Hesap gününde Rabbimiz nasıl kullardan hesap soracaktır?

Allah hesap gününde mümin kulları ile birebir konuşacaktır ama Rabbimiz zamandan, mekandan, sesten ve harften münezzehtir.

Değerli kardeşimiz,

Öncelikle ifade edelim ki, görünmez bir yer çekimi kanunu dahi aynı anda dünyadaki milyarlarca varlığı tek bir an bile karıştırmadan idare edebiliyorsa, o kanunu yaratan Allah’ın ahirette bütün insanları aynı anda hesaba çekmesi aklen son derece makuldür. Çünkü ahirette Allah’ın kullarıyla konuşması ve onları hesaba çekmesi, bizim bildiğimiz beşerî konuşma ve sıra bekleme kalıplarının ötesinde, ilahi kudretin bir tecellisi olarak gerçekleşecektir.

1. Allah’ın zatı ve sıfatları zamandan ve mekândan münezzehtir

Allah Ahiret gününde de Kendi yüce zatı ve sıfatlarıyla vardır. Kelam ilmindeki temel kural şudur: Muhâlefetün li’l-havâdis. Yani Allah’ın yarattığı hiçbir şeye benzememesi.

Ses ve harf mahluktur: İnsanların konuşması akciğerden havanın çıkması, ses tellerinin titreşmesi, dil ve dudak aracılığıyla harflerin dizilmesiyle (maddesel ve zamansal süreçlerle) gerçekleşir. Allah ise maddeden, organdan, sesten ve harften münezzehtir.

Mekansızlık: Allah bir mekânda, bir kürsüde veya bir kürsü hizasında durarak insanlarla karşılıklı durup konuşmaz. Zamandan ve mekândan münezzeh olarak her an, her yerde mutlak hâkimdir.

2. Ahirette "birebir konuşma" (mükaleme) nasıl gerçekleşecektir?

Sahih hadis-i şeriflerde Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur:

"Sizden hiçbir kimse yoktur ki, arada bir tercüman ve kendisini Allah’tan gizleyecek bir perde olmaksızın Rabbi onunla konuşacak olmasın." (Buhârî, Tevhîd 24; Müslim, Zekât 67)

Peki, ses ve harf olmadan bu "birebir konuşma" nasıl olacaktır?

- Vasıtasız ilham ve kalbi İdrak: Allah, kulun kalbine ve şuuruna kelamını (manayı) doğrudan ulaştırır. Kul, hiçbir aracı (melek, ses, tercüman) olmadan Allah’ın kendisine hitap ettiğini, soru sorduğunu ve kendisinden hesap sorduğunu kesin ve şüphe götürmez bir netlikte hisseder ve anlar.

- Perdesiz Tecelli: Tıpkı Hz. Musa’nın (a.s.) Tur Dağı’nda Allah’ın kelamını bir ses aygıtı olmadan işitmesi ve idrak etmesi gibi; mümin de ahirette ilahi hitabı hiçbir beşeri araca ihtiyaç duymadan doğrudan algılayacaktır.

3. Milyarlarca insanın hesabı aynı anda nasıl görünür?

Dünyadaki dar akıl ve kısıtlı boyut anlayışımızla "Milyarlarca insan sırayla mı hesap verecek, bu ne kadar sürer?" diye düşünebiliriz.

Dünyada hikmet ve sebepler geçerlidir: Dünya imtihan meydanı olduğu için Allah her şeyi sebeplere bağlamış, zaman dilimlerine yaymıştır. (Örn: Tohumun ağaç olması zaman alır, hamilelik 9 ay sürer).

Ahirette kudret geçerlidir: Ahirette fiziksel zaman ve sebep-sonuç zincirleri ortadan kalkar.

Aynı anda muhatap alma: Allah sonsuz ilim ve kudret sahibi olduğu için; milyarlarca insanın hesabını aynı an içinde (bir göz kırpması kadar kısa sürede) tek tek görebilir. Bir kulun hesabını görmesi, diğer bir kulun hesabını görmesine engel teşkil etmez.

Nitekim Lokman Suresi 28. ayette şöyle buyrulur:

Sizin yaratılmanız da diriltilmeniz de tek bir kişinin yaratılması ve diriltilmesi gibidir.

4. Mümin ile kafir arasındaki hesap sorma farkı

Allah'ın hesap sorma tarzı, kulun dünyadaki inancına göre de farklılık gösterecektir:

Mümin kulun hesabı (örtülü ve rahmetle): Hadislerde belirtildiğine göre, Allah mümin kulunu Kendi rahmet örtüsü (setri) altına alır. Ona dünyada yaptığı günahları tek tek gösterir: "Şu günahını biliyor musun?" der. Kul mahcubiyetle "Evet Rabbim" der. Sonunda Allah: "Ben onları dünyada gizlemiştim, bugün de seni bağışlıyorum" buyurur ve sevaplarını öne çıkarır. (Buhârî, Tevhîd 36)

Kafir ve münafıkların hesabı (adalet ve ispatla): Kafirler için hesap bir af pazarlığı değil; amellerinin, uzuvlarının (ellerinin, ayaklarının) ve şahitlerin (meleklerin, yerin) şahitliğiyle suçlarının tescil edilmesi şeklinde gerçekleşir.

5. Sanatındaki güç, sanatçıdaki sonsuz kudrete işaret eder

Yer çekimi görünmez, maddesiz, eli-ayağı olmayan soyut bir ilahi kanundur (kanun-u emrî).

Bu kanun, aynı salise içinde dünyadaki milyarlarca insanı, hayvanı, dağı, taşı, okyanustaki su damlalarını ve havadaki zerreleri aynı anda tutar, yönetir ve dengede tutar.

Bir insanı tutarken diğer bir insanı tutmayı unutmaz; bir dağı çekerken bir tüyü çekmek ona ağır gelmez. Bir işi, diğer işine engel olmaz.

Eğer yarattığı görünmez ve şuursuz bir "kanun" dahi Allah’ın izniyle aynı anda bütün kütleleri idare edebiliyorsa; o kanunu yaratan, koyan ve her an ayakta tutan Allah’ın, ahirette bütün kullarını aynı anda görmesi, duyması, muhatap alması ve hesaba çekmesi elbette çok daha kolay ve doğaldır.

Bu mantığı kavratan bir diğer benzetme de güneş örneğidir:

Güneş tek bir varlıktır. Ancak ışığı ve ısısıyla aynı anda dünyadaki milyarlarca şeffaf nesneye, cam parçasına, deniz damlasına ve çiçeğe tecelli eder.

Güneşin bir çiçeği ısıtıp aydınlatması, yanındaki diğer çiçeğe ışık vermesine engel değildir. Hepsiyle aynı anda münasebet kurar.

Yaratılmış bir varlık olan güneş veya yer çekimi kanunu bile kısıtlı kapasitesiyle aynı anda her yerde olabilme esnekliği gösteriyorsa; Cenâb-ı Hakk’ın zamandan ve mekândan münezzeh olan Zat-ı Akdesi, ahirette bütün insanlıkla aynı anda konuşur, birinin hesabı diğerinin hesabına karışmaz ve engel teşkil etmez.

Özetle

- Allah ahirette kullarıyla konuşurken ne bir insan gibi dil/ses kullanır ne de bir mekâna ihtiyaç duyar.

- Konuşma; kulun zihnine, ruhuna ve kalbine ilahi hitabın doğrudan (vasıtasız) bildirilmesi şeklinde tecelli eder.

- Allah, hesabı çabuk gören (Serîu’l-Hisâb) olduğu için milyarlarca insanla aynı anda, sıraya koymaya gerek duymadan, zahmetsizce ve tek bir an içinde hesaplaşabilir. Ahiret Gayb âlemidir; dünyadaki dar mantık kalıplarımızla ilahi zatı ve fiilleri sınırlandırmak doğru değildir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet