İmrenmek günah mı?

- Ben iletişim tasarımı okudum ve mesleğimde yeri geliyor fikir almak için Pinterest gibi sayfalardaki resimlere bakarak ilham alıyoruz. Nisa Suresinde birbirinizin bir şeylerine göz dikip imrenmeyin diye geçiyor. Bu hâlin bu ayetle bir alakası var mı?

Değerli kardeşimiz,

Soruda sözünü ettiğiniz ayet, Nisa Suresi 32. ayettin meali şöyledir:

“Allah’ın bir kısmınızı diğerinden üstün kıldığı şeylere göz dikmeyin. Erkeklere, kazandıklarından bir pay olduğu gibi, kadınların da kazandıklarından bir pay vardır. Allah’tan onun lütfunu isteyin. Şüphesiz Allah her şeyi hakkıyla bilendir.”

Ayette geçen “temennî” kavramı Türkçede, temenni etmek, gıpta etmek, imrenmek şeklinde ifade edilebilir. Ancak ayetin kastettiği imrenme her tür imrenme değildir.

Ayetin Hedef Aldığı İmrenme Türü

İbn Abbas’tan gelen yoruma göre, burada kastedilen temennî şudur:

“Keşke şu adamın malı, makamı, eşi veya sahip olduğu imkânlar benim olsaydı.”

Bu, başkasına verilen nimetin ondan alınmasını isteme anlamına gelir ve bu hâl hasettir. Haset ise haramdır.

Buna karşılık şu niyet ve dua sakıncalı değildir:

“Allah’ım! Ona verdiğin gibi bana da ver.”

Yani başkasına verilen nimetten dolayı üzülmek, rahatsız olmak veya onu kıskanmak değil; Allah’tan kendi payını istemek esastır. (bk. Mâverdî, Râzî, Semerkandî ilgili ayetin tefsiri)

Meslekî İlham Almak Bu Kapsama Girer mi?

Sorunuzun önemli noktası burasıdır.

Pinterest gibi platformlardan, fikir almak, ilham edinmek, estetik ve teknik örnekleri incelemek ayetle yasaklanan temennî kapsamına girmez.

Çünkü burada başkasının nimeti yok olsun diye bir istek yoktur. Kıskançlık ve iç daralması yoktur. Haksız bir temellük arzusu yoktur. Bilakis öğrenme, gelişme ve üretme niyeti vardır. Bu hâl haset değil, meşru istifadedir.

Ölçü Nerede Başlar, Nerede Biter?

Şöyle özetlenebilir:

“Onunki benim olsun”, hasettir, haramdır.

“Onda var, bende yok; içim daralıyor.”, sakıncalı hâldir.

“Allah ona vermiş, lütfundan bana da versin.” caizdir.

“Bu işi nasıl yapmış, ben de öğreneyim.”, meşru ve faydalıdır.

Ancak ayetin sonundaki denge önemlidir:

“...Allah’tan onun lütfunu isteyin.”

Yani başkasıyla kıyaslanarak değil, Allah’tan istenerek ilerlemek esastır.

Netice itibarıyla denilebilir ki:

Ayette yasaklanan temennî, başkasına verilen nimetin ondan alınıp kendisine verilmesini istemektir; bu açıkça hasettir ve haramdır.

Allah tarafından başkasına verilen nimetin bir benzerinin kendisine de verilmesini istemek ise sakıncalı değildir.

Meslekî alanda ilham almak, öğrenmek ve üretmek bu ayetin yasakladığı bir imrenme değildir.

Ancak aşırı tutkunluk, kıyas ve takıntı hâline gelirse, bu durum kerahete yaklaşabilir.

Ölçü; niyet, kalp hâli ve hedeftir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet