Kadın danışman, erkek danışana nasıl bir denge kurmalıdır?

İslamî sınırları koruyarak zor durumda olan namahrem bir erkeğe saygılı ve gerekli iletişim yoluyla duygusal destek vermek caiz midir?

Duygusal destekle ilgili bir durumun İslamî hükmünü öğrenmek istiyorum. Psikolog değilim; ancak A-Level düzeyinde Psikoloji eğitimi aldım ve zaman zaman zor durumda olan insanları anlayıp onlara destek olabileceğimi düşünüyorum.

Eğer nâmahrem bir erkek gerçekten yalnız olduğu, incindiği, ihanete uğradığı veya duygusal olarak zor bir dönemden geçtiği için bana başvurursa; ona samimi tavsiyelerde bulunmam, cesaret vermem ve destekleyici sözler söylemem caiz midir?

Bunu tamamen İslamî sınırlar içinde tutmak istiyorum. Flört etmek, gece geç saatlerde konuşmak, gereksiz bir duygusal yakınlık kurmak, aşırı kişisel paylaşımlarda bulunmak veya bilerek duygusal bir bağlılık oluşturmak söz konusu olmayacaktır. Sadece sorunuyla ilgili olarak bana kendisi başvurduğunda cevap vermek ve iletişimi saygılı, ölçülü ve belirli bir amaç çerçevesinde tutmak istiyorum.

Endişem şu ki, hassas ve zor bir döneminden geçen bir kimseye sürekli destek olmak, zamanla onun bana duygusal olarak bağımlı hâle gelmesine veya nezaketimi romantik bir ilgi olarak yanlış anlamasına sebep olabilir.

Eğer daha sonra arkadaşlık, ilişki veya daha derin bir duygusal bağ kurmak ister ve ben bunu reddedersem, bana: “O hâlde en başta neden beni teselli ettin?” diyebilir.

Daha sonra sınırlarımı korumak için ondan uzaklaşırsam veya iletişimi kesersem, istemeden onu daha da incitebilirim.

Bu durumda İslamî açıdan nasıl bir denge kurulmalıdır?

Fitneden kaçınmak için, gerçekten duygusal desteğe ihtiyaç duyan namahrem bir erkeğe tamamen yardım etmeyi reddetmem mi gerekir?

Eğer onu soğuk bir şekilde geri çevirirsem ve bu durum onun ciddi şekilde duygusal olarak incinmesine sebep olursa, gerçekten zor durumda olan birine yardım etmeyi reddettiğim için günah işlemiş olur muyum?

İslam, duygusal, fiziksel, maddî, eğitimle ilgili ve diğer konularda zor durumda olan insanlara yardım etmeyi teşvik etmektedir. Peki yardım isteyen kişi nâmahrem bir erkek olduğunda, kadınlar bu yardım ve dayanışma ilkesini pratik olarak nasıl uygulamalıdır?

Eğer onu teselli etmek caizse, hangi sınırları kesin olarak korumalıyım? Hangi noktada ise iletişimi sonlandırıp başka bir kişiden veya profesyonelden destek almasını tavsiye etmeliyim?

Değerli kardeşimiz,

Öncelikle ifade etmek gerekir ki, imkân bulunduğu ve herhangi bir güçlük doğurmadığı takdirde, kadınların kadın danışman veya kadın sağlık uzmanlarına, erkeklerin ise erkek danışman veya erkek sağlık uzmanlarına başvurmaları esas ve tercih edilmesi gereken bir yöntemdir. Zira bu şekilde namahrem kişiler arasındaki iletişim ve mahremiyetle ilgili birtakım sakıncaların önüne geçilmiş olur.

Bununla birlikte, bu imkan her zaman mevcut olmayabilir. Özellikle psikolojik danışmanlık, psikolojik tedavi veya bazı uzmanlık alanlarında kişinin ihtiyaç duyduğu niteliklere sahip aynı cinsiyetten bir uzmanın bulunmaması, uzmana ulaşmanın zor olması, kişinin bulunduğu bölgede yeterli imkanın bulunmaması veya başka birtakım zorunluluk ve ihtiyaçların ortaya çıkması mümkündür.

Bu sebeple karşı cinsten bir uzmandan tedavi veya danışmanlık almak yahut karşı cinsten bir uzmanın tedavi ve danışmanlık hizmeti vermesi, tek başına haram kabul edilemez. Erkek bir uzmanın kadın hastayı veya danışanı, kadın bir uzmanın da erkek hastayı veya danışanı biyolojik ya da psikolojik açıdan tedavi etmesi ve danışmanlık yapması, dinin belirlediği sınırlar gözetildiği sürece caizdir.

Bu çerçevede psikolojik destek ve danışmanlık da bedenî tedavi gibi değerlendirilmelidir. İnsan yalnızca bedenî rahatsızlıklara değil, ruhsal ve psikolojik sıkıntılara da maruz kalabilir. Nasıl ki bedenî bir hastalığın tedavisi için ihtiyaç duyulan uzmana başvuruluyorsa, psikolojik ve duygusal sıkıntıların giderilmesi için de gerekli danışmanlık ve tedavi hizmetlerinden yararlanılabilir.

Dolayısıyla ihtiyaç hâlinde bir kadın, namahrem bir erkeğe; bir erkek de namahrem bir kadına, gerekli ölçü ve sınırlar içerisinde teselli verici sözler söyleyebilir, tavsiyelerde bulunabilir ve destek olabilir. Bu husus yalnızca kadın danışman açısından değil, erkek danışman açısından da geçerlidir. Erkek danışmanın da kadınla iletişiminde dinen gözetmesi gereken sınırlar vardır.

Bu tür bir iletişimde bazı temel hususlara dikkat edilmelidir:

Kapalı ve kimsenin bulunmadığı bir ortamda baş başa kalmamak,
konuşmayı ihtiyaç duyulan konu ile sınırlı tutmak,
gereksiz ve aşırı kişisel konuşmalardan kaçınmak,
ciddiyet ve vakarını korumak,
karşı tarafta duygusal veya romantik bir yakınlık oluşturabilecek tavır ve davranışlardan uzak durmak
ve zaruret bulunmadıkça fiziksel temasta bulunmamak gerekir.

Dolayısıyla kadın danışman namahrem bir erkekle iletişiminde, erkek danışman da namahrem bir kadınla iletişiminde aynı şekilde bu dinî hassasiyetlere riayet etmelidir.

Yapılan yardımın kendisi helal olduğu ve yardımın gerçekleştirilme yöntemi de dinimizin izin verdiği ölçüler içerisinde kaldığı sürece, danışmanın karşı tarafta ortaya çıkan duygularından her durumda sorumlu tutulması söz konusu değildir. Özellikle danışman, karşı tarafı kendisine bağlamaya yönelik bir tavır sergilememiş, romantik veya duygusal bir yakınlık kurmaya çalışmamış ve iletişim sırasında dinî sınırları ihlal etmemişse, karşı tarafın sonradan geliştirdiği duygulardan dolayı onu sorumlu tutmak doğru değildir.

Bu nedenle danışan erkek daha sonra arkadaşlık, romantik ilişki veya daha derin bir duygusal bağ kurmak ister ve kadın bunu reddederse, erkeğin: “O halde en başta neden beni teselli ettin?” şeklindeki itirazı haklı bir gerekçe oluşturmaz. Çünkü bir insanı sıkıntısı sırasında teselli etmek veya ona ihtiyaç duyduğu konuda destek olmak, onunla romantik ya da özel bir ilişki kurma sözü vermek anlamına gelmez.

Bununla birlikte, danışmanın karşı tarafın kendisine aşırı derecede bağlanmaya başladığını fark etmesi hâlinde daha dikkatli davranması gerekir. İletişimin artık yalnızca ihtiyaç duyulan desteği sağlama sınırını aştığı, sürekli ve yoğun bir hâle geldiği veya karşı tarafta romantik ya da aşırı duygusal bir bağlılık oluştuğu fark edilirse, iletişimin sınırlandırılması ve mümkünse başka bir kadın danışmana, güvenilir bir aile ferdine, uygun bir arkadaşına veya gerekli durumlarda profesyonel bir uzmana yönlendirilmesi daha doğru olur.

Bu sebeple İslami ölçü, zor durumda olan namahrem bir kişiye hiçbir şekilde yardım etmemek değildir. Esas olan, yardım etmeyi haram bir ilişkiye dönüştürmeden, ihtiyaç kadar ve dinin belirlediği sınırlar içerisinde gerçekleştirmektir.

Dolayısıyla bir kadının namahrem bir erkeğin sıkıntısını gidermek amacıyla ona ölçülü şekilde tavsiyede bulunması, onu teselli etmesi ve ihtiyaç duyduğu konuda destek olması, dinî sınırlar korunuyorsa caiz olabilir. Ancak bu yardımın zaman içerisinde karşılıklı özel bir ilişkiye, gereksiz mahremiyete veya duygusal bağımlılığa dönüşmesine izin verilmemelidir.

Özetle, yardım etmek ile duygusal bir bağ kurmak aynı şey değildir. Bir insanın sıkıntısını gidermek, ona karşı romantik bir ilgi gösterildiği veya gelecekte onunla özel bir ilişki kurulacağı anlamına gelmez. Bu nedenle kişi yardımını samimi bir niyetle, ölçülü bir şekilde ve İslam’ın koyduğu sınırlar içerisinde yaptığı sürece, karşı tarafın sonradan geliştirdiği ve kendisinin teşvik etmediği duygusal beklentilerden sorumlu değildir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet