Evrenin yaratıcısı değişir mi?

Örneğin bir ateist size şöyle bir soru sorarsa veya şöyle derse: “Evren değişiyor, o hâlde onu değiştiren varlık da değişmek zorundadır. Eğer o değişmiyorsa bunu bana kanıtla.” Bu durumda ne cevap verirsiniz?

Değerli kardeşimiz,

Bazı kişiler diyor ki: “Evreni sürekli değiştirip dönüştüren bir varlık varsa, onun da değişmesi gerekir.” Yani: Evren değişiyorsa, evreni değiştiren varlık da değişmek zorunda mı?

Bu soru, özellikle değişim ve kudret ilişkisi konusunda kalplerde şüphe uyandırıyor.

a) Allah’ın değişmesi mümkün değil

Allah ezelî (başlangıcı olmayan), ebedî (sonu olmayan), mutlak kemal sahibi, maddeden ve mekândan münezzehdir.

Bir varlık değişirse, bu ya eksiklikten ya da acizlikten kaynaklanır. Oysa Allah mutlak kemaldir, eksiksizdir, hiçbir şeye muhtaç değildir. Yani Allah değişmez, çünkü değişmek bir eksiklik belirtisidir.

b) Evrenin değişimi, Allah’ın değişimine delil değildir

Evren sürekli değişiyor: gündüz, gece, mevsimler, yıldızların doğuşu ve ölümü…

Ama bu değişim, Allah’ın isim ve sıfatlarının tecellilerinden ibarettir, yani Allah sabit, fakat evrende kendi kudretinin çeşitli yönleri (yaratma, tanzim, idare) farklı şekillerde ortaya çıkar.

Bediüzzaman bunu şöyle örnekler:

Sen çok iplerle bağlı topları düzenli bir şekilde hareket ettiriyorsun. Toplar durmadan değişiyor ama sen hareket etmiyorsun. Eğer sen de sürekli değişiyor olsaydın, bu düzen devam edemezdi. (bk. Lemalar, Otuzuncu Lem'a, Altıncı Nükte)

Buradaki mantık: Değişimi yaratan, sabit durmalı ki değişim düzenli ve sürekli olsun.

c) Değişim sadece fani varlıklara mahsustur

Değişme, tebdil, tegayyür sonradan yaratılmış, eksik ve aciz varlıklara özgüdür.

Evrenin değişimi, Allah’ın isimlerinin tecellisi ve kudretinin bir göstergesidir; Allah’ın zatı değişmez.

Bu, Allah’ın mutlak kemal ve sabitliğini korur.

Başka örnekler de verilebilir:

Ayna ve güneş örneği: Ayna, güneşin yansımasını sürekli değiştirir. Ama güneş değişmez; sadece cilvesi (yansıması) aynada tazelenir. Yani değişim, sabit bir kaynağın tecellisidir.

Top ve ip örneği: İplerle bağlı toplar sürekli hareket ediyor. Eğer ipler de sürekli değişirse, topların düzeni bozulur.

Aynı şekilde, evrendeki değişim Allah’ın değişmesinden değil, sabit kudretinden kaynaklanır.

Demek ki, evren değişiyor, ama bu değişim Allah’ın değiştiği anlamına gelmez; değişimin kaynağı değişmezdir ve Allah’ın kudretinin tecellisidir.

Özetle:

Evrenin değişmesi Allah’ın değiştiğini göstermez. Aksine değiştirenin değişmediğini gösterir.

Allah mutlak değişmezdir, fakat evrendeki değişim onun kudretinin tecellisidir. Değişim sadece yaratılmış, eksik ve fani varlıklara özgüdür.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet