Yatarak oruç tutulur mu?

Yatarak akşamlayan oruçlunun orucu kabul olur mu, yani yatarak, uyuyarak oruç tutulur mu?
 

Değerli kardeşimiz,

Orucun sahih/geçerli olması için “oruç tutmaya niyet etmiş ve orucu bozacak şeylerden kaçınmış olmak” şarttır. Gündüzleri az veya çok uyumak, orucun sıhhatine zarar vermez.

Bununla birlikte orucun vereceği sıkıntılardan uzak kalmak ve onları hissetmemek kastıyla, gerekli olmadığı hâlde Ramazan günlerinde uzun süreli uyumanın, orucun hikmetiyle bağdaşmayacağı da unutulmamalıdır.

Demek ki, orucun meşakkatlerini çekmemek için akşama kadar uyumak orucun sıhhatine zarar vermez fakat gerçek sevabına oldukça zarar verir.

Detaya gelince:

Soruyu iki açıdan netleştirelim: fıkhî geçerlilik ve manevî kemal.

Yatarak oruç tutulur mu? (Geçerlilik meselesi)

Evet, tutulur ve geçerlidir.

Oruç için temel şartlar: Niyet etmek, imsaktan iftara kadar orucu bozan şeylerden kaçınmaktır. Gündüz uyumak, ister az ister çok olsun, orucu bozmaz.

Dolayısıyla sabah niyet edip akşama kadar uyuyan kişinin orucu fıkhen sahihtir.

Peki neden “eksik” deniyor?

Çünkü oruç sadece aç kalmak değildir. Kuran’da: “Ey iman edenler! Oruç size farz kılındı… Umulur ki takvaya erersiniz.” (Bakara 183

Oruçtan maksat sadece mideyi aç bırakmak değil, takva eğitimidir.

Eğer kişi, açlık hissetmemek için bilinçli şekilde tüm günü uyuyarak geçiriyorsa, Ramazan’ı ibadet ve arınma ayı olmaktan çıkarıyorsa, bu, orucun hikmetine uygun düşmez.

Ama yine de geçerliliği zarar görmez.

Sevap azalır mı?

Burada ince bir ölçü var: Mecburiyetten (gece vardiyası, hastalık, yorgunluk) uyumak ayrı, “Hiç zorlanmayayım” diye kaçış amacıyla uyumak ayrı.

İkincisi, orucun terbiye boyutunu zayıflatır. Çünkü orucun kemali şudur:

Dilin orucu: Yalan söylememek, gıybet etmemek, sert ve kırıcı konuşmamak, boş, faydasız sözden kaçınmak.

Dili, zikir, dua, Kuran tilaveti, güzel söz le meşgul etmek.

Peygamberimiz (asm) şöyle buyurur: “Kim yalan sözü ve onunla amel etmeyi bırakmazsa, Allah’ın onun yemesini içmesini bırakmasına ihtiyacı yoktur.” (Buhari, Savm, 8)

Yani mide oruçlu ama dil değilse, orucun ruhunu yok etmese de zarar verir.

Gözün orucu: Harama bakmamak, kıskançlıkla bakmamak, kusur arayıcı bakmamaktır.

Gözün orucu, İbretle bakmak, Kuran okumak, tefekkür etmektir. Gözün haramdan çevrilmesi kalbi korur.

Kulağın orucu: Gıybet dinlememek, dedikoduya ortak olmamak, fena sözleri isteyerek dinlememek; Kuran dinlemek, faydalı sohbet, hak söz ile meşgul etmektir. Çünkü dinlemek de konuşmak kadar sorumluluk doğurur.

Kalbin orucu: Kin tutmamak, haset etmemek, riyadan kaçınmak, günahı içte meşrulaştırmamak; tevekkül, şükür, muhabbet ve ihlas ile meşgul etmektir. Kalp oruçlu değilse, bedenin orucu zayıf kalır.

Aklın orucu: Günah planı yapmamak, sürekli dünyevî hırslarla meşgul olmamak, şüphe ve vesveseyi büyütmemek; Tefekkür, ölümü ve ahireti hatırlamak, hikmet aramak gibi ibadetlerle meşgul etmek

Hayalin orucu: Bilerek günah sahneleri kurmamak, kibir ve intikam senaryoları üretmemektir.

Hislerin orucu: Öfkeyi kontrol etmek, nefsani arzuyu dizginlemek. Yerine, sabır, merhamet, şefkat gibi ulvi duyguları yerleştirmektir.

Demek ki, gerçek oruç şudur, mide aç kalır, dil susar (günahtan), göz temiz bakar, kulak hakka açılır, kalp arınır, akıl tefekküre yönelir.

Mide büyük fabrika gibidir; o sustuğunda diğer cihazlar da kolay terbiye olur.

Oruç, insanın hem beden hem de ruhun tamamını Allah’a yöneltme eğitimidir.

Özetle:

- Akşama kadar uyuyarak tutulan oruç geçerlidir. Orucu bozmaz.

- Ancak orucun hikmet ve kemaline uygun değildir. Sevabı, gayret ve bilinç oranında artar.

- Oruç sadece aç kalma ibadeti değil, bir manevî eğitimdir, yaşayarak tutulan oruç daha faziletlidir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet