Evcil hayvanları terk eden sorumlu olur mu?

Sahipleri tarafından terk edilen evcil hayvanlar (kedi, her ne kadar uygun görülmese de evde bakılan, köpek.); bu canlılara önce umut verip sonra bırakıp terk etmek, İslam’a göre bırakana kul hakkı doğurur mu, Allah katında mesul olur mu?

Değerli kardeşimiz,

Evcil bir hayvanı sahiplenmek, ona karşı bir sorumluluk üstlenmek demektir. Bu canlı, sizin himayenize girmiş olur. Dolayısıyla onu sebepsiz yere terk etmek, hele ki kendi başına hayatını sürdüremeyecek durumdaysa, ciddi bir vebal doğurur.

Nitekim Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (asm), bir kadının bir kediyi hapsedip aç bıraktığı için azaba uğradığını; buna karşılık susuz bir köpeğe su veren bir kimsenin ise bağışlandığını haber vermiştir. Bu hadisler, hayvanlara karşı sorumluluğun dinî bir mesele olduğunu açıkça gösterir.

Bu çerçevede mesele şöyle özetlenebilir:

Eğer terk edilen hayvan, bırakıldığı yerde açlık, susuzluk veya korunmasızlık sebebiyle zarar görecek ya da ölecekse, onu terk eden kişi bundan dolayı sorumlu olur. Bu açık bir vebaldir.

Hayvanın yaşamını sürdürebileceği güvenli bir ortama bırakılması veya sahiplendirilmesi ise farklı değerlendirilir; burada asıl ölçü, hayvanın zarar görmemesidir.

“Umut verip sonra terk etmek” ifadesi de önemlidir; çünkü bu, sadece fizikî değil, bir tür emanet ve sorumluluk ihlalidir.

“Kul hakkı” kavramı genelde insanlar arasında kullanılsa da İslam’da hayvanlara zulüm de doğrudan Allah katında sorumluluk doğurur. Çünkü onlar da Allah’ın emanetidir.

Sonuç olarak:

Bir hayvanı, hayatını sürdüremeyecek şekilde terk etmek caiz değildir ve kişi bundan dolayı mesul olur. En doğru davranış ya bakımını sürdürmek ya da güvenli şekilde sahiplendirmektir.

Evde köpek bulundurmaya gelince:

İhtiyaç olmaksızın ev içinde köpek beslemek uygun görülmemiştir. Av, bekçilik, sürü koruma gibi bir ihtiyaç varsa buna ruhsat verilmiştir. Ancak sırf keyfî olarak ev içinde bulundurmak, özellikle ibadet hayatı açısından (temizlik, meleklerin girmemesi gibi konular bakımından) sakıncalı kabul edilmiştir.

Fakat burada çok önemli bir denge var:

“Uygun değil” demek, “terk et, sokağa bırak” demek değildir.

Eğer bir köpek hâlihazırda sahiplenilmişse yapılması gerekenler şunlardır:

Onu sokağa terk etmek doğru değildir; bu hem merhamete aykırı hem de vebal doğurur. Mümkünse güvenli bir yere (bahçe, uygun bir alan) alınabilir. Ya da iyi bakabilecek birine sahiplendirilir.

Bu süreçte hayvanın aç, susuz kalmaması ve zarar görmemesi esastır. Nitekim Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (asm) hayvanlara merhameti özellikle vurgulamış; onlara yapılan zulmün ağır bir sorumluluk olduğunu bildirmiştir.

Sonuç olarak:

İhtiyaç yoksa evde köpek beslemek uygun görülmez; ancak çözüm, hayvanı mağdur etmek değil, ona zarar vermeden daha uygun bir şekilde bakımını sağlamak ya da hayvan barınaklarına vermektir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet