İçi boş ceviz hikayesi doğru mu?

Hz. Ebu Bekir için boş ceviz hikayesi doğru mu? Gerçekten dünya için boş bir ceviz mi?
Hz. Ebu Bekir (r.a) bir gün yolda giderken kavga eden iki erkek çocuğunu görür.
Hızla çocukların yanına gider ve sorar;
“Ne için kavga ediyorsunuz?”
“Ceviz için olduğunu söylerler”
Bunun üzerine cevizi alır ve pay etmek için ikiye ayırır ve ceviz boş çıkar. Bunun üzerine çocuklara döner ve şöyle der.
“İşte uğruna dövüştüğünüz dünya bu…!!!

Değerli kardeşimiz,

İlk halife olan Hz. Ebu Bekir ile ilgili bu anlamda bir rivayet bulamadık.

Muhtemelen, burada geçen Ebu Bekir, İlk Sufilerden olan ve hicri 334. yılında vefat eden Ebu Bekr Dülef b. Cahder eş-Şibli’dir. İsim benzerliğinden karıştırılmış olabilir.

Ebu Bekir Şibli ile ilgili anlatılan rivayet şöyledir:

Ebu Bekir Şibli -rahmetullâhi aleyh-, bir gün yolda giderken buldukları bir ceviz için kavga eden iki çocuk görür. Şiblî, bu cevizi onlardan alıp:

– “Biraz sabredin de bu cevizi ikinize paylaştırayım!..” der.

Sonra cevizi kırar, fakat cevizin içi boş çıkar. Tam o sırada:

“– Eğer gerçekten paylaştırıp kısmet dağıtan biriysen, şimdi bunu taksim etsene!” diye bir ilham gelir. Şibli mahcub olur ve:

“– Bütün bu kavga, içi boş bir ceviz ve kuru bir «hiç» içinmiş!...” der. (Attar, Tezkire, s. 661)

Bu kıssa, dünya nimetlerinin geçiciliğini ve fani (boş) olduğunu, insanların değersiz şeyler uğruna birbirlerini kırmamaları gerektiğini anlatan hikmetli bir menkıbedir.

İnsanların uğruna tartıştığı, hatta birbirine düştüğü dünya nimetleri gerçekte içi boş bir ceviz gibidir. Kişi, fani hayatın gafletinden ecelin uyarısıyla uyandığında, bu dünyanın ne kadar kısa, geçici ve aslında ne kadar değersiz olduğunu fark eder.

Dünya hayatı için çekilen zahmetlerin, yapılan kavgaların ve verilen mücadelelerin çoğu, hakikatte bir “hiç” uğrunadır. İnsan, kabirde bu gerçeği açıkça gördüğünde, dünyada boş şeyler için harcadığı ömür ve gösterdiği hırs sebebiyle derin bir pişmanlık duyar.

Bu yüzden, geçici olan için kalıcı olanı feda etmek; ebedî hayatı ihmal edip fani menfaatler uğruna birbirine düşmek, insanın en büyük aldanışlarından biridir.

Gerçekten dünya için boş bir ceviz mi?

İçi boş ceviz hikayesi, dünyanın bütünüyle değersiz olduğunu değil, onun yanlış yüzü uğruna kavga etmenin boşluğunu anlatır.

Esasen dünyanın üç yüzü vardır:

1. Allah’ın bir mektubu, kevnî bir kitabı olması.

2. Ahiretin ürünlerini yetiştiren bir tarla olması.

3. Ahirete engel olan, nefsin isteklerine bakan, gafillerin eğlencesi olması.

Demek ki, dünya Allah’ın bir ayeti ve ahiretin tarlası olan yönüyle kıymetlidir.

Ama nefsin heveslerine bakan, gaflete sürükleyen yönü içi boş ceviz gibidir.

İnsanlar çoğu zaman bu üçüncü yüz için kavga eder, hırs yapar; işte hikâye bu aldanışı eleştirir.

Özetle, dünya tamamen “boş” değildir, Allah’ın bir mektubu, kevnî bir kitabı olması ve ahiretin ürünlerini yetiştiren bir tarla olması yönüyle çok değerldir, ama yanlış maksatla yaşanan dünya hayatı boştur.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet