Mehirsiz evelenmek ayete aykırı mı?

Ahzab 50’de çelişki mi var? Ahzap 50. ayette mümin bir kadın kendini peygambere mehirsiz olarak bağışlar, peygamber de onunla evlenmek isterse, diğer müminlere değil, sırf sana mahsus olmak üzere, onu da sana helâl kıldık, deniyor ama diğer mümin kadınlar da başka mümin erkeklerle kendileri isterse mehirsiz nikahlanabiliyorlar burada peygamber efendimize özel bir durum yok ki bu ayette haşa bir çelişki mi var çünkü peygamberimize özel bir durum yok ya da ben mehir konusunu iyi bilmiyorum.

Değerli kardeşimiz,

Ahzab Suresi 50. ayet, Peygamberimizin (asm) evliliklerine dair bazı özel hükümler içerir. Ayette geçen “hâlisaten leke” (yalnız sana mahsus) ifadesi, burada zikredilen uygulamanın, doğrudan Hz. Muhammed’e (asm) ait özel ruhsat olduğunu açıkça ortaya koyar. Klasik kaynaklarda “hibe-i nefs” olarak adlandırılan bu durum, bir kadının mehir talep etmeksizin Hz. Peygamber (asm) Efendimize nikah için kendisini sunmasıdır.

Ancak Efendimize özel böyle bir ruhsat verilmiş olsa da, kendisi evliliklerin hepsinde mehir vermiştir.

Diğer taraftan Kur’an-ı Kerîm’de, evlenen erkeğin kadına mehir vermek zorunda olduğu ve bunu zorla geri almasının caiz olmadığı vurgulanmaktadır. (Bakara, 2/237; Nisâ, 4/4, 20, 24, 25; Mâide, 5/5)

Mehirle ilgili fıkıhtaki genel çerçeve şöyledir:

Mehir, evliliğin temel unsurlarından biri olmakla birlikte, çoğu mezhebe (özellikle Hanefîlere) göre, nikâh akdinin geçerlilik şartı değil, onun zorunlu bir sonucudur. Yani nikâh esnasında mehir konuşulmamış olsa bile akit geçerlidir; ancak bu durumda “mehr-i misil” devreye girer ve kadına emsaline uygun bir mehir hakkı doğar. Mehr-i misil, kadının baba tarafından akrabaları arasında kendi konumuna denk kadınların aldığı mehir miktarıdır.

Konuyla ilgili deliller birlikte değerlendirildiğinde hükümler özetle şöyledir:

1. Başlangıçta tamamen mehirsiz ve mehir hakkı doğurmayan evlilik akdi, yalnızca Hz. Peygamber (asm) Efendimize özgü bir ruhsat olarak kabul edilir.

2. Diğer Müslümanlar için mehir hakkı/sorumluluğu ortadan kalkmaz; sadece akit sırasında belirlenmemiş olabilir.

3. Kadın, evlilik gerçekleştikten sonra kendi rızasıyla mehir hakkından vazgeçebilir; bu, hakkın düşmesi değil, evlilik sonrası hakkından feragattir.

Sonuç olarak, Ahzab Suresi 50. ayet, genel hüküm değil, özel statü bildiren bir düzenlemedir. Buradan hareketle ayetler arası çelişki olduğu söylenemez.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet