret veya cevapsızlık getirebilir. Bu da zamanla “Ne yaparsam yapayım olmuyor.” düşüncesini güçlendirebilir.

Bu nedenle her gün belirli sayıda ve gerçekten size uygun iş ilanına başvurmanız daha faydalı olabilir. Özgeçmişinizi başvurduğunuz işe göre küçük değişikliklerle düzenleyin. İlanı veren firmaya mümkünse doğrudan ulaşın. Başvuru yaptıktan sonra uygun bir süre içinde başvurunuzu takip edin.

Ayrıca yalnızca internet üzerinden başvuru yapmakla yetinmeyin. Tanıdığınız insanlara iş aradığınızı açıkça söyleyin. Eski iş arkadaşlarınız, akrabalarınız, arkadaşlarınız ve mesleki çevreniz yeni bir fırsata ulaşmanızda yardımcı olabilir.

4. Geçici bir işi küçümsemeyin; fakat kendinizi de küçültmeyin.

Aradığınız işi hemen bulamayabilirsiniz. Bu süreçte geçici, yarı zamanlı veya daha düşük seviyede bir işte çalışmak hem maddî olarak nefes almanızı hem de uzun süre tamamen işsiz kalmanın oluşturduğu psikolojik baskının azalmasını sağlayabilir.

Bunu “Hayatım artık böyle olacak.” şeklinde değil, “Şimdilik bulunduğum şartlarda elimden geleni yapıyorum.” şeklinde değerlendirin.

Geçici bir iş, hedefinizden vazgeçmek değildir. Bazen insan asıl istediği yere ulaşıncaya kadar bir ara basamakta çalışmak zorunda kalabilir.

5. İş aramayı bütün gününüzün merkezine koymayın.

İşsiz kalınca insanın zihni sürekli aynı noktaya takılabilir: “Bugün de iş bulamadım.” Bu düşünce bütün gün devam ederse insanın ruhî yorgunluğu daha da artar.

Bu nedenle iş aramak için belirli bir zaman ayırın. Sonrasında yürüyüş yapmak, spor yapmak, arkadaşlarınızla görüşmek, kitap okumak, ailenizle vakit geçirmek veya size iyi gelen başka bir işle meşgul olmak da önemlidir.

Bunları yapmak “iş aramaktan vazgeçmek” değildir. Bilakis insanın kendisini toparlayıp ertesi gün yeniden gayret edebilmesi için nefes almasıdır.

6. Duayı bırakmayın; fakat duayı gayretin yerine koymayın.

Rızkın Allah’ın elinde olduğuna inanmak, hiçbir şey yapmadan beklemek anlamına gelmez. Kul sebeplere sarılır, elinden gelen gayreti gösterir; neticeyi ise Allah’tan bekler.

Bu sebeple “Ya Rabbi, bana hayırlı ve helal bir iş nasip et. Benim için hayırlı olan kapıyı aç, hayırlı olmayanı benden uzaklaştır ve bana sabır ve güç ver.” diye dua edebilirsiniz.

Bazen insan bir kapının açılmasını ister; fakat Allah onun için başka bir kapı hazırlamış olabilir. Biz çoğu zaman yalnızca bugünü görürüz. Allah ise geleceği de bilir.

Şunu da unutmayın: Şu anda işsiz olmanız, yarın da işsiz kalacağınız anlamına gelmez. Bugünkü reddedilme, hayatınızın tamamının reddedildiği anlamına gelmez.

Eğer bu bunalmışlık artık yalnızca iş aramaktan kaynaklanan üzüntü olmaktan çıkıp günlerce süren yoğun umutsuzluk, hiçbir şeyden zevk alamama, uyku ve iştahın ciddi şekilde bozulması veya kendinize zarar verme düşüncelerine dönüşüyorsa, bunu tek başınıza taşımayın. Güvendiğiniz bir yakınınızla konuşun ve bir ruh sağlığı uzmanından destek alın. Yardım istemek zayıflık değil, insanın kendisine sahip çıkmasıdır.

Son olarak şunu hatırlayın: Sizden şu anda istenen bütün hayatınızı çözmek değil, bugün yapabileceğiniz doğru adımı atmaktır. Bir başvuru, bir telefon, bir görüşme, bir yeni beceri veya bir tanıdığa “İş arıyorum.” demek bile bir adımdır.

Siz gayretinizi ortaya koyun, sebeplere sarılın, duanızı edin ve Allah’ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin. Bazen insanın önünde kapalı görünen bir kapının ardında, henüz fark edemediği başka bir kapı açılmak üzeredir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet