Değerli kardeşimiz,

MEMELİ DİL YAPISININ MU’CİZELİĞİ

Prof. Dr. Şükrü Hakan ATALGIN

Balıkesir Üniversitesi Veteriner Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı, Balıkesir/TÜRKİYE, [email protected]

DİL NASIL BİR ORGANDIR?

İlâhî bir sanat eseri olarak yaratılan dil, kas yapısında bir organdır. İnsan ve kedide kısa ve geniş, geviş getirenlerde dar ve uzundur. Üç kısmı vardır; bunlar;

1-Serbest hareketli uç kısım(Apex lingua)

2-Dilin gövdesi(Corpus lingua)

3-Dilin kökü(Radix lingua)

İlk kısmı serbest ve hareketli uç kısmıdır. Üst yüzü sığırlarda biraz dış bükeydir. İnsan ve köpek de sulcus medianus lingua adı verilen bir oluğa sahiptir.

İkinci kısmı; dilin gövdesidir. Bu kısım ağız kapandığı zaman damağa uyar. Bu yüzün arka kısmı da geviş getirenlerde torus linguae denilen bir kabartı ve önünde derin bir çöküntü, fossa lingua bulunur.

Son kısmı kök kısmıdır¹.

Dil mukozası üzerinde iki tip papilla (mememsi çıkıntı veya çukurluk) bulunur. Bunlardan birisi papilla mekanica’dır (mekanik etkili papillalar). Bunların 3 çeşidi vardır. Bunlardan birisi;

a-Dikensi çıkıntı(Papilla filiformes)

b-(Papilla conicae, özellikle geviş getirenlerde)

c-Mercimek şeklindeki yapı(Papilla lentiformes)

Papilla filiformis, iplik şeklindeki papillalardır. Dilin üst ve yan yüzünde bulunurlar. Yönleri arkaya doğrudur. İnsanda, kedide ve geviş getirenlerde sert ve boynuzlaşmıştır. Bu hayvanlarda besin maddelerinin ağızdan dışarı dökülmesine engel olacak şekilde yapılmıştır.

Papilla conica, koni biçimindeki papillalardır. Özellikle geviş getirenlerde bulunur. Dilin yan tarafında yanak kısmında, kısmen de dudakların iç kısmında yer alırlar. Koyun ve keçide, sığıra oranla daha az oranda bulunur¹.

Papillae lentiformes, mercimek şeklinde geviş getirenlerde dilin arka tarafında, özellikle torus linguae üzerinde bulunur. Besinlerin ezilmesi için yaratılmıştır.

Diğeri ise Papillae gustatoria kısmıdır ve tat alma fonksiyonuna sahiptir. Bu tip papillalar da şu şekillerde olabilir;

a-Mantar şeklinde(Papilla fungiformes)

b-Hendeksi olan(Papilla vallatae, dil kökü yakınında bulunur)

c-(Papilla foliatae, dürümler hâlinde, dil kökü yakınında bulunur)

Papilla fungiformes, mantar görünümünde olan papillalardır. Dilin her tarafında bulunurlarsa da genellikle ön yarımında yer alırlar. At ve sığırda dilin yan kenarları boyunca yer alırlar. En büyük şekilde etçillerde bulunur. Tat duyusu almakla görevli papillalardır.

Papilla vallatae, etrafı dar ve derin bir hendekle çevrilmiş papillalardır. O yüzden hendeksi papilla da denir. Dil kökü yakınında V harfi şeklinde dizilmişlerdir. Her bir yarımda atta birer, köpekte 2-3, sığırda 8, koyun ve keçilerde 18-24 tane bulunurlar. Tat ile ilgili papillalardır. Tat tomurcukları papilla’nın epitel katının içinde olup, hendeğe bakan kesiminde yer almıştır^1,2.

Papillae foliatae, yaprak şeklindeki papillalardır. Dil kökü yakınında yer alır. Tat duyusu ile ilgili papillalardır. Birbirine paralel mukoza yapraklarıdır. Her bir yanda birer tane bulunur. Geviş getirenlerde mevcut değildir ¹.

Dilin 3 ayrı tip siniri bulunmaktadır. Bunları öğrenmek bile zor iken Allah tarafından her canlı için ayrı ayrı yaratılmaktadır. Bunların ilki dili hareket ettiren kaslara aittir, onları hareket ettirir. Diğeri dilin tat duyusunu alır, sonuncusu ise dilin genel duyusunu alır. Yani dilimizi ısırdığımızda çektiğimiz acıyı veya ağzımıza bir saç kılı girdiğinde en hassas şekilde hissetmemizi sağlayan sinirdir.

Bu çalışmada tavşanların dil yüzeyleri incelenmiştir. Taramalı elektron mikroskobik görüntüler ile farklı hayvanlar üzerindeki dillerde farklılıklar ortaya konulmuştur. Memeliler arasında dil papillaları ile ilgili birçok farklılık vardır. Bu farklılıklar yeme alışkanlıklarından, türler arasındaki farklılıklardan, çevre etkenlerinden kaynaklanabilir. Diller makroskobik olarak (çıplak gözle bakılarak) incelendiğinde mekanik papillalardan olan papilla filiformis’ler görülemedi. Fakat taramalı elektron mikroskobik görüntülemede ise 20 ila 500 kez büyütmelerde görüntüler alındı. Özellikle 30 ve 50 ve 100 kez büyütmelerdeki görüntüler değerlendirmeye alındı. Yapılan incelemede papilla filiformis’lerin oldukça düzenli ve sanatlı bir şekilde dizildiği görüldü. İhtiyaca bağlı olarak papilla filiformis’lerin uç kısımlarının iki veya üççatallı yaratıldığı tespit edildi. Bu durumun besin maddelerinin ağızdan düşmesini engellemeye yönelik bir tedbir olduğu tahmin edildi. Özellikle Papila filiformis’in gövde bölgesinde bol miktarda bulunduğu gözlendi.

Yapılan başka bir çalışmada tavşan dilinde bu papillalarda beş adet çatallanmanın bulunduğu bildirilmektedir³.

Papillalar hem sindirime ve hem de tat alma duyusuna yardımcı olacak şekilde yaratılmıştır. Bu yapı kusursuz bir şekilde görev yapmaktadır. Özellikle sanatlı ve süslü yaratılması ayrı bir özellik ve güzelliktir. Böyle son derece planlı ve harika yaratılışlar ve yapılan işler tesadüf ve tabiatla asla açıklanamaz. Bütün bunlar elbette bir Yaratıcı’nın yaratma sıfatına dayandığını gayet açık bir şekilde göstermektedir.

KAYNAKLAR

¹ Bahadır, A., Yıldız, H. Veteriner Anatomi , Hareket Sistemi & İç Organlar, Ezgi Yayınevi, Bursa, 2008

² Dursun N. Veteriner Anatomi IIIII Medisan Basımevi 2001.

Funato, H.; Atoji, Y.; Suzuki, Y. & Sugimura, M. Morphological studies on the tongue of wild Japanese serows, Capricornis crispus Res. Bull. Fac. Agr. Gifu Univ.,1985,50:205-19.

³ Silva M.C.P.,Watanabe I.,and Kronka M.C. Threedimensional architecture of the connective tissue core and surface structures of the lingual papillae in the rabbit Histol Histopathol, 2002, 17: 455-461

Kaynak: Bilimler Işığında Yaratılış Derneği

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet