Ayette “O, insana kalemle yazmayı öğretti.” deniyor, ama okula gittiğimizde öğretmenler öğretmiyor mu?..

Tarih: 07.12.2011 - 07:14 | Güncelleme:

Soru Detayı
- Allah'ın öğretmesi ve okulda öğrenmemiz arasındaki ilişkiyi veya farkı anlatabilir misiniz?
Cevap

Değerli kardeşimiz,

İlgili ayetlerin mealleri:

“Yaratan Rabbinin adıyla oku! 
O, insanı alaktan (asılıp tutunan zigottan) yaratmıştır. 
Oku! Kalemle (yazmayı) öğreten Rabbin sonsuz kerem sahibidir. 
O, insana bilmediklerini öğretti.”
(Alak, 96/1-5)

Bu âyetler Hz. Peygamber'e (asm) inen ilk vahiy olup, Peygamber'e ve onun şahsında tüm Müslümanlara okumayı emretmiş, onları kalemle yazmaya ve ilimde gelişip yetkinleşmeye teşvik etmiştir.

İlk vahyin "oku" emriyle başlaması ve bu emrin iki defa tekrar edilmesi, okumanın ve ilmin dinde ve insan hayatında ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Kur'an'ın, canlılar arasında insanın farklı ve üstün yerini onun öğrenme özelliği ile tanımlaması son derece anlamlıdır. (Ayrıca bk. Bakara 2/31)

Cebrail (as), Hz. Peygamber'e "Oku" dediğinde, o okuma işinin okuma-yazma bilenler tarafından yapılabileceğini düşünerek "Ben okuma bilmem" demişti. İşte 3. âyet, bir bakıma Resûl-i Ekrem'in bu dolaylı özür beyanına bir cevap olmaktadır. Buna göre Allah'ın keremi sonsuzdur; O, insanı "alak"tan yaratıp mükemmel bir varlık haline getiren ve peygamberlik gibi yüce bir makama kadar erdiren kudretiyle, dilediği kullarına normal yollardan, yani kalemi ve diğer bilgi malzemesini kullanarak bir hocadan bilgi almasını sağlayarak okumayı öğretir, ama O, kullarından dilediğine, bir öğretici ve öğrenim aracılığı olmadan bilgi öğretmeye de kadirdir.

4 ve 5. âyetlerde kalemin önemi vurgulanmıştır; çünkü kalemde sayılamayacak kadar çok ve büyük faydalar vardır. Kalem vasıtasıyla ilimler tedvin edilmiş, hikmetler kaydedilmiş, öncekilerle ilgili haberler, bilgiler zaptedilmiş, Allah tarafından indirilmiş olan kutsal kitaplar yazılmıştır; kısaca uygarlıklar kalem sayesinde süreklilik kazanmış, kuşaktan kuşağa aktarılmış; Allah kalem vasıtasıyla insana bilmediklerini öğreterek onu cehalet karanlığından kurtarmış, ilmin aydınlığına kavuşturmuştur.

Burada "kalem" kelimesinin, -işlevi ve amacı dikkate alındığında- bilinen kalemden bilgisayara kadar bütün okuma, yazma ve bilgi alıp verme araçlarını kapsadığını da belirtmek gerekir. (bk. Kur’an Yolu, Heyet, ilgili ayetlerin tefsiri)

Demek ki,  kalem ile yazıyı öğreten, o vasıta ile ilim belleten de odur. Yoksa bir kan pıhtısından yaratılmış olan insanlar ne kalem bilirdi ne yazı.

Buna göre, her öğretmen bu kalem görevini üstlenmektedir.

Diğer taraftan, “O, insana bilmediği şeyleri öğretti.” ayetini, insanda olmayan kuvvetleri, yetenekleri, kabiliyetleri yaratarak ve deliller getirerek ve âyetler indirerek vehbî (Allah vergisi) olarak da öğretti, çalışarak kazanma yoluyla da öğretti, şeklinde anlamak mümkündür. (bk. Elmalılı, Hak Dini, ilgili ayetlerin tefsiri.)

İlave bilgi için tıklayınız:

Kalem suresi birinci ayeti açıklar mısınız?..

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet

Yorum yapmak için giriş yapın veya kayıt olun