Babam hayırsız konuşuyor, ne yapalım?

Benim babam çok hayırsız konuşuyor. Ağzından çocuklarını aşağılayıcı ve hayırsız beddua gibi cümleler çıkarıyor. Onu üzecek bir şey de yapmıyoruz. Nasıl bir yol izlemeliyim?

Değerli kardeşimiz,

Bu durum gerçekten insanı yoran ve kalbini kıran bir durumdur. Özellikle bunu yapan kişi baba olunca hem saygıyı korumaya çalışmak hem de incinmemek zorlaşır.

İslami açıdan ve psikolojik açıdan birlikte değerlendirecek olursak:

1. Baba ve annelerin bedduaları dillerindedir, kalplerinde değil

Elbette baba ve annenin evladına beddua etmesi dinen doğru değil, ahlaki de değil. Ancak şu da bir gerçektir ki hiçbir ebeveyn çocuğuna kalpten beddua etmez, onların yaptıkları beddualar sadece dillerindedir, kalplerinde değil. Yani her zaman görünen ile gerçek örtüşmeyebilir, aynı değildir.

Bazı anne babalar öfke anında veya alışkanlıkla "Sizden hayır gelmez." "Allah belanızı versin." "Hiçbir işe yaramıyorsunuz." gibi çok ağır ifadeler kullanabilirler. Bu sözler elbette kabul edilemez ve daha da önemlisi günahtır. Ancak bunlar, büyük ölçüde yetiştikleri aile ve çevreden otomatik olarak aldıkları sözlerdir. Kızgınlık anında duydukları sözleri, maalesef kendi çocuklarına da aynen yansıtırlar.

Bununla beraber Allah adildir; haksız yere edilen beddualar, kişinin hak etmediği bir şeyi otomatik olarak gerçekleştirmez. Mümin, Allah'ın rahmetinden ümidini kesmez.

2. Bir davranışın tek nedeni ‘kötülük etmek’ olmayabilir.

İnsan davranışları bir nedene dayanmaz. Bir davranış aynı anda onlarca etkenden beslenebilir. Örneğin babanızın size beddua etmesi veya kızmasını, “sizi sevmiyor” olarak algılayabilirsiniz. Oysaki birçok baba, kendi çocukluğunda sevgi görmemiş olabilir, öfkesini yönetemiyor olabilir, kontrol etme alışkanlığı geliştirmiş olabilir, yaşlılık, stres veya kişilik özellikleri nedeniyle kırıcı konuşuyor olabilir.

Gerçi bunların hiçbiri onu haklı çıkarmaz, ama en azından sizi biraz rahatlatabilir. Yani babanızın davranışının doğrudan sizinle alakasının olmadığını bilmek ona bakışınızı biraz değiştirebilir.

3. Saygıyı korurken sınır koymak mümkündür.

Dinimiz her zaman anne- babaya iyiliği ve saygılı olmayı emreder; ancak zulme veya haksızlığa boyun eğmeyi emretmez. Nitekim yine İslam’a göre bir mümin canını, malını, namusunu, sağlığını, vatanını, dinini koruması, haksızlık karşısında direnmesi onun temel görevidir.

Burada yapılması gereken şey, saygıyı bozmadan sınır koyabilmektir.

Sakin bir zamanda şöyle denilebilir:

"Baba, sana saygı duyuyorum. Ama bize 'sizden hayır gelmez' gibi sözler söylediğinde çok inciniyorum. Senin güzel duanı almak bizi mutlu eder."

Suçlayıcı değil, duyguyu ifade eden bir dil genellikle daha etkilidir.

4. Sürekli değişmiyorsa beklentinizi gerçekçi tutun.

Eğer yıllardır aynı üslupla konuşuyorsa, onu tamamen değiştirmeye çalışmak yerine şunları yapabilirsiniz: Tartışmayı büyütmeyin. Hakaret başladığında ortamdan nezaketle uzaklaşın. Görüşmeleri gerekiyorsa daha kısa tutun. Saygıyı koruyun ama kendinizi sürekli incitecek ortamların içinde kalmayın.

Bu, anne babaya isyan etmek değildir; ruh sağlığınızı korumaktır.

5. Onun sözlerini kimliğiniz haline getirmeyin.

Sürekli aşağılanan çocuklar zamanla: "Ben gerçekten değersizim." "Benden hayır gelmez." şeklinde düşünmeye başlayabilirler.

Bunlar gerçeği değil, yıllarca duyulan olumsuz mesajların etkisini yansıtır. Bir insanın değeri, bir ebeveynin öfkeyle söylediği sözlerle belirlenmez. Allah katındaki değer; iman, güzel ahlak ve salih amellerle ilgilidir.

6. Dua etmeyi bırakmayın.

Bazen en etkili yol hem kendiniz hem de babanız için dua etmektir:

"Allah'ım, babamın kalbine yumuşaklık ver. Dilini güzelleştir. Beni de onun kırıcı sözlerinden koru. Bana sabır, hikmet ve doğru davranış nasip et."

Unutmayın ki, bazen insanlar yaşlandıkça daha yumuşak olur; bazen de hiç değişmez. Sizin sorumluluğunuz, saygınızı korurken kendi onurunuzu ve ruh sağlığınızı da korumaktır.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet