Kalbimizi tırmalayan şey günah mı?

- Kalbini tırmalayıp duran şey günahtır, diye bir hadis duydum, doğru mu?

Değerli kardeşimiz,

Konuyla ilgili Nevvâs İbni Sem’ân (ra)’den rivayet edilen bir hadis-i şerif şöyledir:

وعن النَّوَّاسِ بنِ سَمعانَ رضي اللَّه عنه عن النبيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال :

« البرُّ حُسنُ الخُلُقِ وَالإِثمُ ما حاكَ في نفْسِكَ ، وكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلَعَ عَلَيْهِ النَّاسُ »

“İyilik güzel ahlaktan ibarettir. Günah ise kalbini tırmalayıp durduğu hâlde, insanların bilmesini istemediğin şeydir.” (Müslim, Birr 14, 15)

Hz. Peygamber (asm) Efendimizin özelliklerinden biri, anlatılması zor olan şeyleri, özlü bir şekilde, duru ve berrak bir ifadeyle kolayca anlatmasıdır. Bu özelliğe kendisi “cevâmiu’l-kelim” adını vermektedir. O (asm), iyiliği özlü bir cümle ile tarif ederek “İyilik güzel ahlâktır.” buyuruyor.

İyilik ve kötülük terimleri de ifade edilmesi kolay olmayan sözlerdendir. İyiliğin güzel ahlak demek olduğunu söyleyen Efendimiz (asm), başka hadislerinde güzel ahlakı eziyetlere göğüs germek, fazla kızmamak, güler yüzlü ve tatlı dilli olmak diye anlatır.

Günah ve kötülüğü kolayca anlamamız için bir ölçü getiren Resul-i Ekrem aleyhissalatü vesselam, bize diyor ki:

Şayet yapılan iş gönülde bir huzursuzluk doğuruyor ve o işin başkaları tarafından duyulması istenmiyorsa, o hareket mutlaka çirkindir, günahtır, yapılmasına Allah Teala’nın izin vermediği bir harekettir. Çünkü insanların çoğu yaptıkları iyiliğin duyulmasını isterler ve bundan rahatsız olmazlar, aksine memnun olurlar.

Bu ölçü, herkesin rahatlıkla kullanabileceği şaşmaz bir ölçüdür.

Zaten yapılan bir hareketin günah olup olmadığı hususunda şüpheye düşmek bile, o hareketi terk etmek için yeterli bir sebeptir.

Günah kiriyle büsbütün kararmamış kalpler, iyi ve kötüyü ayna gibi gösterirler.

Bu sebeple insan bir şey yapmak istediği zaman önce gönlüne bakmalıdır. Eğer o hareketi yapmaktan dolayı gönlünde bir rahatsızlık hissediyor, içini bir kuşku ve bir tedirginlik kemirip duruyorsa, derhal o işten vazgeçmelidir. Çünkü sağlam bir vicdan insana doğru yolu gösterir.

Demek ki bir mümin, bir şeyin iyi mi kötü mü, helal mi haram mı olduğunu kestiremediği konularda, içini rahatsız eden ve kemiren bir şey varsa, onu terk etmesi esastır.

Bir Müslümanın hedefi, Allah’a üstün saygı duyanlar ve onu gücendirmekten sakınanlar seviyesine ulaşmak, dünyaya veda edip giderken Allah Teâlâ’nın rızasını kazanmış olmaktır. Bu hedefe varabilmek için, acaba bilerek veya bilmeyerek bir günah işler de "Allah katındaki yerimi kaybeder miyim?" diye dikkatli ve titiz davranmak gerekir.

Buna göre:

- Dinimize göre insanın varması gereken hedef güzel ahlaktır. Fazilet, hayır ve iyilik diye bilinen haller ve davranışlar güzel ahlâktan ibarettir.

- İnsan iyi ve kötünün ne olduğunu öğrenmeli, kötülükten sakınıp iyiliğe sarılmalıdır. İnsan iyi ile kötüyü temiz bir kalp sayesinde ayırt edebilir.

- Yapılan bir iş kalbi tedirgin ediyor ve insanların onu duyması istenmiyorsa, o iş mutlaka günahtır.

- İnsan, gönlünü rahatsız ve tedirgin eden davranışların günah olduğunu anlamalı ve onlardan uzak durmalıdır.

(bk. Riyazü’s-Sâlihîn Tercüme ve Şerhi, Peygamberimizden Hayat Ölçüleri, Erkam Yay., Hadis No: 591 ve 625)

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet