Örümcekte hem Erkek hem dişilik mi var?

Bir örümcekte hem erkek hem kadın genetik yapısı ortaya çıktı bu konuda İslami kaynaklarımızda işaret var mıdır nasıl yorumlarız?
Gerçekten hem erkek hem dişi örümcek mi var? Eğer varsa bu durum hem bilimsel olarak hem de dini açıdan nasıl açıklanır?

Değerli kardeşimiz,

Bilim dünyasında bazı örümceklerde hem erkek hem dişi özelliklerin birlikte görüldüğü vakalar tespit edilmiştir. Buna “gynandromorph” (ginandromorf) denir. Bu canlıların vücudunun bir kısmı erkek, bir kısmı dişi özellikler taşıyabilir. Mesela bir tarafı erkek örümceğin pedipalp yapısına sahipken diğer tarafı dişi özellik gösterebilir.

Bu durum çok nadirdir ve genetik gelişim sırasında hücre bölünmesindeki farklılıklardan kaynaklandığı düşünülür.

Bilimsel açıdan nasıl açıklanıyor?

Bu durum genellikle şu sebeplerle açıklanır:

• Döllenme sonrası kromozomların bazı hücrelerinde değişik sebeplerden dolayı farklı dağılması,
• Embriyo gelişiminde genetik hata veya mutasyon,
• Hücrelerin bir kısmının erkek, bir kısmının dişi genetik programla gelişmesi.

Bu canlılar çoğu zaman “tam anlamıyla hem erkek hem dişi” değildir. Yani insanlarda anlaşıldığı şekliyle çift cinsiyetli aktif üreme sistemi taşımazlar. Daha çok mozaik bir yapı söz konusudur. Bazı organlar erkek, bazıları dişi özellik gösterebilir.

Benzer durumlar kelebeklerde, kuşlarda, ıstakozlarda ve bazı böceklerde de görülmüştür.

İslami açıdan nasıl yorumlanabilir?

İslam’da yaratılışın çok çeşitli olduğu kabul edilir. Kuran’da Allah’ın yaratmasının sonsuz çeşitlilik ihtiva ettiği sıkça vurgulanır:

“Gökleri ve yeri yaratması, dillerinizin ve renklerinizin farklı olması O’nun ayetlerindendir...” (Rum 30/22)

Canlılarda görülen sıra dışı durumlar da Allah’ın kudretinin bir parçası olarak değerlendirilebilir.

Erkek arıların döllenmemiş yumurtalardan, dişi arıların ise döllenmiş yumurtalardan yaratılışı, Hz. İsa aleyhiselamın babasız, Hz. Âdem’in hem anne hem babasız yaratılışı, patates, söğüt gibi bitkilerin eşeysiz üremeler, Allah’ın her türlü yaratmaya sahip olduğunun delillerindendir.

İslam alimleri genel olarak tabiatta görülen istisnai durumların “yaratılışın bozulması” değil, Allah’ın koyduğu farklı yaratılış biçimleri olduğuna dikkat çekmişlerdir.

İslam kaynaklarında doğrudan “hem erkek hem dişi örümcek”ten bahsedildiğine dair sahih ve açık bir rivayet bilinmemektedir. Ancak klasik fıkıhta “hünsa” kavramı vardır. Bu, insanlarda biyolojik olarak erkek ve kadın özelliklerinin birlikte veya belirsiz şekilde bulunması durumunu ifade eder. Fakihler bunu gerçek bir biyolojik durum olarak kabul etmiş ve buna dair hükümler geliştirmiştir. Bu da İslam düşüncesinin biyolojik çeşitliliği tamamen reddetmediğini gösterir.

Bu durum dine aykırı mı?

Hayır. Çünkü:

• İslam’da olağan dışı yaratılış örnekleri mümkündür.
• Her canlı mutlaka insanların alıştığı kalıplarda olmak zorunda değildir.
• Bilimde gözlenen nadir genetik durumlar, yaratılışın karmaşıklığını gösterir.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur:

Bilimde görülen bu nadir örnekler, “cinsiyet diye bir şey yoktur” anlamına gelmez. Çünkü istisnalar, genel biyolojik düzeni ortadan kaldırmaz. Çoğu canlı türünde erkek ve dişi ayrımı temel yapı olarak devam eder.

Özetle:

• Bazı örümceklerde hem erkek hem dişi özelliklerin birlikte görüldüğü çok nadir vakalar vardır.
• Bu durum bilimsel olarak genetik gelişim farklılığıyla açıklanır.
• İslam’da buna doğrudan işaret eden özel bir örümcek rivayeti bilinmese de sıra dışı yaratılışların mümkün olduğu kabul edilir.
• Bu tür vakalar Allah’ın yaratmasındaki çeşitlilik ve kudret olarak yorumlanabilir.

Konunun bir başka yönü de; erkek örümcekler çok uzun yaşamamakta, bazı örümcek türlerinde çiftleşmeden sonra dişi örümcek erkek örümceği öldürüp yemektedir.

Bazı örümceklerde nadir de olsa çift cinsiyetin bulunması, erkek örümceklerin üremede yeterli olmaması durumunda onların neslinin kesilmemesi için alınmış bir tedbir olarak da düşünülebilir.

Kuran’da örümcekten bahsedilen meşhur ayet Ankebut suresindedir:

“Evlerin en çürüğü şüphesiz örümcek evidir...” (Ankebut 41. ayet)

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet