Muhammed (sav) Hz. Ebu Süfyan ve iki oğluna lanet etti mi?

Aşağıdaki rivayetin sıhhati nedir? ‎İmam Heysemi'nin bu rivayetteki ravilerin güvenilir olduğunu söylediği iddia ediliyor? ‎ ‎Peygamberimiz (Sav) ‎Ebu Süfyan'ın merkebe bindiğini, Muaviye'nin onu çektiğini, kardeşi Yezid'in de onu arkadan sürdüğünü görünce şöyle buyurdular: "Allah; merkeptekine, onu önden çekene ve onu arkadan sürene lanet etsin" (Muhammed bin Cerir-i Taberi'nin Tarihi c 5, s 357; ‎Müsned el-Bezzar = El-Bahr el-Zahhar 9/286; Ensâbü'l-eşrâf [11]( (5/129); Mecmau'z-Zevâid ve Menbau'l-Fevâid. 1/113)

Değerli kardeşimiz,

Öncelikle ifade edelim ki, asıl ve sahih olan rivayette isim yoktur. Rivayette sadece, bir bineğe binmiş bir adam ve onu önden çekip arkadan süren iki kişiden söz edilmektedir. Heysemî’nin ravilerini güvenilir gördüğü rivayet de bu kadardır.

Ebu Süfyan, Muaviye ve Yezid (r.anhüm) isimlerinin açıkça geçtiği şekil ise daha sonraki bazı tarihî ve siyasî olaylarda ortaya çıkmış görünmektedir. Bu sebeple, söz konusu isim ilavesinin sonradan metne eklenmiş, yani rivayete sokuşturulmuş olduğu anlaşılıyor.

Bu kısa bilgiden sonra detaya gelince:

Taberî’nin tarihinde geçen bu bilgi ciddi şekilde şüphelidir. Çünkü aynı bağlamda, Kuran’daki “melun ağaç” ifadesinin güya Benî Ümeyye’ye işaret ettiği de ileri sürülmüş; soruda geçen lanet cümlesi ise metin içinde parantez arasında verilmiştir. Bu durum, ilgili kısmın sonradan metne eklenmiş olduğunu gösterir. (bk. Taberî, Tarih, 10/58)

Ayrıca Taberii dışında Sünni kaynakların hiçbirinde söz konusu Ebu Süfyan ve çocuklarının isimleri geçmez. Ehl-i Sünnet alimlerinin bildirdiğine göre, Ebu Süfyan ailesine lanet edildiğini bilginin ilk kaynağı “Nehcu’l-Belağa”dır. Bunun Müellifi İbn Ebi’l-Hadid, mutaassıp bir Şia olup o kitapta pek çok yalan ve uydurmaları söz konusudur. Onun için o kitabın kaynak olduğu hiçbir bilgi kesin bir bilgi olarak görülemez.

Rivayetlerin sahih kabul edilen kısmında ise isim verilmez. Metin şu şekildedir:

Hz. Sefîne anlatıyor:

“Resulullah (asm) oturuyordu. Bir adam bir deveye binmiş olarak geçti. Bir kişi onu önden çekiyor, bir başkası da arkadan sürüyordu.” (Bezzâr, Müsned, nr. 3839)

Heysemî’nin ravilerini güvenilir gördüğü rivayet de budur. Yani burada Ebu Süfyan, Muaviye veya Yezid isimleri geçmemektedir. (bk. Mecmau’z-Zevâid, 1/113)

Dolayısıyla, “Peygamberimiz doğrudan Ebu Süfyan’a, Muaviye’ye ve Yezid’e lânet etti” şeklindeki ilave kısmın doğru olduğu söylenemez.

Ayrıca dikkat çekici bir nokta da şudur: Taberî, kendi tefsirinde bu olaya yer vermemiştir. Bu da tarih kitabındaki bazı ilavelerin sonradan eklenmiş olabileceği ihtimalini güçlendirmektedir.

Nitekim müfessir İbn Aşur da, İsra 17/60 ayetindeki “melun ağaç” ifadesinin Benî Ümeyye’ye yorumlanmasının Abbasî dönemindeki siyasi propagandaların etkisiyle ortaya atıldığını belirtmiştir.

Unutmamak gerekir ki, Ebu Süfyan ile iki oğlu Muaviye ve Yezid (Allah onlardan razı olsun) sahabedir.

Özetle:

Rivayetin Ebu Süfyan ve oğullarını isim vererek lânet ettiğini söyleyen şekli doğru değildir.

Heysemî’nin güvenilir dediği rivayette isimler geçmez.

Bu nedenle, Hz. Peygamber’in (asm) Ebu Süfyan ve iki oğlu Muaviye ile Yezid’e özel olarak lanet ettiğini söylemek doğru değildir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet