İftira için tazminat talep edilebilir mi?

Eğer bir Müslüman beni toplum içinde iftira ederek karalarsa, mahkemeye başvurup ondan tazminat/para talep edebilir miyim? Cevabınız için kaynak da belirtir misiniz?

Değerli kardeşimiz,

Evet, bir kimse size toplum içinde iftira ederek maddî veya manevî zarar verirse, hakkınızı mahkeme yoluyla aramanız ve tazminat talep etmeniz caizdir.

İftira ve haksız zarar haramdır?

“Mümin erkeklere ve mümin kadınlara işlemedikleri bir şey sebebiyle eziyet edenler, bir iftira ve apaçık bir günah yüklenmiş olurlar.” (Ahzâb 33/58), “Ey iman edenler! Zannın çoğundan sakının… Birbirinizin kusurunu araştırmayın…” (Hucurât 49/12) mealindeki ayetler, kişinin şeref ve itibarını zedelemenin haram olduğunu gösterir.

Hz. Muhammed (asm) Efendimiz de şöyle buyurmuştur:

“Lâ darara ve lâ dirâr.” Yani, zarar vermek de yoktur, zarara zararla karşılık vermek de yoktur. (İbn Mace, Ahkâm 17; Muvatta, Akdiye 31)

Buna göre zarar vermek caiz olmadığı gibi, verilen zarardan daha fazla zarar vermek de caiz olmaz, sadece verilen zarar kadar hak alınabilir.

Bu hadis İslam hukukunda temel bir küllî kaide kabul edilmiştir.

İslam hukukunda, “Zarar izale olunur.” (Mexelle, md. 30) prensibine göre, haksız zarar veren kişi sorumludur ve zarara uğrayanın tazmin talep hakkı vardır.

Örneğin, iftira zina isnadı şeklindeyse, bu “kazf” suçudur ve cezası Kuran’da belirtilmiştir:

“Namuslu kadınlara zina isnadında bulunup da dört şahit getiremeyenlere seksen değnek vurun…” (Nûr 24/4)

Bu ayet, iftiranın sadece günah değil, hukuken yaptırımı olan bir suç olduğunu gösterir.

Hakkı mahkeme yoluyla aramak

“Kim haksızlığa uğradıktan sonra hakkını alırsa, artık onun aleyhine bir yol yoktur.” (Şura, 42/41) mealindeki ayet, mazlumun hakkını aramasının meşru olduğunu açıkça ifade eder.

Manevî tazminat meselesi

Fıkıhta daha çok maddî zararlar açıkça düzenlenmiştir. Ancak, tazir cezaları hâkimin takdirine bırakılmıştır.

Bir kimsenin şeref ve itibarını zedelemek kul hakkıdır. Manevî zarar da tazmin kapsamına girer. (bk. Zuhayli, el‑Fıkhu’l-İslami, Dimaşk, 6/4215–4217)

Demek ki, hakkını aramak caizdir, tazmin talep etmek meşrudur, Ancak affetmek daha faziletlidir. Yani İslam hukukunda adalet hakkı korunur, fakat ahlâkî olarak ihsan ve af teşvik edilir.

Sonuç

- İftira haramdır ve büyük günahtır.

- Zarar veren kişi sorumludur.

- Zarara uğrayan mahkemeye başvurabilir.

- Maddî ve uygun görülen manevî zarar tazmin ettirilebilir.

- Bu, dinen intikam değil, meşru hak arayışıdır.

- Hak aramak adalettir, affetmek ise fazilettir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet