Ebu Hanife’nin öldürülmesi için fetva verildi mi?

Evzaî, Halife Mansur’a Ebu Hanife’nin öldürülmesi için fetva verdi mi? Sosyal medyada anlatıldığına göre halife Mansur Ebu Hanife’yi zehirlemeden, öldürmeden önce büyük alimlerden fetva almış onlardan biri de imam Evzai’imiş. Bunun aslı var mı? Evzai hadisçi olarak Ebu Hanife’yi eleştirdiği de söyleniyor ancak biz onların arkadaş olarak görüştüğünü de bilmekteyiz nasıl anlamalıyız?

Değerli kardeşimiz,

Hayır bu anlamda bir fetva yoktur.

Evzai, “Ebu Hanife’den şunları şunları yüklendik, sıra zalimlere ve zalim sultana karşı silahlı yaptırım ve engelleme görüşüne gelince onu kabul etmedik.” demiştir. (Cessas, Ahkamü’l-Kur’ân, Beyrut, 2007, 1/85)

Bu söz katline fetva değildir, başka müçtehitler de Evzai’nin dediğine benzer şeyler söylemişlerdir, ama zalim sultanlar Ebu Hanîfe’nin bu ictihadından dolayı onu öldürmek istemiş olabilirler.

İmam Ebu Hanife hakkında, onu yakından tanımadan bazı kimseler tarafından ithamlar yapılmış; ancak hakikatle yüzleşenler bu sözlerinden pişman olmuşlardır. Şam fakihi İmam Evzai de başlangıçta, duyduklarına dayanarak Ebu Hanife’yi bidatçilikle eleştirmiştir; fakat Abdullah b. Mübarek, Ebu Hanife’nin ismini vermeden onun zor meselelerdeki fetvalarını ve usulünü Evzai’ye aktarınca, Evzai bu görüşlerin büyük bir âlime ait olduğunu kabul etmiştir.

Daha sonra Mekke’de Ebu Hanife ile bizzat görüşüp ilmî müzakerelerde bulunan Evzai, onun ilminin genişliği ve aklının kemâli karşısında hayranlığını ifade etmiş, hakkında söylediklerinden dolayı Allah’tan bağışlanma dilemiş ve Abdullah b. Mübarek’e Ebu Hanife’den ayrılmamasını tavsiye etmiştir. (Esad Muhammed Said es-Sağirci, el-Fıkhu’l-Hanefiyyu ve Edilletuhu, Daru’l-Kelimi’t-Tayyib, Dımeşk, 2000, 1/8)

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet