Namaza odaklanamıyorum, ne yapayım?

Her seferinde namaz başına gelince duaları okurken birden aklım farklı yerlere gidiyor ya da içimdeki bazı sesler Allah'a karşı kötü şeyler söylüyor ve namazı kılarken artık çok huzurlu da hissetmiyorum ve bundan biraz korkuyorum yoksa Allah beni sevmiyor mu?

Değerli kardeşimiz,

Bu durum sizin imanınızın gücünü ve dini hassasiyetinizin yüksek olduğunu gösteriyor. Bundandır ki şeytan size vesvese vererek, namazdan uzaklaştırmak istiyor. Namaz kılmayan veya namaz konusunda dini duyarlılığı olmayan, Allah’tan korkmayan birisine bunları söylemez.

Bu çerçevede size şunları söyleyebiliriz:

1. Davranışlarımızın zaman zaman rutine bağlanması normaldir

Hepimiz insan olduğumuz için bazı davranışları, sürekli aynı şekilde yaptığımız zaman rutine bağlarız. Rutine bağlayınca da düşünce ve duygularımız otomatik pilota bağlanır ve artık otomatik olarak yaparız.

Namaz bir ibadet olmasına rağmen, bazen maalesef rutin haline gelebiliyor. Bir anlamda iyidir, çünkü rutine bağlanan hareketleri yaparken zorlanmayız, bize kolay gelir, ama diğer taraftan da duygusuz ve derin düşünceden yoksun bir hale gelebilir.

Bu durum her insan için geçerlidir. Önemli olan bu rutini fark edip, kırmaktır. Siz de bunu fark etmişsiniz. Şimdi sıra rutini kırıp namazı, ona layık bir huşu ile kılmakta.

2. Rutini, gafleti dağıtacak yollar arayın

Psikologlar, değil sadece namaz gibi büyük bir ibadetin, rutine bağlanan tüm davranışlarımızın zaman zaman kırılması gerektiğini belirtmektedirler. Mesela eve gidip gelirken bile farklı yollar tercih edilmeli, bazen farklı yerlerde yemek yenilmeli, farklı insanlarla, farklı mekanlar ziyaret edilmeli vb. Aksi halde beyin uyuşukluğa bürünebiliyor.

Bu durum namaz için de geçerlidir. Namazda rutine alışan insan, evet namazlarını belki vaktinde kılar, ama sizin sözünü ettiğiniz odaklanma ve huzuru yaşayamayabilir.

Bundan dolayı namazda gafleti dağıtacak yolar aranmalıdır. Mesela namazı tadil-i erkan ile kılmaya azami gayret göstermek, her namazda yeni yeni sureler ezberleyip okumak, namazları camide cemaatle kılmak, namaz öncesi abdest alıp seccadede namazı beklemek, namazla ilgili ayet ve hadisleri okumak. Zaman zaman bu ayetlerin tefsirlerini ve hadislerin şerhlerini incelemek, Risale-i Nur külliyatından “Namaz” ile ilgili kısımları mesela 4. 9. ve 21 Söz’leri okumak.

3. Namazı vaktinde ve hazırlanarak kılın

İnsanoğlu, aslında tüm vücuduna “benimdir” dese bile, onlara hakim değildir. Mesela aklından geçen düşünceleri durduramaz, bir anda çeşitli düşünceler gelir ve onu meşgul eder.

Bilimsel çalışmalara göre bir günde normal bir insanın aklından 60-70 bin düşünce geçmektedir. Özellikle kafasını kurcalayan, kişiyi meşgul eden düşünceler namazda daha fazla kişiyi meşgul eder, çünkü gözünü, kulağını, dış dünyaya kapatınca beynin derinlerinde yatan düşünceler yüzeye gelir ve kişiyi meşgul eder.

Ayrıca dünya işlerinin hemen ortasında, hızlıca namaz kıldığımızda beyin daha önce meşgul olduğu şeyleri namazda düşünmeye devam eder ve kişinin namaza odaklanmasına engel olur.

Bunun için namaza hazırlanmak önemlidir. Namaz vakti yaklaştığında abdest almak, vakit varsa Kur’an’dan sureler okumak, camide veya seccadede zikir çekmek, kılacağımız namazın manasına odaklanmak, ilahi huzura duracağımızın bilincinde olmaz, yani bedeni olduğu gibi beyni de namaza hazırlamak namazdan alınacak huzuru artıracaktır..

4. Namaz ve ibadetlerde esas olan niyettir

Tüm ibadetlerde esas olan kişinin niyetidir, Allah da buna bakarak hüküm vermektedir. Yoksa kişinin namazda ne kadar heyecanlandığı veya odaklandığı ölçü değildir. Kişinin niyetini de yine en iyi kişi bilir. Namaz kılarken, “Allah’ın emri olduğu için namaz kılıyorum” diyerek el kaldırıyorsa, namazı inşallah makbuldür. Çünkü namazın Allah katında kabul şartları içinde odaklanma yoktur, ama tadil-i erkan vardır, vaktinde kılınması vardır, surelerin doğru okunması vardır ve daha da önemlisi niyetin büyük bir yeri vardır.

Bundan dolayı ibadetlerinizi yerine getirirken en temel ölçünüz niyetiniz olsun. Bundan öte alınan huzur veya odaklanma kişiden kişiye, zamana, kişinin o dönemdeki sıkıntılarının olup olmadığına, bedensel ve ruhsal sağlığına bağlıdır. Olsa nurun ala nur olur, olmazsa da namaz makbuldür.

Büyük zatların mesela Hz. Ali gibi sahabilerin namazı bizim için ölçü değildir, onlar namazın nasıl kılınacağını ve namazdaki ruh halinin nasıl olacağını gösteren en uç noktalardır.

5. Namazda hedeflenen huşu zamanla gelişir.

Herkesin duygu dünyası bir olmadığı gibi, odaklanma ve huşu duyma aşaması da bir değildir. Bazen de kişiler, hayatlarının bir döneminde manevi kabızlık yaşayabilirler. Yani duygusal olarak huşu ve heyecanları zarar görmüş olabilir.

Bundan dolayı size tavsiye ettiğimiz şeylere dikkat ederek, sabırla bekleyin. Hemen bir hafta, bir ayda hayal ettiğiniz o odaklanmayı yaşamayabilirsiniz.

6. Vesvese ile günah aynı şey değildir

Namaz sırasında akla gelen rahatsız edici düşünceler veya istemsiz iç konuşmalar, günah olarak değerlendirilmez. Kişinin bunlardan dolayı sorumlu tutulması söz konusu değildir. Önemli olan, bu düşüncelere rıza göstermemek ve onlara kapılmamaktır.

7. Düşünceleri kontrol etmek her zaman mümkün değildir

İnsan zihni tamamen kontrol edilebilen bir yapı değildir. Özellikle ibadet sırasında dış uyaranlar kesildiği için zihinde biriken düşünceler daha görünür hale gelebilir. Bu durum, imanın zayıflığı değil, zihinsel işleyişin doğal bir sonucudur.

8. “Allah beni sevmiyor” düşüncesi bir ölçü değildir

Namazda huzur hissetmemek veya dikkat dağılması, Allah’ın kişiyi sevmediği anlamına gelmez. İlahi sevgi, kişinin anlık duygularına değil; niyetine, samimiyetine ve yönelişine bağlıdır. Bu yüzden duygusal dalgalanmalarla hüküm verilmemelidir.

Özetle

Huşu ve derinlik, bir anda oluşan bir hâl değil, zamanla gelişen bir olgunluktur. Bu yüzden kişinin kendisini sürekli “neden böyle değilim?” diye yargılaması yerine, süreci sabırla takip etmesi daha sağlıklıdır.

Ne hissederseniz hissedin, size düşen görev samimi bir niyetle namazlarınızı kılmak ve daha huzurlu bir namaz için de Allah’tan yardım dilemektir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet