Allah’ın diledikleri cehennemden çıkacak mı?

Enam suresi 128. Ayetinde geçen, Allah’ın dilediği hariç olmak üzere, içinde ebedî kalacağınız yer ateştir, cümlesinde anlatılmak istenen nedir? Allah’ın diledikleri cehennemden çıkacak mı, bunlar kimlerdir?

Değerli kardeşimiz,

Bu ayetin bu istisnası, alimler arasında eskiden beri, “Allah’ın dilediği hariç” cümlesi farklı yorumlara sahne olmuştur. Bu yorumlardan bazıları şöyledir:

1. “Allah’ın dilediği hariç” ifadesinden maksat, ateş azabından zemherir azabına sokulacakları zamandır. O sırada ateşte değiller. (Zemahşeri, ilgili yer)

2. “Allah’ın dilediği hariç” istisnasından maksat, bir kısım günahkar müminlerdir. Çünkü kafir olanlar ebedi cehennemde kalırlar, günahkar müminlerden cehenneme girenler ise, cezalarını çektikten sonra, oradan çıkar ve cennete giderler. İşte bu istisna bunlara bakar, ehl-i sünnetin tevili de budur. (Semerkandi, ilgili ayetin tefsiri)

3. “Allah’ın dilediği hariç” istisnası kâfirlerin kabirden çıkıp Cehenneme girecekleri zamana bakar. Bu süre hariç ebedi cehennemde kalırlar.” (krş. Taberi, Maturidi, Maverdi, Kurtubi, ilgili yer)

4. Bu ayetin muhatabı sağ olan müşriklerdir. Manası özetle şöyledir:

Ey Müşrikler siz kesinlikle cehenneme girip orada ebedi kalacaksınız. Ancak (aranızdan Müslüman olup imanla kabre girenler hariç. Çünkü imansız kabre giren kâfirler/müşrikler cehennemde ebedi kalacaklar. Şu anda aranızda müşrik olmalarına rağmen ileride iman edenler olacaktır. İşte bunlar “Allah’ın dilediği hariç” istisnasıyla mümtazdır. İşte bu istisna, İbn Abbas’ın dediği gibi, Allah’ın ilminde iman edecek ve kabre imanla girecek kimseler içindir.” (krş. İbn Aşur, ilgili yer)

Dolayısıyla Enam Suresi 128. ayetteki "Allah’ın diledikleri hariç" kaydı, ya ehl-i tevhidin (mümin günahkarların) çıkış kapısını aralayan rahmet istisnasıdır ya da hitap edilen topluluğun istikbaldeki iman potansiyeline bakan ilmî bir tahsistir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet