İblisi bile ümitlendiren ayet hangisi?

Bir ayet varmış; İblis bu ayetin haber verdiği rahmeti duyduğunda ümitlenmiş. Acaba bu ayet hangisidir?

Değerli kardeşimiz,

Evet, bu anlamda bir rivayet bulunmaktadır. Ancak burada önemli bir ayrıntıya dikkat etmek gerekir: Rivayette söz konusu edilen İblis’in ümitlenmesi, dünyadayken gerçekleşen bir ümitlenme değil, kıyamet günü Allah’ın rahmet ve mağfiretinin genişliğini gördüğünde ortaya çıkacak bir ümit olarak anlatılmaktadır. Fakat bu ümidin o gün kendisine bir faydası olmayacaktır.

Allah’ın rahmetinden ümit kesmemekle ilgili en açık ayetlerden biri Zümer Suresi’nin 53. ayetidir:

“De ki: Ey nefislerine karşı aşırı giden kullarım! Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin. Şüphesiz Allah bütün günahları bağışlar. Çünkü O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.” (Zümer, 39/53)

Bu ayet, insanı ümitsizliğe sürükleyen bütün kapıları kapatırken Allah’ın rahmetine açılan büyük bir kapı aralamaktadır. Günahı ne kadar büyük olursa olsun, insanın Allah’ın rahmetinden ümit kesmemesi gerektiğini bildirmektedir.

Ancak İblis’in ümitlenmesiyle ilgili rivayeti doğrudan “Zümer 53. ayet indi ve İblis bunu duyunca ümitlendi” şeklinde anlamamak gerekir. Rivayet, kıyamet günü Allah’ın geniş mağfiretini gören İblis’in, bu mağfiretin kendisine de ulaşmasını ümit edeceğini ifade etmektedir.

Nitekim Resulullah aleyhissalâtü vesselâm şöyle buyurmuştur:

“Muhammed’in canı kudret elinde olan Allah’a yemin ederim ki Allah Teâlâ kıyamet günü öyle bir mağfirette bulunacaktır ki, böyle bir bağışlama hiçbir insanın kalbinden bile geçmemiştir. Yine Muhammed’in canı kudret elinde olan Allah’a yemin ederim ki Allah Teâlâ kıyamet günü öyle bir mağfirette bulunacaktır ki, İblîs bile bu mağfiretin kendisine ulaşmasını ümit ederek boynunu uzatacaktır.” (İbn Ebî’d-Dünyâ, Hüsnü’z-Zann Billâh, s. 99)

Benzer şekilde İbn Kesîr, “Rahmetim her şeyi kuşatmıştır.” (Araf, 7/156) ayetinin tefsirinde bu anlamdaki rivayeti zikretmektedir. Rivayette, kıyamet günü Allah’ın rahmetinin son derece genişleyeceği ve İblis’in bile bu rahmetin kendisine ulaşmasını ümit edeceği ifade edilmektedir. Ancak İbn Kesîr, bu rivayetin zayıf olduğunu da belirtmektedir. (İbn Kesîr, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm, 2/220)

Demek ki, rivayette anlatılan husus, Allah’ın kıyamet günündeki rahmet ve mağfiretinin genişliğini çarpıcı bir şekilde ifade etmektedir.

Asıl kesin ve açık olan ise Kur’an’ın şu çağrısıdır:

“Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin. Şüphesiz Allah bütün günahları bağışlar.” (Zümer, 39/53)

Öyleyse insan, işlediği günah ne kadar büyük olursa olsun, Allah’ın rahmetinden ümidini kesmemelidir. Fakat bu ümit, günaha devam etmek için değil; tövbe edip Allah’a yönelmek için bir ümittir.

Zira mümin için Allah’ın rahmeti, günahın büyüklüğünden daha büyük bir ümit kapısıdır.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet