Şeytan mürted mi?

Değerli kardeşimiz,

Şeytanın kâfir olduğu kesindir, ancak önceden mi kâfirdi, yoksa sonradan mı kâfir olduğu konusunda farklı görüşler vardır.

Kaynaklarda değişik rivayetlerde değişik sahabeden değişik yorumlar vardır. Bunları derlemenin bir faydası olduğunu düşünmüyoruz. Bu sebeple Kuran ayetlerinin beyanları ışığında bilebildiğimiz kadarıyla diyebiliriz ki;

"Mürted" dinden çıkan kimse olarak tarif edilir. İslam kaynaklarında hiç Müslüman olmamış gayrimüslimlere “asli kâfir”, Müslüman olduktan sonra İslam dininde çıkan kimselere ise “mürted kâfir” unvanı kullanılmıştır.

Aslında bu iki unvan lügat manası itibariyle de sahih bir kavramdır. Çünkü “asli kâfir”, eskiden beri İslam dininde bulunmayan, soyundan, sülalesinden veya başka sebeplerden ötürü eskiden beri İslam diniyle mütedeyyin olmayan kimsedir ki, aslen kâfirdir. Şekli ne olursa olsun, İslam diniyle mütedeyyin olup İslam dinini kabul eden bir kimse daha sonra bir sebeple “İslam dinini reddederse, İslam’dan çıkarsa” bu açıdan bu kimse mürted sayılır.

Sonradan İslam dinini kabul etmemek demek, onun iman esaslarını ve İslam’ın kesin olan emir ve yasaklarını itikadi olarak reddetmek manasına gelir. Mesela, namaz kılmayan dinden çıkmaz, fakat namazın farz olduğunu kabul etmeyen kimse mürted olur. Keza, içki içen kimse dinden çıkmaz, fakat içkinin haram olmadığını söyleyen kimse mürted olur. Çünkü ehlisünnet alimlerinin ittifakıyla en büyük günah işleyen kimse dahi dinden çıkmış sayılmaz.

Özetle:

Mürted olmanın iki yolu vardır:

Birincisi: Dinin iman esaslarını inkâr etmek.

İkincisi: Dinin füruat kısmının imana taalluk eden yönlerini inkâr etmek. Bu her ikisi de inançla alakalıdır.

Bunun dışında kalan suçlar emir ve yasaklardan ibaret olan amellerle ilgili olup bu konudaki suçların hiçbirisi küfür sayılmaz.

Bu ince farkların farklı yorumları sonucu şeytanın mürted olup olmadığı hususu tartışılmıştır. Kuran’da bu konu birkaç ayette zikredilmiştir. Fakat biz misal olarak aşağıda mealini verdiğimiz ayetlerin bir iki nüktesine işaret edeceğiz:

“O vakit biz meleklere, 'Âdem’e secde edin!' dedik. İblis hariç, meleklerin hepsi secde ettiler. O, yüz çevirdi, büyüklük tasladı ve kâfirlerden oldu.” (Bakara, 2/34)

“Muhakkak ki, biz sizi yarattık, sonra şekil verdik, sonra meleklere, ‘Âdem'e secde edin.’ dedik; İblis’ten başka hepsi secde etti, o secde edenlerden olmadı.”

“Allah buyurdu: 'Sana emrettiğim zaman seni secde etmekten alıkoyan neydi?' (İblis:) 'Ben ondan daha üstünüm; beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın.' dedi (kâfirlerden oldu).”

“Allah, 'Öyle ise in oradan! Orada büyüklük taslamak senin haddin değildir. Çık! Artık sen aşağılıklardansın!' buyurdu.” (Araf, 7/11-13)

a) Ayetlerde “O (İblis), yüz çevirdi, büyüklük tasladı ve kâfirlerden oldu” ifadesinde İblisin “Allah’ın emrinden yüz çevirmesi...” cümlesi, onun iman esaslarında şüphesi olmadığına, emirlerinin de doğru olduğuna dair bir işareti sezmek mümkündür. Fakat “büyüklük tasladı” ifadesinden inkâr olmasa da ilahi emirlere karşı küstah tavırlarının olduğunu görmek mümkündür.

b) “Kâfirlerden oldu” cümlesinden, daha önce Allah’a kulluk eden meleklerle birlikte olduğu, bu tavrıyla söz konusu dinden çıktığını ve mürted olduğunu sezmek mümkündür.

Özetle, hangi anlamda olursa olsun, İblis kâfirdir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet