Derdi sadece Allah’a mı açmalı, biriyle dertleşmek caiz mi?

Derdi sadece Allah'a mı açalım, başkasına açmak günah mı? Biriyle dertleşmek, derdini anlatmak uygun mu? Ben başıma gelen problemleri kimseye anlatmıyorum, "diyorum ki Allah derdimi sadece kendisine söylediğim için daha memnun olur." Ama birilerinin bana cevap vermesi, çözüme sebep olmasa bile en azından destekleyici konuşması rahatlatıyor beni. Hangisini yapmam İslam’a göre daha münasiptir.? Allah razı olsun.

Değerli kardeşimiz,

İslam ahlakı ve fıkhı, insanın ruh dünyasını, Rabbiyle bağını ve sosyal ilişkilerini mükemmel bir dengede tutar. İnsanın yaşadığı sıkıntıları, kederleri ve imtihanları ele alırken hem kalbin Yaratıcıya olan mutlak teslimiyetini korur hem de insani fıtratın teselli arayışını meşru kılar.

Bu konudaki tüm fıkhi, ahlaki ve insani ölçüleri şu başlıklar altında toplayabiliriz:

1. Derdi Allah’a arz etmek ve şikâyet ayrımı

Hz. Yakub’un (a.s.) yolu: Kur'an-ı Kerim’de Hz. Yakub’un (a.s.) ifade ettiği "Ben kederimi ve hüznümü ancak Allah’a arz ediyorum" (Yusuf, 86) beyanı, insanın acısını ve çaresizliğini doğrudan Yaratıcısına yöneltmesinin en asil duruş olduğunu gösterir. Dua etmek, içini O'na dökmek ve samimiyetle yardım istemek çok kıymetli bir kulluk boyutudur.

Şikâyet etmek ile dert anlatmak arasındaki çizgi: Allah’a derdini anlatmak ile Allah’ı kullara şikâyet etmek tamamen farklıdır. Başına gelen bir musibetten dolayı üzülmek, ağlamak veya yalnızken "Allah'ım içim çok daraldı, bana bir ferahlık ver"* diye dua etmek günah değildir.

Ancak insanlara anlatırken "Allah bunu bana neden yaptı?", "Neden hep ben?" gibi ifadelerle sitem etmek, takdire rıza göstermemek ve Yaratıcıyı kullara şikâyet etmek anlamına geleceğinden kesinlikle caiz değildir.

2. Derdi insanlara anlatmak ve dertleşmenin hükmü

Dertleşmek günah değildir: Derdi bir insana anlatmak asla bir günah veya imanın zayıflığı değildir. Peygamberler dahi insani bir fıtratla yaşadıkları ağır süreçleri ve sıkıntıları yakınlarıyla paylaşmışlardır. İnsan yaratılışı gereği anlaşılmaya, dinlenmeye ve teselli edilmeye ihtiyaç duyar.

Caiz olan ifadeler: Bir yakınınıza "Son zamanlarda çok zorlanıyorum", “İçim sıkılıyor, biraz konuşmaya ihtiyacım var", "Senden bir çözüm beklemiyorum, sadece dinlemen bile yeter" veya "Bana dua eder misin?" demek dinen tamamen meşrudur. Bu durum Allah’a güvenmemek değil, O'nun yarattığı insani ve sosyal sebeplerden faydalanmaktır.

3. Yalnızca Allah'a anlatmak daha mı faziletlidir?

- Sıkıntıları sadece Allah’a açmak derin bir tevekkül göstergesidir. Fakat derdini hiç kimseye anlatmamayı, "Allah’ın kulundan razı olmasının tek şartı" gibi görmek doğru değildir.

- Bir insanın sizi dinlemesi, destekleyici konuşması ve içinizi ferahlatması da Allah'ın yarattığı bir nimettir. Bazen Allah, kulunun gönlünü başka bir kulun samimi sözüyle ferahlatır.

Dertleşme ölçüsü ne olmalı?

Önemli olan dertleşirken isyana düşmemek, başkalarının hakkına girmemek ve özel hayatı ifşa etmemektir. Her dert herkese anlatılmaz; sır saklayan, yargılamadan dinleyen ve insanı Allah’a ve sabra yaklaştıran güvenilir kişiler seçilmelidir.

4. Uzman desteği ve esbaba tevessül

Nasıl ki bedensel bir rahatsızlıkta doktora gitmek tevekküle engel değil, aksine "sebeplere sarılmak" ise; ruhsal, psikolojik veya duygusal açıdan yıpratıcı süreçlerde uzman bir hekimden veya psikologdan yardım almak da o kadar gereklidir.

Ayrıca çözüm arayışı sabra engel değildir. Sabretmek, her şeyi içine atıp acı altında ezilmek demek değildir. Doğru yollarla destek aramak ve yükü paylaşmak da sabrın ve nebevi çözüm anlayışının bir parçasıdır.

5. Senin durumunda hangisi daha münasip?

Anlattıklarından anladığımız kadarıyla, sen Allah’ın rızasını kazanmak için sıkıntılarını kendine saklıyorsun. Fakat biri seni dinlediğinde ve destekleyici sözler söylediğinde de rahatlıyorsun.

Burada kendini insanlardan mahrum bırakmana gerek yok.

Şöyle bir yol izleyebilirsin:

Öncelikle Allah’a dua et, içini O’na dök ve yardımını iste.

İhtiyaç duyduğunda güvendiğin bir insanla dertleş.

Dertleşirken çözüm bulmak zorunda olmadığını bil. Bazen yalnızca dinlenmek bile yeterlidir.

Bir sorun uzun sürüyorsa veya seni çok yıpratıyorsa bir uzmandan yardım almaktan çekinme.

Bunların hiçbiri, Allah’a yönelmene engel değildir.

Allah’a yakın olmak için acını tek başına taşımak zorunda değilsin. Sabretmek, her şeyi içine atmak demek değildir. Bazen derdini güvenilir biriyle paylaşmak da sabrın ve doğru bir çözüm arayışının parçasıdır.

Özetle

Sıkıntılarınızı Allah’a dua ile arz etmeye devam ederken, ihtiyaç duyduğunuzda güvenilir bir insanla dertleşmekten veya bir uzmandan destek almaktan çekinmemelisiniz. İslam’da insanlardan destek istemek ile Allah’a tevekkül etmek birbiriyle çelişmez; aksine her ikisi de kulun hem Rabbiyle olan bağını hem de insani fıtratını koruyan dengeli birer ölçüdür.

Allah gönlümüze ferahlık versin, sıkıntılarımızı hafifletsin ve herkese hayırlı kapılar açsın. Âmin.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet