Başka doktorun benim adıma gerekli işleri yapması caiz mi?

Tarih: 17.11.2026 - 14:37 | Güncelleme:

Soru Detayı

İşyeri hekimliği sertifikamı Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimine (OSGB) kullandırmak, OSGB'de çalışan başka doktorun benim adıma gerekli işleri yapması caiz mi? İşyeri hekimliği sertifikamı Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimine (OSGB) kullandırmak/kiralamak, yani orada fiilen-bizzat çalışmadan, o OSGB'de çalışan başka bir doktorun benim adıma gerekli işleri yapması ve sorumluluğu benim adıma alması yoluyla hem o doktorun hem benim kazancım helal olur mu? Ben başka bir kurumda çalıştığım için fiilen gitme imkanımın olmaması, kanuni olarak belirli sayıda çalışanı olan işyerlerinin işyeri hekimi çalıştırma zorunluluğuna rağmen yeterli sayıda sertifikası olan doktorun olmaması mazeret olabilir mi?

Cevap

Değerli kardeşimiz,

Diploma doktorluk yapamaz, diploma sahibi doktorluk yapabilir. Başkasını, kendi yerine koyarak doktorluk yaptırman caiz değildir; her ikinizin de kazancı helal olmaz.

Bu durumun dinî ve ahlaki boyutu şu temel esaslar çerçevesinde değerlendirilmektedir:

1. Diploma değil, şahsın emeği ilkesi

İslam fıkhında kazancın meşru olabilmesi için temel kural, emeğin, alın terinin ve sorumluluğun bizzat üstlenilmesidir. Sadece sahip olunan bir belgeyi (diplomayı veya sertifikayı) başkasına kullandırarak (fiilen çalışmadan) oradan bir gelir elde etmek, İslami finans ve kazanç ilkelerinde karşılığı olan bir ticaret veya emek değildir. Diploma tek başına doktorluk yapmaz; o diplomaya sahip olan hekimin bilgisi, mesaisi ve bizzat çalışması gerekir.

2. Vekalet ve sorumluluk meselesi

İşyeri hekimliği; çalışanların sağlığını koruma, iş kazalarını önleme, yasal denetimlere tabi olma ve insan hayatıyla doğrudan ilgili ağır bir sorumluluk barındırır.

Kanunen ve mesleki ahlak kurallarına göre bu sorumluluğu kağıt üstünde devredip başkasının sırtına yüklemek ve karşılığında menfaat (para) elde etmek altyapısı haksız kazanca dayanan bir işlem haline gelir.

Başka bir doktorun sizin adınıza işleri yürütmesi (fiilen orada olmamanıza rağmen imza veya yetki devriyle bu işin yürütülmesi), hem resmi kanunlara göre suç teşkil eder hem de dinen "aldatma (hile)" ve "kayıt dışı/usulsüz kazanç" kapsamına girer.

3. Mazeretlerin durumu, fiilen gitme imkânının olmaması ve sektörde doktor eksikliği

Piyasada sertifikalı hekim açığının bulunması veya sizin başka bir kurumda tam zamanlı çalışıyor olmanız, bu usulsüzlüğü meşru kılacak bir mazeret ve zaruret teşkil etmez.

İslam hukukundaki "zaruretler" kuralı, insanın canını, dinini, aklını ve malını korumak gibi hayati ve mecburî durumları kapsar. İşyeri hekimliği sertifikasından ek gelir elde etme imkânı bulamamak veya piyasadaki açık bir boşluğu bu yolla doldurmak zaruret değil, dünyevi bir tercihtir.

Fiilen çalışamayacağınız bir yere adınızı verip oradan gelir elde etmek, yapılan işin ve kazanılan paranın helallik vasfını zedeler, ikinizin kazancı da helal olmaz.

Özetle:

Fiilen çalışmadığınız bir OSGB'ye sertifikanızı kullandırarak başkasının sizin adınıza iş yapmasını sağlamak ve buradan kazanç elde etmek helal değildir. Kazancın helal olabilmesi için ya o kurumda fiilen mesai harcamanız ve sorumluluğu bizzat üstlenmeniz ya da bu usulsüz kazanç kapısından tamamen uzak durmanız gerekir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yorum yapmak için giriş yapın veya kayıt olun