Geçmiş için dua edebilir miyiz?

Meryem 33. ayette geçen doğduğum gün öldüğüm gün ve vefat edeceğim güne selam olsun mealindeki ayeti geçmiş için dua edebileceğimizi gösterir mi? Bu niyetle düşünerek geçmişe dua etmek mesela selâmet doğum günümüze bugünümüze bugünden ölüm günümüze kadar olsun demek gibi. Bu ayet bana böyle bir imkanım varmış hissiyatı veriyor.

Değerli kardeşimiz,

Hayır, bu ayet geçmişe yönelik dua edilebileceğini göstermez.

Çünkü dua, Allah'tan bir istekte bulunmaktır. İstek ise gerçekleşmesi mümkün olan şeyler hakkında söz konusu olur. Geçmişte yaşanıp bitmiş bir olayın yeniden değiştirilmesini istemek ise mümkün değildir. Allah'ın kudreti elbette sonsuzdur; ancak O, fiillerini hikmeti doğrultusunda gerçekleştirir. Hikmet de mümkün olan alanlarda tecelli eder, gerçekleşmesi imkânsız olan şeylerde değil.

Bu sebeple, "Allah'ım, dünkü işlerimi kolaylaştır." demek ile "Allah'ım, dünü bugüne geri getir." demek arasında sonuç itibarıyla bir fark yoktur. Çünkü her ikisi de tamamlanmış bir zamanı değiştirmeyi istemektedir.

Meryem Suresi'nin 33. ayetinde geçen:

"Doğduğum gün, öleceğim gün ve diri olarak yeniden diriltileceğim gün bana selâm olsun." ifadesi ise bir “dua cümlesi değil, haber (ihbar) cümlesidir.” Hz. İsa (a.s.), Allah'ın kendisine verdiği güven, esenlik ve korunmuşluğu haber vermektedir.

Bunu ayetin öncesindeki ifadeler de açıkça göstermektedir:

“Ben Allah’ın kuluyum; O bana kitap verdi ve beni peygamber yaptı.” (30)

“Nerede olursam olayım, o beni kutlu ve bereketli kıldı; yaşadığım sürece bana namazı ve zekâtı emretti.” (31)

“Ve benim anneme saygılı olmayı emretti; beni zorba ve isyankâr yapmadı.” (32)

“Doğduğum gün, öleceğim gün ve yeniden hayata döndürüleceğim gün selam benim üzerimdedir.” (33)

Görüldüğü gibi ayetlerin tamamı haber verme üslubundadır; herhangi birinde dua edilmemektedir.

Müfessirler de bu ayetin, Hz. İsa'nın hayatının en önemli üç safhası olan “doğumu, ölümü ve yeniden dirilişi sırasında Allah'ın himayesi ve esenliği altında bulunacağını” ifade ettiğini belirtmişlerdir. Aynı zamanda bunun, Hz. İsa'nın, -haşa- Tanrı’nın oğlu değil, doğan, ölen ve yeniden diriltilecek bir kul olduğuna işaret ettiği de ifade edilmiştir. (misal olarak bk. Razi, İbn Kesir, Kurtubi, İbn Aşur, Meraği, ilgili ayetin tefsiri)

Dolayısıyla bu ayetten, "geçmişe yönelik dua edilebilir" hükmü çıkarılamaz.

Bununla birlikte, geçmişte yaşanmış olayların değiştirilmesini istemek başka; geçmişteki amellerimizin kabulünü, işlediğimiz günahların bağışlanmasını veya geçmişte yaptığımız hataların kötü sonuçlarının giderilmesini istemek başkadır. Bunlar geçmişi değiştirmek anlamına gelmez; Allah'tan mağfiret, rahmet ve hayırlı sonuçlar dilemektir. Bu tür dualar ise dinen meşrudur.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet