Akrabayla bağını koparan cehennemlik mi?

Rad suresinde akrabalık bağını koparanların cehennemlik olduğu mealini okumuştum. Bu ayet hangisidir, akrabayla bağını koparan cehennemlik mi?

Değerli kardeşimiz,

Rad Suresi’nde akrabalık bağlarını koparanlarla ilgili açık bir uyarı bulunmaktadır. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurur:

وَالَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثَاقِهِ وَيَقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ ۙ أُولَٰئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ

“Allah’a verdikleri sözü, pekiştirilmesinden sonra bozanlar, Allah’ın korunmasını emrettiği şeyleri koparanlar ve yeryüzünde fesat çıkaranlar var ya; işte lânet onlara, yurdun kötüsü (cehennem) de onlaradır.” (Ra‘d, 13/25)

Ayette üç husus birlikte zikredilmektedir: Allah’a verilen sözü bozmak, Allah’ın birleştirilmesini emrettiği bağları koparmak ve yeryüzünde fesat çıkarmak. “Allah’ın birleştirilmesini emrettiği şeyleri koparmak” ifadesinin başta akrabalık bağlarını ve müminler arasındaki ilişkileri kapsadığı kabul edilmiştir.

Bediüzzaman Hazretleri ise bu ifadeyi daha geniş bir anlamda ele alır. Ona göre burada yalnızca insanlar arasındaki bağlar değil, insanın kendisine verilen kabiliyetlerle bunların gerektirdiği vazifeler arasındaki bağ da söz konusudur.

Mesela ilmin verilmesi ameli, zekanın verilmesi ilmi, istidadın verilmesi zekayı, aklın verilmesi marifetullahı, kudretin verilmesi çalışmayı, cesaretin verilmesi ise cihadı manen ve tekvinen gerektirir. Fasık kimse bu bağları koparır; mesela aklı marifetullaha, zekası ilme yabancılaşabildiği gibi, akrabalarına ve müminlere karşı da bağlarını koparabilir.

Bediüzzaman ayrıca, insanın kendi içindeki bozulmanın zamanla topluma da yansıyabileceğine dikkat çeker. Günaha ve fıska düşen kişi, içinde bulunduğu kötü hâli hafifletmek için başkalarının da aynı duruma düşmesini isteyebilir. Böylece kötülük yayılır ve kişi “yeryüzünde fesat çıkaran” bir hâle gelebilir. (bk. İşârâtü’l-İ‘câz, Bakara 2/27 tefsiri)

Demek ki, burada önemli bir noktayı ayırmak gerekir:

Her akrabasıyla az görüşen veya birtakım sebeplerle mesafeli olan kimse, sıla-i rahmi kesmiş sayılmaz. Sıla-i rahmi kesmek; akrabalık bağını bile bile tamamen koparmak, onların haklarını gözetmemek ve ilişkiyi bütünüyle yok saymak şeklinde anlaşılmalıdır. Hastalık, uzaklık, geçimsizlik veya başka makul sebeplerle görüşmenin azalması ise tek başına bu ağır tehdidin kapsamına sokulmamalıdır.

Dolayısıyla akrabalık bağlarını bile bile ve haksız yere koparmak ciddi bir günahtır ve ayette bunun için çok ağır bir tehdit vardır. Fakat “akrabalığı koparan herkes kesin olarak cehennemliktir” şeklinde, kişinin durumunu ve diğer şartları dikkate almadan kesin bir hüküm vermek doğru değildir.

Mümin, imkânı ölçüsünde akrabalarıyla bağını korumaya, gönül alıp hâl hatır sormaya ve aradaki bağı tamamen koparmamaya gayret etmelidir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet