Dua kesin kabul oluyorsa, benim duam neden kabul olmuyor?

(Taberani, Kitabu'd-Dua, 1/45; el- Mucemul-Evsat, 8/216) (Müslim, Zekât, 19; Tirmizî, Tefsir,3; Ahmed b. Hanbel, 2/328)(Müslim, Zekât, 19; Tirmizî, Tefsir,3; Ahmed b. Hanbel, 2/328) (Taberani, Kitabu'd-Dua, 1/45; el- Mucemu'l-Evsat, 8/216)
Bu kaynaklarda iki tane rivayet var bu ikisi arasında bir uyuşmazlık yok mu? Aslında sormak istediğim soru şu: Hazreti Yunus’un duasını yapan kimsenin Allah mutlaka onun duasını kabul eder diye Hz. Muhammed sav söylemiştir ben dualarımı çok ayrıntılı ederim dünya hayatında kabul etmesini Rabbimden dilerim ve Allah’ım duamı hemen kabul eyle derim. Tabi henüz ettiğim duanın zamanı gelmedi ama soracağım şey şu: Kesin dualar kabul oluyorsa Hazreti Yunus’un duasıyla kabul olmazsa çelişkiye düşüyorum din konusunda çünkü kesinlik bildirilmiş kabul edeceği konusunda bunu açıklar mısınız?

Değerli kardeşimiz,

Sorunuz, birçok kişinin zihnini meşgul eden önemli bir konudur. İlk bakışta gerçekten şöyle bir düşünce oluşabilir:

Hz. Peygamber (asm), Hz. Yunus'un duası hakkında:

"Zünnûn'un (Hz. Yunus'un) balığın karnındayken yaptığı dua şudur: 'Senden başka ilâh yoktur. Seni her türlü noksanlıktan tenzih ederim. Gerçekten ben zalimlerden oldum.' Hiçbir Müslüman herhangi bir ihtiyacı için bu dua ile Allah'a yalvarmaz ki Allah onun duasını kabul etmesin." (Tirmizî, Tefsîr, 21; Ahmed b. Hanbel, Müsned, 2/328; Taberânî, Kitâbü'd-Duâ, 1/45; Evsat, 8/216)

Bu hadis, ilk bakışta "Bu duayı eden herkesin istediği mutlaka aynen gerçekleşir." şeklinde anlaşılabilir. Ancak Kur'an ve sünnette dua ile ilgili bütün naslar birlikte değerlendirildiğinde bunun böyle olmadığı görülmektedir.

Çünkü dua konusunda iki farklı kavram vardır: “duaya cevap verilmesi” ve “istenilen şeyin aynen verilmesi”.

Allah Teâlâ Kur'an-ı Kerim'de:

"Bana dua edin; size cevap vereyim." (Mü'min, 40/60) buyurmaktadır.

Burada geçen "cevap vermek", kulun duasını işitip onu karşılıksız bırakmamak anlamındadır. Ancak bu, kulun istediği şeyin mutlaka aynı şekilde ve hemen verileceği anlamına gelmez.

Nitekim Resûlullah (asm) bunu şöyle açıklamıştır:

"Yeryüzünde Allah'a dua eden hiçbir Müslüman yoktur ki, günah istemediği ve akrabalık bağını koparmayı dilemediği sürece Allah ona şu üç şeyden birini vermesin: Ya istediğini dünyada verir, ya onu ahiret için saklar veya istediği kadar bir kötülüğü ondan uzaklaştırır."(Ahmed b. Hanbel, Müsned, 3/18; Hâkim, el-Müstedrek, 1/670)

Bu hadis, duanın mutlaka kabul edildiğini; ancak kabulün tek şeklinin istenilen şeyin aynen verilmesi olmadığını açıkça göstermektedir.

Ayrıca unutulmamalıdır ki, dua başlı başına bir ibadettir. Hatta Hz. Peygamber (asm): "Dua ibadetin özüdür." (Tirmizî, Deavât, 1) buyurmuştur.

Dolayısıyla kul dua ettiği anda zaten çok büyük bir ibadet yerine getirmiş olur. Bu yönüyle duası boşa gitmez ve Allah katında karşılıksız kalmaz.

Bunu bir doktor-hasta örneğiyle açıklayabiliriz.

Bir hasta doktordan belirli bir ilacı ister. Doktor ise hastayı muayene eder. Eğer istediği ilaç faydalıysa onu verir; daha faydalı bir ilaç varsa onu tercih eder; zararlı olacaksa hiç vermez veya başka bir tedavi uygular.

Böyle bir durumda, "Doktor hastanın isteğini reddetti." denilemez. Aksine doktor, hastanın talebini dikkate almış; fakat onun isteğine göre değil, hastalığının durumuna ve gerçek faydasına göre hareket etmiştir.

Allah Teâlâ'nın kullarına muamelesi elbette bundan çok daha mükemmeldir. Kul, kendisi için hayırlı zannettiği bir şeyi isteyebilir. Fakat Allah onun geçmişini, bugününü ve geleceğini bilen sonsuz ilim sahibidir. Bu sebeple bazen kulun istediğinin aynısını verir; bazen daha hayırlısını ihsan eder; bazen bir belâyı ondan uzaklaştırır; bazen de mükâfatını ahirete bırakır.

Nitekim Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyrulur:

"Olur ki hoşlanmadığınız bir şey sizin için hayırlıdır; olur ki sevdiğiniz bir şey de sizin için kötüdür. Allah bilir, siz bilmezsiniz." (Bakara, 2/216)

Hz. Yunus'un duası da bu genel kaidenin dışına çıkmamaktadır. O duayı yapan kimsenin duası Allah katında karşılıksız kalmaz. Ancak kabulün şekli ve zamanı Allah'ın sonsuz hikmetine bağlıdır.

Bunun yanında Hz. Yunus'un duasının çok önemli bir özelliği daha vardır. Bu dua sadece bir dilek duası değildir. İçinde tevhid, tesbih, tövbe, acziyet ve kusurunu itiraf etme vardır:

"Senden başka ilâh yoktur. Seni her türlü noksanlıktan tenzih ederim. Gerçekten ben zalimlerden oldum." (Enbiyâ, 21/87)

Bu samimi yönelişin ardından Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

"Biz onun duasını kabul ettik ve onu sıkıntıdan kurtardık. İşte biz müminleri de böyle kurtarırız." (Enbiyâ, 21/88)

Dolayısıyla Hz. Yunus'un duası, Allah'ın rahmetini celbeden en faziletli dualardan biridir. Ancak bu, "Bu duayı okuyan herkesin istediği her dünyevî talep mutlaka aynı şekilde gerçekleşecektir." anlamına gelmez.

Sonuç olarak, Hz. Yunus'un duasıyla ilgili hadislerle, "Allah kulu için hayırlı olanı takdir eder." prensibi arasında hiçbir çelişki yoktur. Çünkü dua hem bir ibadettir hem de Allah'ın rahmet kapısını çalan bir yakarıştır. Kul dua etmekle ibadet sevabını kazanır ve duası Allah katında mutlaka karşılık bulur.

Ancak istenilen şeyin dünyada aynen verilmesi, Allah'ın sonsuz ilmine, hikmetine ve rahmetine bağlıdır. O, kulu hakkında en hayırlı olanı bilir ve duasını da buna göre kabul eder. Bazen istediğini aynen verir, bazen daha hayırlısını ihsan eder, bazen bir musibeti ondan uzaklaştırır, bazen de mükâfatını ahirete saklar.

Bu sebeple, istenilen şeyin hemen veya aynen gerçekleşmemesi, duanın kabul edilmediği anlamına gelmez. Bilakis, Allah Teâlâ'nın kulu hakkında daha hayırlı olanı tercih ettiğini gösterir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet