Saptırmak ve erdirmek isterse ayeti, iradeyi yok mu eder?

Enam suresi 125 de. “Allah her kimi doğruya erdirmek isterse onun göğsünü İslam‘a açar. Kimi de saptırmak isterse, onun göğsünü göğe çıkarıyormuşçasına daraltır, sıkar. Allah‘a inanmayanlara azap (ve sıkıntıyı) iste böyle verir.” diyor.

Burada saptırmak isterse ve erdirmek isterse var yani burada özgür irade mesajı alamıyoruz gibi peki o zaman nasıl özgür iradeliyiz? Bu ayetten bakarak Özgür iradeli olduğumuzu söylemek mantıksız olmaz mi? Eğer başka ayetlere bakarsak ve özgür iradeli olduğumuzu gösteren ayet olursa bu ayete ne demeli?

Değerli kardeşimiz,

Enam Suresi 125. ayette şöyle buyrulur:

“Allah kimi doğruya erdirmek isterse onun göğsünü İslam’a açar; kimi de saptırmak isterse onun göğsünü daraltır…”

Bu ayet ilk bakışta insanın özgür iradesi yokmuş gibi anlaşılabilir. Ancak meseleyi doğru anlamak için şu noktayı bilmek gerekir:

Kuran’da “dalalet ve hidayetin Allah’ın elinde olduğu” vurgulandığında, bu yaratma yönüne işaret eder. Yani hidayeti de dalaleti de yaratan Allah’tır. Bu, tevhidin gereğidir.

Buna karşılık, insanın sorumluluğunu anlatan ayetlerde ise kulun tercihine (cüzî iradeye) dikkat çekilir. Yani insan neyi ister ve yönelirse, Allah o tercihi yaratır.

Kuran’da bu iki yön birlikte anlatılır. Biri Allah’ın mutlak kudretini (küllî irade), diğeri insanın tercih ve sorumluluğunu (cüzî irade) gösterir.

Nitekim Bakara Sures 25. ayette: “Allah onunla birçoklarını saptırır, birçoklarını da doğruya erdirir; fakat O, ancak fasıkları saptırır.” buyrularak, sapmanın insanın kendi tercihine bağlı olduğuna işaret edilir.

Aynı şekilde Rad Suresi 27. ayette: “Allah dilediğini saptırır; kendisine yöneleni ise hidayete erdirir.” denilerek, hidayetin kulun yönelmesiyle ilişkili olduğu belirtilir.

Sonuç olarak:

Bu ayetler insanın iradesini yok saymaz. Aksine, Allah’ın yaratması ile kulun seçimi birlikte anlatılır. İnsan tercih eder, Allah da o tercihi yaratır. Bu yüzden hem ilahî kudret tamdır hem de insan sorumludur.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet