Çalışmasam aç kalırım demek yanlış mı?

Halk arasında biriyle karşılaşınca ne yapıyorsun çalışıyor musun diyor. Çalışmasam aç kalırım diye bir cümle söyleniyor, bu söz yanlış mı?

Değerli kardeşimiz,

Halk arasında sıkça duyduğumuz "Çalışmasam aç kalırım" cümlesi, hem inanç hem de günlük hayatın pratikleri ve sebepler dairesi açısından iki farklı boyutta değerlendirilmektedir:

1. itikat (inanç) açısından, yanlıştır

İslam inancının temelini oluşturan Tevhid akidesine göre, evrendeki her şeyin gerçek sahibi, yaratıcısı ve rızık vericisi yalnız Allah’tır. En küçük hücreden en büyük galaksiye kadar bütün varlıkların rızkını veren O’dur.

Bu hakikat göz önüne alındığında, "Çalışmasam aç kalırım" demek; rızkı çalışmanın kendisine veya kişinin kendi gücüne bağlamak anlamına geleceği için tevhid inancıyla çelişir. Rızkı yaratan -haşa- çalışmak değil, Allah’tır.

2. Sebepler dairesi açısından, doğrudur

Dünyanın işleyiş kanunları (fıtrat kanunları) açısından bakıldığında ise bu cümle doğrudur. Allah dünyayı bir sebepler dairesi üzerine kurmuştur. Yani rızkı veren Allah’tır ancak rızkı elde etmek için çalışmayı, çabalamayı ve sebeplere sarılmayı bir kural (hikmet) kılmıştır.

Karanlık bir odayı aydınlatmak için **ayna ile güneş** örneğini kullandığımızda bu denge herkesin zihninde çok daha net canlanır:

Örneğin, karanlık odasına bir ayna vasıtasıyla güneşin ışığını odasına yansıtan birini düşünelim. Bu insanın duruşu ve bakış açısı şöyle olmalıdır:

Işığın odaya girmesi için aynaya ihtiyacı vardır. Aynayı kırmaz, kenara atmaz veya üzerini tozlu bırakmaz. Çünkü ışığın odasına ulaşması o aynanın varlığına bağlı kılınmıştır. Aynayı tutmak, temizlemek ve ışığa tutmak zorundadır. Çalışmak da tıpkı bu ayna gibidir; rızkın bize ulaşması için sebepler dairesinde çalışmak, çabalamak ve işimize sahip çıkmak mecburiyetindeyiz.

Ancak o insan hiçbir zaman "Odayı aydınlatan şey bu aynanın kendisidir, ışığı ayna üretiyor" demez. Aynanın sadece bir yansıtıcı, bir aracı olduğunu; asıl ışık kaynağının güneş olduğunu bilir.

İşte "Çalışmasam aç kalırım" meselesindeki mantık da birebir böyledir:

Aynayı yani çalışmayı yok saymak yanlıştır; çünkü Allah rızkı çalışmamıza bağlamıştır. Ancak odayı aydınlatanın ayna değil Güneş olduğunu bildiğimiz gibi, bizi besleyenin de çalışmamız değil, rızkı yaratan Allah olduğunu unutmamak gerekir.

Şu halde, çalışmayı asla ihmal etmeyeceğiz, ama kalbimizle ve inancımızla her şeyin Allah'tan geldiğini bileceğiz.

Demek ki:

- Sadece sebeplere bakıp tesiri onlardan bilmek ve çalışmazsam kesin aç kalırım mantığıyla her şeyi sebeplere mal etmek, inanç zafiyetine yol açar.

- Nasıl olsa rızkı Allah veriyor, diyerek çalışmayı ve sebepleri tamamen bir kenara bırakmak ve tembelce bir tevekkül anlayışı ise Allah'ın koyduğu fıtrat kanunlarına aykırıdır.

Sonuç

Rızkı veren ve bizzat yaratan Allah’tır; ancak O'nun koyduğu nizam gereği çalışmak da bir vesile ve emektir. Dolayısıyla kul, rızkın Allah’tan olduğunu bilerek çalışır; ancak rızkı çalışmasına değil, yalnızca Allah'ın rahmetine bağlar.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet