Hz. Yahya varis ise, soyu neden devam etmedi?

- Meryem suresinde şöyle geçiyor:
“Bir defasında Zekeriya Rabbine gizlice niyâz etmişti. Yalvara yakara şöyle demişti: Rabbim! Doğrusu ben öyle perişan bir haldeyim ki, kemiklerim zayıfladı, eridi; başımdaki saçlar ihtiyarlıktan dolayı beyaz alevler gibi tutuştu. Rabbim! Ben sana hangi konuda dua ettiysem hiçbir zaman bedbaht ve mahrum olmadım. Gerçekten ben, arkamdan yerime geçecek vârislerden endişe içindeyim. Hanımım da kısırdır. Ne olur, bana lutf-u kereminden bir yardımcı oğul ihsân eyle! Ki o, hem bana mirasçı olsun hem de Yâkub ailesine. Rabbim onu kendisinden râzı olduğun bir kul eyle! Ben, arkamdan yerime geçecek vârislerden endişe içindeyim… O hem bana mirasçı olsun hem de Yâkub ailesine.”
- Rabbimiz de duanı kabul ettim deyip Hz. Yahya ile müjdeliyor.
- Ama Hz. Yahya efendimiz evlenmiyor ve erken yaşta şehid ediliyor. Dolayısıyla ne Hz. Zekeriya’ya ne de Yâkub ailesine varis olabiliyor. Hz. İbrahim’in müjdelendiği Hz. İshak ve İsmail efendilerimiz gibi bir soy devam ettirme durumu yok.

Değerli kardeşimiz,

Sorunun düğüm noktası şu:

Hz. Zekeriya “varis” istiyor ama Hz. Yahya evlenmiyor ve soy bırakmıyor. O halde dua gerçekleşmedi mi?

Kuran-ı Kerim’de Meryem Suresi 4–6. ayetlerde Hz. Zekeriya şöyle dua eder:

“Bana bir veli (varis) ver; bana da Yakub ailesine de mirasçı olsun…”

Allah da onu Yahya ile müjdeler.

Konunun iki yönü var:

1. “Varis” Ne Demektir?

Buradaki “miras”ın ne olduğu önemlidir.

Peygamberler mal mirası bırakmazlar. Nitekim Hz. Muhammed (asm)’in hadisinde: “Biz peygamberler mal mirası bırakmayız. Bizim bıraktığımız mal sadakadır.” (bk. Buhari, Humus, 1; Megazî, 14, 38) buyurulur.

Bu sebeple alimlerin çoğu ayette geçen “miras” ifadesini, “Nübüvvet, ilim, dini temsil ve liderlik” olarak anlamıştır.

Bu açıdan bakıldığında Hz. Yahya (as) babasının manevi mirasını devralmış, peygamber olmuş ve İsrailoğullarına rehberlik etmiştir. Yani dua bu anlamda gerçekleşmiştir.

2. Peki Soy Neden Devam Etmedi?

Evet, Hz. Yahya (as) evlenmemiş ve genç yaşta şehit edilmiştir. Dolayısıyla biyolojik soy devam etmemiştir. Fakat ayette açıkça “soyumu devam ettirecek çocuk” denmez; “veli” ve “varis” denir.

Eğer mesele sadece “soy devamı” olsaydı, Kur’an bunu Hz. İbrahim (as)’de olduğu gibi açıkça vurgulardı. Ama burada vurgu, yaşlılık, kısırlık, ilahi lütuf, manevi temsil üzerinedir.

Hz. Yahya’nın kısa ama güçlü peygamberliği, sıradan bir soy devamından daha büyük bir mirastır.

Sonuç

- Hz. Yahya (as) biyolojik soy bırakmamıştır. Ancak Hz. Zekeriya (as)’nın istediği esas şey, manevi varis ve dini temsil idi; bu gerçekleşmiştir.

- Dua boşa çıkmamış; soy değil, misyon devam etmiştir.

- Kuran’ın perspektifinde asıl “devam”, kan bağı değil; hak ve hidayet çizgisinin devamıdır.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet