İnsana sorulmadan yaratıldıysa neden şükür istenir?

Allah, insanı insana sormadan yarattıysa kul kendisine verilen göz kulak ve diğer şeyler için neden şükretmesi gerekiyor? Allah, insanı insana sormadan yarattıysa kul kendisine verilen göz kulak ve diğer şeyler için neden şükretmesi gerekiyor? Belki de o kişi yaratılmak istemeyecekti çünkü herkes cennete giremeyecek cehenneme girme duruma da söz konusu. Durum bu şekilde ise kul neden sürekli yaratıldığı ve kendisine verilen nimetler için şükretme mecburiyetinde? Böyle bir soru sormak haddim değil ama sürekli aklıma geliyor.

Değerli kardeşimiz,

Bu soru aslında birçok insanın zihninden geçen, samimi ve önemli bir sorudur. Bu nedenle yadırganacak değil, doğru şekilde anlaşılması gereken bir meseledir.

Öncelikle şunu belirtmek gerekir: İnsan yaratılmadan önce mevcut olmadığı için, kendisine “yaratılmak ister misin?” diye sorulması mümkün değildir. Yok olan bir varlığın tercih ortaya koyması düşünülemez. Bu açıdan bakıldığında, yaratılış başlı başına ilahî bir tasarruftur, sonsuz bir rahmettir ve nihayetsiz bir ikramdır.

Kuran’da bu hakikate işaretle, Allah’ın yaptıklarının sorgulanamayacağı, fakat insanın yaptıklarından sorumlu olduğu bildirilir.

Bu, Allah’ın mutlak kudret ve mülk sahibi olmasının bir sonucudur. Nitekim bir insan kendi mülkünde nasıl tasarruf ediyorsa, varlığın sahibi olan Allah’ın da yaratma ve düzenleme konusunda mutlak yetkisi vardır.

Ancak mesele sadece “yaratıldın, o halde şükretmek zorundasın” şeklinde kuru bir zorunluluk değildir. Burada asıl dikkat edilmesi gereken nokta şudur:

İnsan, yaratıldıktan sonra boş bırakılmamış, aksine sayısız nimetle donatılmıştır. Göz, kulak, akıl, düşünme kabiliyeti, iyiyi kötüyü ayırt edebilme yeteneği gibi sayısız nimetlerle donatılmış, nerdeyse her şey onun hizmetine verilmiştir.

Şükür, bu nimetlerin farkına varmak ve onları doğru şekilde kullanmaktır. Yani şükür, aslında Allah’ın bir ihtiyacı olduğu için değil, insanın kendi kemali (olgunluğu) için istenir.

Bir başka açıdan bakarsak, dünyada bile, kendisine iyilik yapılan bir insanın teşekkür etmesi doğal kabul edilir. Şükür de bunun en yüksek ve bilinçli halidir.

“Herkes cennete girmeyecekse bu adil mi?” sorusuna gelince:

Burada önemli bir denge vardır: Allah insana akıl ve irade vermiştir, doğruyu ve yanlışı gösterecek rehberler (peygamberler, kitaplar) göndermiştir.

Dolayısıyla insan zorla değil, tercihiyle bir yol seçer. Bu yüzden sonuç (cennet veya cehennem), yaratılmanın değil, tercihlerin neticesidir.

İmtihan boyutu

Dünya hayatı bir imtihan olarak değerlendirilir. İmtihanın doğası gereği, soruları belirleyen, elbette imtihan edendir. İmtihan olan kişi, şartları seçmez ama cevap verme özgürlüğüne sahiptir. Bu dünya imtihanında bütün sorular ve cevaplar verilmiştir, insana düşen tek şey cevapları doğru yazmaktır. Bu da kişinin özgür iradesiyle yazdığına göre karşılık görmesi demektir.

Diğer taraftan, bir sofrada hem güzel ve faydalı yiyecekler hem de zararlı, hatta zehirli şeyler bulunduğunu düşünelim. Sofranın sahibi de şöyle diyor: “İstediğinizi yiyebilirsiniz; fakat şunlar size fayda verir, şunlar ise zarar verir.”

Bu durumda, faydalı olanı yiyen, kendine iyilik yapmış olur; zararlı olanı yiyen kendine zarar vermiş olur. Yani sonuç, sofrayı kuranın zorlamasından değil, kişinin tercihinden kaynaklanır.

Aynı şekilde insan da hayatta, doğruyu seçerse kendine kazanır, yanlışı seçerse kendine zarar verir. Bu yüzden şükür ve sorumluluk, zorlamadan değil, verilen imkânları nasıl kullandığımızdan doğar.

Bu da ilahî adaletin bir parçası olarak görülür.

Sonuç

İnsan yaratılmadan önce yok olduğu için “izin” meselesi söz konusu değildir.

Şükür, Allah’ın ihtiyacı değil, insanın kendi gelişimi içindir.

İnsan, kendisine verilen imkânlar doğrultusunda özgür tercihler yapar. Cennet veya cehennem, bu tercihlerin sonucudur

Bu soru, iman açısından tehlikeli değil; doğru cevaplandığında insanın bakış açısını derinleştiren bir sorudur.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet