Sürücüsüz araçlarda kaza anındaki yazılımsal tercihlerin fıkhî mesuliyeti nedir?

Tarih: 06.05.2026 - 12:35 | Güncelleme:

Soru Detayı

Otonom (sürücüsüz) araç teknolojilerinde, kaçınılmaz kaza anlarında yapay zekanın bir tercih yapması gerekmektedir (Örn: Yayayı mı kurtarmalı, yoksa araç içindeki yolcuyu mu feda etmeli?). Bu tür 'etik ikilem' senaryolarında yazılımın verdiği karar sonucunda bir can kaybı yaşanırsa, İslam hukukundaki 'katl' (öldürme) ve 'diyet' hükümleri kime rücu eder? Sorumluluk; kodu yazan mühendiste mi, aracı satan şirkette mi, yoksa aracı o an kullanan (ancak müdahale edemeyen) sahibinde midir? Yapay zekanın bu 'tercihi', fıkhen bir 'irade' mi sayılır yoksa teknik bir 'arıza/hata' mıdır?

Cevap

Değerli kardeşimiz,

Yapay zeka sorumlu olmaz; o insan değildir.

Yazılımı yapan, böyle bir durumda, yolcu veya yayayı tercih edemez, ederse o, yazılımı yapan, kabul eden, satan, alan sorumlu olur.

Ölüm ve yaralanma olursa kaza yoluyla yapılmış sayılmaz; çünkü yazılım, ikisinden birine zarar vermeyi hedeflemektedir. Farklı ve yeni bir durum olduğu için kısasa değil de doğrudan tazminata (diyete) devlet kanunla karar verir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yorum yapmak için giriş yapın veya kayıt olun