Para içermeyen, çalışma karşılığı iddialar caiz mi?

Merak ettiğim bir konu var. Para veya maddi bir ödül olmadan yapılan iddiaların hükmü nedir? Örneğin iki kişi bir oyun oynuyor ve "Kaybeden bulaşıkları yıkasın." veya "Kaybeden çöpü atsın." diye anlaşıyor. Burada para, mal veya maddi kazanç söz konusu değil; sadece günlük bir işi kimin yapacağı belirleniyor. Bu tür iddialar İslam'da caiz midir, yoksa kumar veya haram kapsamına girer mi?

Değerli kardeşimiz,

Ücretle çalışılan bir yerde ise yapınca hak edeceği bir menfaati (ücreti) oyun veya kur’a vb ile karşı tarafa işi yaptırarak almak bir çeşit kumardır.

Evde, aile arasında olursa sakıncası yoktur.

Evde, aile içinde veya arkadaşlar arasında, günlük işlerin kimin tarafından yapılacağını belirlemek amacıyla yapılan bu tür şartlaşmalarda kumar hükmü vermek doğru değildir.

Meselâ iki kardeş bir oyun oynayıp: “Kaybeden bulaşıkları yıkasın.” diye anlaşmışsa, burada bir tarafın diğerinden para veya mal kazanması söz konusu değildir. Sadece yapılması gereken bir ev işinin kimin tarafından yapılacağı oyun sonucuna bağlanmıştır.

Bu sebeple aile ve ev ortamında, tarafların gönül rızasıyla ve herhangi bir maddî menfaat söz konusu olmadan yapılan bu tür şartlaşmalarda sakınca olmaz.

Ancak bunun taraflardan birini küçük düşürme, eziyet etme veya sürekli olarak haksız bir şekilde iş yaptırma aracına dönüştürülmemesi gerekir.

Ücret karşılığı çalışan yerde ise durum farklıdır

Bir iş yerinde ise mesele farklıdır.

Meselâ iki işçi: “Oyunu kaybeden bugün diğerinin yapması gereken işi de yapsın.” Veya “Kaybeden, karşı tarafın ücret karşılığı yapacağı işi ücretsiz olarak yapsın.” şeklinde anlaşırsa burada emeğin ve ücret hakkının devreye girmesi söz konusudur.

Bir kimsenin normal şartlarda yaptığı iş karşılığında ücret alma hakkı varsa, bu hakkın bir oyun veya şans sonucu karşı tarafa bırakılması farklı bir mahiyet kazanır. Kişi, çalışarak hak edeceği bir menfaati oyun sonucunda kaybetmiş olmaktadır. Bu sebeple böyle bir uygulamanın kumar mahiyetine gireceği için caiz olmaz.

Özetle:

Evde veya aile arasında, para ve mal bahis konusu olmadan, günlük bir işin kimin tarafından yapılacağını belirlemek için yapılan bu tür şartlaşmalar kumar hükmünde değildir ve sakıncası yoktur.

Buna karşılık, ücret karşılığı yapılan bir işi veya elde edilmesi kesin olan bir menfaati oyun sonucunda karşı tarafa bırakmak, kişinin emeğiyle hak edeceği menfaati şansa bağladığı için caiz olmaz.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet