Kazancını bilmediğimiz şirketlerden para kazanmak caiz mi?

Siber güvenlik sektöründe çalışıyorum. Genellikle yurt dışındaki firmalara hizmet veriyor ve karşılığında ücret alıyorum. Ancak hizmet verdiğim firmaların gelirlerini hangi yollardan elde ettiklerini bilmiyorum. Daha doğrusu, kazançlarına faiz veya başka haram unsurların karışıp karışmadığı konusunda bilgim yok. (Örneğin şu anda hizmet verdiğim firma etkinlik organizasyonu alanında faaliyet gösteriyor. Dışarıdan bakıldığında yaptığı işte bir sakınca görünmüyor; ancak gelir kaynaklarının detayını bilmiyorum. Kastettiğim durum budur.)
Bu tür firmalarda çalışmak ve bu yolla elde edilen ücret caiz midir?
Aynı konuyu bir akrabam açısından da sormak istiyorum. Kendisi satış ve pazarlama sektöründe bir firmada çalışmaktadır. Eğer çalıştığı şirket bankalarda faizli işlemler yapıyorsa veya gelirlerinde şüpheli unsurlar bulunuyorsa, bu şirkette çalışması caiz midir? Ayrıca bu kişinin kazandığı paradan faydalanmak ve onun ikram ettiği yemekleri yemek helal midir?

Değerli kardeşimiz,

Bu meselede fıkıhta genel olarak iki temel ilke vardır:

1. Helâl bir iş yapıyorsanız, emeğinizin karşılığı esastır ve helaldir.

Bir kimse meşru ve helâl bir hizmet sunuyor, bunun karşılığında ücret alıyorsa, “işverenin kazancında haram unsurlar bulunabileceği ihtimali tek başına o ücreti haram yapmaz.” Çünkü ücret, yapılan helâl işin karşılığıdır. İşverenin kendi kazancıyla ilgili sorumluluğu ise öncelikle kendisine aittir.

Bu sebeple, siber güvenlik hizmeti vermeniz, yazılım geliştirmeniz, muhasebe yapmanız, temizlik veya satış gibi meşru bir işte çalışmanız esas itibarıyla caizdir. Hizmet verdiğiniz firmanın bütün gelir kalemlerini bilmeniz de beklenmez.

2. Haram bir faaliyete doğrudan destek vermemek gerekir.

Buna karşılık, yaptığınız iş “doğrudan haram olan bir faaliyetin yürütülmesine yardım ediyorsa”, hüküm değişebilir. Çünkü Kur'an'da şöyle buyrulur:

"İyilik ve takvâ üzerinde yardımlaşın; günah ve düşmanlık üzerinde yardımlaşmayın." (Mâide, 5/2)

Buna göre; bir kumar sitesinin güvenlik altyapısını kurmak, faizli kredi sistemini geliştirmek, içki üretimini veya satışını doğrudan destekleyen bir yazılım hazırlamak, haram bir faaliyetin yürütülmesine teknik destek vermek gibi işler, doğrudan haram fiile yardım kapsamında değerlendirilir. Böyle bir durumda hem yapılan iş hem de bu işten alınan ücret sakıncalı olur.

Sorunuz açısından değerlendirmeye gelince:

“Siber güvenlik alanında” çalışıyor ve etkinlik organizasyonu yapan bir firmaya genel güvenlik hizmeti veriyorsanız, firmanın gelirlerinin tamamının nasıl elde edildiğini tek tek araştırmanız gerekmez. Faaliyet alanı meşru olan bir şirkete meşru bir hizmet sunmanız sebebiyle aldığınız ücret kural olarak helâldir.

Benzer şekilde, “satış-pazarlama sektöründe çalışan” akrabanızın firması zaman zaman bankalarda faizli işlemler yapıyor veya ticari faaliyetlerinde faiz kullanıyor diye, sırf bu sebeple o kişinin maaşı haram sayılmaz. Eğer yaptığı iş bizzat faiz sözleşmelerini düzenlemek, faiz pazarlamak veya haram bir işlemi yürütmek değil; meşru bir ürün veya hizmetin satışını yapmak ise aldığı ücret esas itibarıyla helâldir.

Dolayısıyla onun kazandığı paradan ailesinin faydalanması ve ikramını yemek de caizdir.

Ancak çalışılan kurumun ana faaliyet konusu haram ise veya kişinin görevi doğrudan haram fiilin icrası ya da ona yardım niteliği taşıyorsa, bu durumda hüküm o işe göre olur; iş haramaa destek de kazanç da haram olur.

Sonuç olarak, burada belirleyici olan yalnızca işverenin kazancında şüpheli unsurlar bulunması değil, “çalışanın yaptığı işin mahiyetidir.”

1. “Yaptığınız iş meşru ve helâl ise”, aldığınız ücret kural olarak helâldir. İşverenin kendi kazancındaki haram unsurların sorumluluğu, bunlardan doğrudan sorumlu olmadığınız sürece size yüklenmez.

2. “Yaptığınız iş doğrudan haram bir faaliyetin yürütülmesine destek sağlıyorsa”, bu durumda hem o iş hem de o işten elde edilen ücret dinen sakıncalı olur.

Özetle, haram iş yapmakan ve harama destk olmaktan uzak durmak, sadece helal yollardan rızık aramak, her Müslüman için bir sorumluluktur.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet