Kurban, sırat köprüsünde binek mi?

عَظِّمُوا ضَحَايَاكُمْ فَإِنَّهَا عَلَى الصِّرَاطِ مَطَايَاكُمْ Kurbanlarınıza iyi bakın zira onlar Sırat üzerinde sizin bineklerinizdir. Bu söz hadis midir, ne demektir, açıklar mısınız?

Değerli kardeşimiz,

Bu hadis-i şerif, bazı hadis, tefsir ve fıkıh kitaplarında zayıf bir rivayet olarak geçer. (1)

İfade edilen mananın çerçevesi

Dünya hayatında Allah, cansız görünen maddelere bile insanın hizmetinde olacak şekilde farklı kabiliyetler vermektedir. Demirden yapılan bir araç, Allah’ın koyduğu kanunlara uyularak, “uçak” veya “füze” haline gelir ve çok kısa sürede uzak mesafeleri kat edebilir. Aslında değişen şey demirin kendisi değil, Allah’ın o maddeye verdiği kanunlar ve imkanlardır.

Bu noktadan bakıldığında, Allah’ın kendi rızası için kesilen bir kurbana da ahiret âlemine uygun bir değer ve karşılık vermesi aklen imkânsız değildir. Çünkü Allah, dünyada maddelere böyle kabiliyetler verirken, ahirette amellere ve ibadetlere çok daha yüksek ve farklı bir mahiyet verebilir.

“Kurbiyet” yani Allah’a yakınlık manasına gelen kurban, insanı Rabbine yaklaştıran önemli ibadetlerden biridir. Sırat ise, ahirette herkesin amelleri nispetinde geçeceği bir yol olarak tasvir edilir. Nitekim bu geçişin hızının ve kolaylığının, kişinin dünyadaki takva ve amellerine göre farklı olacağı ifade edilmiştir:

Müminler amellerine göre kimi göz açıp kapayıncaya kadar, kimi şimşek gibi, kimi rüzgar gibi, kimi kuş gibi, kimi iyi cins yarış atları gibi, kimi deve gibi süratle geçerler. Müminlerden kimi sapasağlam kurtulur. Kimi de tırmalanmış (hafif yaralı) olarak salıverilir. Kimileri de cehennem ateşi içerisine dökülür.” (2)

Bu noktada kurban da diğer salih ameller gibi, kişiye ahirette manevi bir kolaylık ve kurtuluş vesilesi olur. Yani “binek” ifadesi, kurbanın fizikî olarak bir araca dönüşmesi anlamında değil; onun sevap ve manevi karşılığının kişiyi Sırat’tan geçirmede bir kolaylık ve destek oluşturması anlamındadır.

Sonuç olarak kurban ve diğer ibadetler, insanı Allah’a yaklaştıran vesilelerdir. Bu yakınlığın ahiretteki karşılığı ise, kişinin Sırat’ı geçişini kolaylaştıran manevi bir rahmet ve lütuf olarak tecelli eder. “Binek” ve “Burak” gibi ifadeler de bu hakikati insan zihnine yaklaştırmak için kullanılan temsili anlatımlardır. (3)

Kaynak:
1) bk. Ed-Deylemî, el-Müsned 1:85; el-Gazâlî, el-Vasît 7:31; el-Kurtubî, el-Câmi’ li Ahkâmi’l-Kur’ân 15:111; es-Serahsî, el-Mebsût 12:10; el-Kâsânî, Bedâiu’s-Sanâi’ 5:80.
2) Buhari, Müslim, Tirmizi'den naklen Mansur Ali Nasıf, Tâc, V, 394-395.
3) bk. Nursi, Lemalar, 17. Lema.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet