"Her tartışmanın kefareti iki rekat namazdır" sözü hadis midir?

İmam Gazali kitabında bu söze hadis olarak yer vermiş ben başka bir yerde bu sözü bulamadım. Bu söz hadis midir sözü açıklar mısınız?

Değerli kardeşimiz,

Hz. Ebû Ümâme el-Bâhilî (ra) şöyle rivayet eder:

Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem): "Her tartışmanın kefareti iki rekât namazdır." buyurdu. (Taberânî, *el-Mu'cemü'l-Kebîr*, 19/362, hadis no: 845)

Ancak Hafız Heysemî, bu hadisin senedinde bulunan Mesleme b. Ali isimli ravinin "metrûk" (rivayeti terk edilmiş derecede zayıf) olduğunu belirterek hadisin zayıf olduğuna işaret etmiştir. (Mecmeu'z-Zevâid, 2/251)

Bununla birlikte hadisin ifade ettiği manayı destekleyen sahih rivayetler bulunmaktadır. Nitekim sahabeden bir kişinin işlediği günah üzerine Resulullah (asm): "Bir kimse bir günah işler, sonra kalkıp güzelce abdest alır, iki rekât namaz kılar ve Allah'tan bağışlanma dilerse, Allah onu mutlaka affeder.” buyurmuş, ardından da "Onlar bir kötülük yaptıklarında veya kendilerine zulmettiklerinde Allah'ı hatırlayıp hemen günahlarının bağışlanmasını isterler..." (Âl-i İmrân, 3/135) mealindeki ayet-i kerimeyi okumuştur. (Tirmizî, Salât, 18; Ebû Dâvûd, Vitr, 26)

Bu hadislerden anlaşıldığı üzere, insan bir mecliste veya herhangi bir ortamda farkında olmadan gereksiz söz söyleyebilir, boş konuşabilir, birisini kırabilir ya da çeşitli kusurlar işleyebilir. Böyle durumlarda Allah'a yönelip tövbe etmek, istiğfar etmek ve nafile namaz kılmak, yapılan hataların telafisine vesile olan güzel amellerdendir.

Burada geçen "kefaret", büyük günahları veya kul haklarını kendiliğinden ortadan kaldıran bir kefaret anlamında değildir. Maksat, kulun Allah'a yönelmesi, pişmanlığını göstermesi ve işlediği kusurları istiğfar ve ibadetle telafi etmeye çalışmasıdır.

Bu anlamı destekleyen sahih rivayetlerden biri de “meclis kefareti duasıdır.” Resulullah (asm) şöyle buyurmuştur:

"Kim bir meclisin sonunda: 'سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ، سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ (Allah'ım! Seni hamdinle birlikte her türlü noksanlıktan tenzih ederim. Senden başka ilâh olmadığına şahitlik ederim. Senden bağışlanma diliyor ve Sana tevbe ediyorum.) derse; eğer bu bir zikir meclisiyse, bu dua o mecliste yapılan hayırlı ameller üzerine vurulan bir mühür olur. Eğer boş sözlerin ve hataların bulunduğu bir meclisse, o meclisteki kusurlar için kefaret olur." (ed-Dimyâtî, el-Metcerü'r-Râbih, s. 234; Ebû Nuaym, Ma'rifetü's-Sahâbe, nr. 1459)

Benzer şekilde Hz. Âişe (ra) de şöyle anlatır:

"Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) hiçbir mecliste oturmaz, hiçbir Kur'an tilavetinde bulunmaz ve hiçbir namaz kılmazdı ki sonunda şu sözlerle bitirmesin."

Ben bunun sebebini sorunca Efendimiz (asm) şöyle buyurdu:

"Evet. Kim hayırlı sözler söylemişse, bu dua onun hayrına bir mühür olur. Kim de hata veya kusur işlemişse, onun için kefaret olur."

Ardından şu duayı okudu:

سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِكَ، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ

"Allah'ım! Seni hamdinle tesbih ederim. Senden başka ilâh yoktur. Senden bağışlanma diliyor ve Sana tevbe ediyorum." (Nesâî, es-Sünenü'l-Kübrâ, nr. 10067)

Dolayısıyla "Her tartışmanın kefareti iki rekât namazdır." rivayeti, senedi bakımından zayıf kabul edilse de ifade ettiği mana, sahih hadislerin ortaya koyduğu genel prensiple uyumludur. Yani mümin, bir tartışma, hata veya kusurun ardından Allah'a yönelmeli, istiğfar etmeli ve salih amellerle eksikliklerini telafi etmeye çalışmalıdır.

Sonuç olarak, tartışma veya hata sonrasında iki rekat nafile namaz kılıp Allah'tan af dilemek, tövbe etmek ve meclisi istiğfarla tamamlamak dinimizin teşvik ettiği güzel davranışlardandır.

Esas mesaj da şudur: Mümin, konuşmalarının ve meclislerinin ardından kendini muhasebeye çekmeli, kusurlarını fark ederek Allah'a yönelmeli ve onları salih amellerle telafi etmeye gayret etmelidir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet