Anne baba çocuklarına oyun oynamamalarını söyleyebilir mi?

Üniversiteye geçtim, yeni bir telefonum oldu ve oyun oynamak istiyorum. Ancak annem oyun oynamamı istemiyor. Oyun oynarsam bir şey olur mu? Bu durumda ne yapabilirim?

Değerli kardeşimiz,

Bu sorunun cevabı, genel olarak kişinin yaşına, aile içindeki şartlara ve anne babanın koyduğu sınırın gerekçesine göre değişir.

Çocukluk döneminde anne babanın çocuklarının davranışlarını düzenlemesi ve bazı şeyleri yasaklaması doğal bir ebeveynlik sorumluluğudur. Ancak kişi üniversite çağına gelmiş ve yetişkin olmuşsa, anne babasının ona rehberlik etme ve tavsiyede bulunma hakkı devam etmekle birlikte, çocukluk dönemindeki gibi hayatının her alanını kontrol etme yetkisi aynı şekilde devam etmez.

Bu nedenle öncelikle oyun oynamanın kendisiyle, oyun oynamanın nasıl ve ne ölçüde oynandığını birbirinden ayırmak gerekir.

Oyun oynamak tek başına yanlış veya haram bir davranış değildir. Dinlenmek, eğlenmek ve kişinin kendisine zaman ayırması insanın doğal ihtiyaçlarıdır. Ancak bir eğlencenin meşru ve helal olması, her ölçüsünün de doğru olduğu anlamına gelmez.

Asıl mesele, oyunun hayatınızdaki yeridir.

Eğer oyun oynamanız;

* derslerinizi ve akademik sorumluluklarınızı aksatıyorsa,

* uykunuzu bozuyorsa,

* ibadetlerinizi ihmal etmenize sebep oluyorsa,

* aile ve sosyal ilişkilerinizi zedeliyorsa,

* günlük sorumluluklarınızı yerine getirmenizi engelliyorsa,

* kendinizi durduramadığınız ve sürekli daha fazla oynamak istediğiniz bir hâle geliyorsa,

annenizin endişesi anlaşılabilir ve dikkate alınmalıdır.

Buna karşılık derslerinizi, ibadetlerinizi, uykunuzu ve diğer sorumluluklarınızı yerine getiriyor; oyunu ölçülü oynuyor ve istediğiniz zaman bırakabiliyorsanız, sırf oyun oynadığınız için yanlış bir şey yaptığınızı söylemek doğru olmaz.

Peki anneniz “oynama” dediğinde ne yapmalısınız?

Öncelikle annenizin neden karşı çıktığını anlamaya çalışın.

Sakin bir şekilde: “Anne, oyun oynamama neden karşı çıkıyorsun? Derslerimin aksamasından mı endişeleniyorsun, yoksa başka bir sebep mi var?” diye sorabilirsiniz.

Belki anneniz oyunun kendisine karşı değildir. Belki derslerinizin etkilenmesinden, telefon başında fazla vakit geçirmenizden, uyku düzeninizin bozulmasından veya zamanla bağımlılık hâline gelmesinden endişe ediyordur.

Bu durumda onun kaygısını küçümsemek yerine, kendi sorumluluğunuzu göstermeniz daha doğru olur.

Örneğin şöyle bir plan önerebilirsiniz:

“Derslerimi ve diğer sorumluluklarımı tamamladıktan sonra günde bir saat oyun oynayacağım. Gece geç saatlerde oynamayacağım. Eğer derslerim veya uykum etkilenmeye başlarsa süreyi azaltacağım.”

Böyle bir yaklaşım, “Ben artık büyüdüm, istediğimi yaparım.” demekten çok daha olgundur.

Anne babaya itaat konusunda da denge gerekir

Anne babaya saygı göstermek ve onların gönlünü hoş tutmaya çalışmak İslâm'da çok önemlidir. Ancak bu, yetişkin bir insanın hayatındaki her tercihin anne babanın iznine bağlı olduğu anlamına gelmez.

Özellikle meşru ve kişinin kendi sorumluluk alanında bulunan konularda, anne babanın tavsiyesi ile kesin bir emir veya yasak arasındaki farkı gözetmek gerekir.

Dolayısıyla annenizin “Oyun oynama.” demesi tek başına oyunun haram veya günah olduğu anlamına gelmez. Fakat annenizin bu konudaki kaygısı haklı bir sebebe dayanıyorsa, bunu dikkate almak ve onun gönlünü kırmadan hareket etmek güzel bir davranıştır.

Burada amaç “Annemin sözünü dinleyeyim mi, dinlemeyeyim mi?” şeklinde bir güç mücadelesine girmek olmamalıdır.

Asıl soru: “Hem annemin kaygısını nasıl dikkate alabilirim hem de yetişkin bir birey olarak sorumluluklarımı nasıl dengeli şekilde yönetebilirim?” olmalıdır.

Verdiğiniz sözü tutmanız çok önemlidir.

Eğer annenize: “Derslerimi aksatmadan, belirlediğim süre kadar oynayacağım.” diyorsanız, bunu gerçekten uygulayın. Çünkü anneniz zaman içinde şunu görürse:

“Telefon aldı ama derslerini bırakmadı, uykusunu bozmadı, sorumluluklarını yerine getiriyor ve istediğinde oyunu bırakabiliyor.”

Bu durumda size duyduğu güven de artacaktır.

Buna karşılık “Sadece bir saat oynayacağım.” deyip saatlerce oynamak, tartışmayı daha da büyütür ve annenizin endişesini haklı çıkarabilir.

Bir başka önemli nokta: Kendinizi test edin. Kendinize şu soruları sorun:

* Oyunu istediğim zaman bırakabiliyor muyum?

* Bir saat oynayacağım deyip dört-beş saat oynuyor muyum?

* Derslerimi ertelemek için oyunu bahane ediyor muyum?

* Gece uykumdan fedakârlık ediyor muyum?

* Oynamadığım zaman aşırı huzursuz oluyor muyum?

* Oyun, gerçek hayattaki sorumluluklarımdan kaçış hâline geliyor mu?

* Ailemle ve arkadaşlarımla geçirdiğim zaman azalıyor mu?

Bu sorulara verdiğiniz cevaplar, annenizin endişesinin ne kadar haklı olduğunu anlamanıza yardımcı olabilir.

Çünkü mesele yalnızca “Oyun oynamak caiz mi?” değildir. Aynı zamanda “Ben oyunu kontrol ediyor muyum, yoksa oyun beni mi kontrol ediyor?” sorusudur.

Sonuç olarak

Üniversiteye geçmiş yetişkin bir insanın ölçülü şekilde oyun oynaması, tek başına yanlış bir davranış değildir. Ancak anne babasının kaygılarını küçümsememeli, onların tecrübelerinden yararlanmalı ve özellikle kendisini kontrol edebildiğini davranışlarıyla göstermelidir.

Anne babanızın her isteğini, sırf onlar istedi diye dinen bağlayıcı bir emir olarak görmek doğru olmadığı gibi, “Ben artık büyüdüm, kimse bana karışamaz.” anlayışı da sağlıklı değildir.

En güzel yaklaşım: Saygı gösterin, nedenini anlayın, sorumluluklarınızı yerine getirin ve kendi hayatınızı dengeli şekilde yönetmeyi öğrenin.

Anneniz haklı bir endişe taşıyorsa onu dikkate alın. Fakat oyun oynamanız ölçülü olduğu, sorumluluklarınızı aksatmadığı ve hayatınızın merkezine yerleşmediği sürece, sırf oyun oynadığınız için kendinizi suçlu hissetmeniz de gerekmez.

Unutmayın: Dinlenmek ve helal dairede eğlenmek de hayatın bir parçasıdır. Önemli olan eğlenceyi hayatın amacı hâline getirmemektir. Sürekli çalışmak ne kadar sağlıksızsa, sürekli oyun oynamak da o kadar sağlıksızdır. Asıl olgunluk, ikisi arasında denge kurabilmektir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet